Hải quân Mỹ lên kế hoạch biến siêu tàu sân bay thành nhà máy điện hạt nhân nổi

Hải quân Mỹ đang triển khai một chiến lược đa hướng mang tính đột phá nhằm bảo đảm nguồn cung cấp điện ổn định và liên tục cho các căn cứ quân sự, qua đó duy trì khả năng khôi phục năng lượng cũng như bảo đảm nhiệm vụ không bị gián đoạn. 

Phát ngôn viên của lực lượng này ngày 24/5 cho biết, một trong những nỗ lực trọng tâm của chiến lược là sử dụng tàu sân bay hạt nhân lớp Ford để cấp điện cho các cơ sở trên bờ. Cuộc thử nghiệm thực tế đầy tham vọng này dự kiến sẽ được diễn ra ngay tại quân cảng Norfolk nhằm chứng minh năng lực đáp ứng nhu cầu năng lượng cấp thiết cho các nhiệm vụ cốt lõi.

Trước đó, vào phiên điều trần trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ ngày 14/5, quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ Hùng Cao đã trình bày kế hoạch này. Ông tiết lộ một tàu sân bay sẽ tiến hành cấp điện cho căn cứ hải quân Norfolk ngay vào mùa hè năm nay, tuy nhiên danh tính cụ thể của chiến hạm tham gia thử nghiệm vẫn được giữ kín. 

Hiện tại, USS Gerald R. Ford là chiến hạm duy nhất thuộc lớp Ford đang trong biên chế hoạt động của Hải quân Mỹ, trong khi chiếc thứ hai là USS John F. Kennedy vẫn đang trong quá trình thử nghiệm trên biển và chưa được bàn giao. Đáng chú ý, chiếc USS Gerald R. Ford cũng vừa trở về căn cứ Norfolk hồi giữa tháng sau đợt triển khai dài tới 326 ngày — đợt làm nhiệm vụ dài nhất của một tàu sân bay Mỹ trong hàng chục năm qua.

Biên tập viên Joseph Trevithick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định, các siêu tàu sân bay của Mỹ thực chất là những thành phố di động trên biển với nhu cầu tiêu thụ điện cực kỳ khổng lồ để phục vụ cho hàng nghìn thủy thủ cùng các phi đoàn phối thuộc. Mỗi chiến hạm thuộc lớp Ford sở hữu hai lò phản ứng hạt nhân A1B. 

Mặc dù công suất chính thức của hệ thống này được giữ bí mật, các chuyên gia ước tính chúng mạnh hơn 25% so với lò A4W trên lớp tàu Nimitz tiền nhiệm. Ông Trevithick dự đoán hai lò phản ứng A1B có tổng công suất khoảng 1.400 MW, dù con số này chỉ bằng một phần nhỏ so với công suất của các nhà máy điện hạt nhân đất liền tại Mỹ.

Việc biến tàu sân bay lớp Ford và các chiến hạm tương lai thành những nhà máy điện hạt nhân nổi được đánh giá là một phương án dự phòng cực kỳ hữu ích cho các căn cứ lớn như Norfolk khi nguồn điện truyền thống bị gián đoạn. Không dừng lại ở đó, năng lực mới này còn mở ra các phương án tác chiến linh hoạt trong bối cảnh quân đội Mỹ đang tập trung vào khái niệm phân tán lực lượng. 

Nhiều đơn vị chiến đấu có thể tự tin triển khai đến các khu vực tiền tuyến, nơi vốn có hạ tầng lưới điện hạn chế. Ngoài ra, mô hình nhà máy điện nổi này cũng sẽ phát huy giá trị lớn trong các hoạt động phi tác chiến như cứu trợ thiên tai, giúp nhanh chóng tái lập nguồn điện để phục vụ y tế và các nhu cầu thiết yếu.

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích tiềm năng, ý tưởng độc đáo này của Hải quân Mỹ vẫn phải đối mặt với không ít thách thức lớn về tính khả thi. Trở ngại đầu tiên nằm ở chỗ các chiến hạm khi neo đậu cố định tại cảng sẽ trở nên dễ bị tổn thương hơn rất nhiều so với khi chúng di chuyển cơ động ngoài khơi. 

Do tàu sân bay luôn là mục tiêu giá trị cao hàng đầu trong mọi cuộc xung đột, quân đội sẽ phải cắt cử một lực lượng bảo vệ vô cùng nghiêm ngặt khi dùng chúng làm nguồn cấp điện thay thế, đặc biệt tại các cơ sở đang hoặc đã bị tấn công. Bên cạnh đó, kế hoạch này có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực sẵn sàng chiến đấu chung của toàn quân chủng, trong bối cảnh Hải quân Mỹ vốn đang phải chật vật đáp ứng tần suất vận hành dày đặc chỉ với 11 siêu tàu sân bay hiện có.

Hiện nay trên thế giới, Nga là quốc gia độc nhất đang vận hành một nhà máy điện hạt nhân nổi mang tên Viện sĩ Lomonosov, được hạ thủy từ tháng 6/2010 và chính thức đi vào hoạt động năm 2020. Trong khi đó, Hàn Quốc cũng đang tích cực nghiên cứu để thiết kế một mô hình năng lượng trên biển tương tự như cơ sở của Nga.