Bối cảnh chính trị tại Tehran đang rơi vào trạng thái cực kỳ căng thẳng khi chính quyền Iran quyết định trì hoãn việc công bố người kế vị cố Lãnh tụ Ali Khamenei. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh những mối đe dọa quân sự trực tiếp từ Mỹ và Israel đang phủ bóng đen lên tương lai của quốc gia Hồi giáo này.

Theo các nguồn tin từ truyền thông Mỹ dẫn lời quan chức Iran, ông Mojtaba Khamenei — con trai của cố Lãnh tụ — hiện là ứng cử viên sáng giá nhất cho vị trí quyền lực tối cao. Tuy nhiên, việc chính thức hóa vai trò này đang bị đình trệ do những lo ngại sâu sắc về vấn đề an toàn tính mạng cho tân lãnh đạo.

Sự thận trọng của Tehran không phải là không có cơ sở. Sau đòn không kích ngày 28/2 khiến ông Ali Khamenei thiệt mạng, quân đội Israel tiếp tục gia tăng áp lực bằng việc tấn công tòa nhà của Hội đồng Chuyên gia tại Qom vào ngày 3/3. 

Dù các thành viên của hội đồng 88 người này đã kịp thời di dời trước khi vụ nổ xảy ra, nhưng thông điệp từ phía Israel là rất rõ ràng. Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, đã công khai tuyên bố rằng bất kỳ ai được bổ nhiệm vào vị trí kế vị đều sẽ trở thành "mục tiêu loại bỏ" của quân đội nước này.

Hội đồng Chuyên gia Iran họp tại Tehran ngày 14/9/2010. Ảnh: Reuters

Chuyên gia Sina Azodi từ Đại học George Washington nhận định rằng việc kéo dài thời gian công bố là chiến thuật nhằm tránh một đòn đánh phủ đầu từ đối phương. Dù vậy, bên trong bộ máy quyền lực, quy trình xây dựng sự đồng thuận xung quanh ông Mojtaba Khamenei vẫn đang âm thầm diễn ra. 

Ở tuổi 56, ông Mojtaba được biết đến là một giáo sĩ kín tiếng nhưng có tầm ảnh hưởng lớn nhờ mối quan hệ mật thiết với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và lực lượng Basij, mặc dù ông chưa từng đảm nhận chức vụ chính thức nào trong chính phủ.

Không chỉ đối mặt với đe dọa quân sự, Iran còn phải chịu sức ép chính trị từ phía Washington. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng chỉ trích quá trình chọn lựa này là "phí thời gian" và bày tỏ thái độ cứng rắn khi không chấp nhận ông Mojtaba làm tân lãnh tụ.

Tình hình an ninh bất ổn cũng khiến các nghi lễ quốc gia bị đình trệ. Không chỉ việc công bố người kế vị, mà ngay cả tang lễ của cố Lãnh tụ Ali Khamenei cũng đã bị hoãn lại. Theo thông báo từ phía Tehran, thay vì bắt đầu vào tối 4/3 như dự kiến, lễ tang cần được dời lại để đảm bảo công tác hậu cần và an toàn trong bối cảnh các cuộc không kích từ Mỹ và Israel vẫn đang tiếp diễn trên diện rộng, đồng thời để đáp ứng lượng người viếng khổng lồ tại Đại thánh đường Mosalla.

Hiện tại, cả thế giới đang nín thở theo dõi từng động thái từ Hội đồng Chuyên gia Iran. Việc khi nào cái tên chính thức được đưa ra ánh sáng vẫn còn là một ẩn số, khi mà sự an toàn của người đứng đầu đang được đặt lên bàn cân cùng với sự ổn định của cả một thể chế.