Việc ông Mojtaba Khamenei chính thức trở thành Tân Lãnh tụ Tối cao của Iran không chỉ là một bước ngoặt nội bộ mà còn châm ngòi cho một cuộc đối đầu ngoại giao gay gắt trên toàn cầu. Giữa lúc Tehran chao đảo vì các cuộc không kích, sự xuất hiện của nhà lãnh đạo mới đang phân cực thế giới thành hai thái cực ủng hộ và chỉ trích quyết liệt.
Tân Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei của Cộng hòa Hồi giáo Iran. Ảnh: Reuters.

Vào ngày 7/3, Hội đồng Chuyên gia Iran đã đưa ra một quyết định mang tính lịch sử khi bổ nhiệm giáo sĩ Mojtaba Khamenei (56 tuổi) vào vị trí Lãnh tụ Tối cao. Sự kiện này diễn ra chỉ hơn một tuần sau khi người tiền nhiệm Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel. 

Đây được xem là giai đoạn đen tối nhất của Cộng hòa Hồi giáo kể từ năm 1979, khi quốc gia này vừa phải đối mặt với khủng hoảng chính trị, vừa chịu tổn thất cá nhân nặng nề khi tân lãnh tụ vừa mất cả cha và vợ trong các cuộc tấn công gần đây.

Dù chưa từng đảm nhận chức vụ chính thức nào trong chính phủ, ông Mojtaba từ lâu đã là một nhân vật đầy quyền lực phía sau hậu trường. Với mối quan hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), việc ông lên nắm quyền được giới phân tích đánh giá là nỗ lực của Tehran nhằm duy trì sự ổn định và tính liên tục của hệ thống lãnh đạo trong thời điểm vận mệnh quốc gia đang bị đe dọa.

Thủ tướng Iraq Mohammed Shia al-Sudani. Ảnh: Reuters.

Ngay sau khi nhậm chức, Tân Lãnh tụ đã nhận được sự hậu thuẫn tuyệt đối từ bộ máy quyền lực nội bộ, bao gồm Tổng thống Masoud Pezeshkian và các chỉ huy cấp cao của IRGC. Trên trường quốc tế, một "trục ủng hộ" đã nhanh chóng hình thành.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gửi đi thông điệp đanh thép, khẳng định Moscow sẽ luôn là "đối tác đáng tin cậy" và sát cánh cùng Tehran. Trong khi đó, Trung Quốc thông qua người phát ngôn Bộ Ngoại giao Quách Gia Côn đã kêu gọi cộng đồng quốc tế tôn trọng chủ quyền và hiến pháp của Iran, đồng thời phản đối mọi sự can thiệp vào công việc nội bộ của nước này.

Ở cấp độ khu vực, các quốc gia như Oman và Iraq cũng gửi điện chúc mừng, bày tỏ sự tin tưởng vào khả năng chèo lái của ông Mojtaba. Đặc biệt, lực lượng Houthi tại Yemen đã ca ngợi đây là một "chiến thắng mới" và là đòn giáng mạnh vào các đối thủ của Iran, củng cố thêm vị thế của tân lãnh đạo trong khối đồng minh.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters.

Trái ngược với sự ủng hộ từ phương Đông, Washington và Tel Aviv đã đưa ra những tuyên bố không khoan nhượng. Tổng thống Mỹ Donald Trump thẳng thừng chỉ trích việc lựa chọn ông Mojtaba là một "sai lầm lớn" và gọi tân lãnh đạo Iran bằng những từ ngữ thiếu thiện chí. Ông Trump thậm chí còn từ chối gửi bất kỳ thông điệp nào tới nhà lãnh đạo mới của Tehran, thể hiện thái độ lạnh nhạt và căng thẳng tột độ trong quan hệ song phương.

Về phía Israel, Bộ Ngoại giao nước này đã tung ra những thông điệp chỉ trích mạnh mẽ trên mạng xã hội X, gọi ông Mojtaba là một "bạo chúa" sẽ tiếp nối sự cai trị khắc nghiệt của người cha quá cố. Tel Aviv cáo buộc tân lãnh tụ là người đã nhúng tay vào các hoạt động của chế độ từ lâu và khẳng định sự thay đổi nhân sự này sẽ không làm thay đổi bản chất của mối quan hệ đối đầu hiện tại.

Sự kiện ông Mojtaba Khamenei lên nắm quyền đã đặt Iran vào một chương mới đầy thách thức. Trong khi các đồng minh nỗ lực củng cố tính chính danh cho ông, thì sức ép từ phía Mỹ và Israel cho thấy những ngày tháng bình lặng tại Trung Đông vẫn còn là một viễn cảnh xa vời.

QT (SHTT)