"Lá chắn bão" cuối cùng của Philippines đang bị con người tàn phá

Siêu bão Fung-wong tiến gần đã khiến người dân Metro Manila chuẩn bị tinh thần cho một thảm họa, gợi nhớ đến cơn bão Haiyan năm 2013 cướp đi hơn 6.000 sinh mạng. Thế nhưng, sáng 10/11, thủ đô chỉ đón nhận mưa nhẹ. Sự bình yên kỳ lạ này là nhờ dãy núi Sierra Madre, "lá chắn tự nhiên" của Luzon, đã chặn đứng phần lớn sức gió tàn phá của cơn bão.

Nhà khí tượng Ariel Rojas, cựu nhân viên dự báo thời tiết quốc gia Pagasa, giải thích rằng Sierra Madre đã "làm gián đoạn cấu trúc thẳng đứng của cơn bão", giúp giảm sức gió tại Metro Manila đến 8%. Tuy nhiên, một tác dụng phụ là việc này làm tăng lượng mưa lên tới 55% – một nguy cơ lớn khi khu vực núi bị trọc không còn rừng che phủ để thấm nước.

Các nhà hoạt động môi trường đã thể hiện sự bức xúc. Luật sư môi trường Galahad Benito đăng trên mạng xã hội: “Sierra Madre lại trở thành người hùng. Chúng ta trả ơn người bảo vệ cuối cùng của mình như thế sao?”, kèm theo hình ảnh một khu rừng bị tàn phá.

Cựu nghị sĩ Teddy Baguilat, một nhà hoạt động vì quyền lợi người bản địa, đã kêu gọi công chúng "bảo vệ các dãy núi của chúng ta khỏi phá rừng, khai thác đá, khai thác mỏ và các đập lớn tàn phá môi trường," đồng thời nhấn mạnh "tính mạnh mẽ của dãy núi không chỉ nằm ở rừng cây mà còn ở đa dạng sinh học."

Trong danh sách bị chỉ trích hàng đầu là dự án xây dựng đập Kaliwa và các hoạt động khai thác mỏ trong khu bảo tồn.

Tiến sĩ Pamela Cajilig, nhà nhân chủng học tại Đại học Philippines, nhận định rằng dù kinh nghiệm ứng phó thiên tai đã giúp giảm số người tử vong trong bão Fung-wong so với bão Kalmaegi trước đó, nhưng cộng đồng vẫn đang bị "thử thách bởi những cơn bão mang lượng mưa mạnh hơn" do biến đổi khí hậu. Bà nhấn mạnh: “Tác động của biến đổi khí hậu đến sớm hơn và nghiêm trọng hơn chúng ta từng tưởng tượng.”

Cajilig và các chuyên gia khác chỉ ra rằng điểm yếu cơ bản trong chính sách phòng chống thiên tai của Philippines là sự trì hoãn kéo dài của Dự luật Sử dụng Đất Quốc gia (National Land Use Act). Dự luật này sẽ đặt ra các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường và quản lý phát triển ở những khu vực dễ thiên tai.

Bà Cajilig cho rằng việc trì hoãn dự luật đã tạo điều kiện cho việc chuyển đổi đất một cách bừa bãi và dẫn đến tình trạng "các khu định cư không chính thức ven sông và bờ biển” phải chịu toàn bộ trách nhiệm, trong khi “các nhà máy, kho bãi chiếm cùng khu vực” thì không, điều này là bất công.

Ông Baguilat cảnh báo rằng nếu không có luật bảo vệ toàn diện, các dự án như đập Kaliwa sẽ đe dọa trực tiếp đến sự toàn vẹn của Sierra Madre: “Nếu phá vỡ điều đó, trung tâm Philippines sẽ đánh mất chính lá chắn tự nhiên bảo vệ họ trước những cơn thịnh nộ của thiên nhiên.”