Thế giới
14/11/2026 16:12Mỹ náo loạn suốt 4 giờ vì lệnh dừng cất cánh, hơn 16.700 chuyến bay bị ảnh hưởng
Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã gỡ bỏ lệnh tạm dừng cất cánh trên toàn quốc sau sự cố gián đoạn hệ thống liên lạc tại các trung tâm kiểm soát không lưu. Đợt đình trệ kéo dài khoảng 4 giờ này được xem là đợt “đóng băng” hoạt động hàng không trên phạm vi toàn quốc lâu nhất kể từ sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001.
Bộ trưởng Giao thông Vận tải Mỹ Sean Duffy cho biết không phận nước này đã mở cửa trở lại vào lúc 20h15 ngày 14/11. Tuy nhiên, các chuyến bay không thể lập tức hoạt động bình thường mà sẽ được khôi phục theo từng bước.
“Quá trình này sẽ diễn ra từ từ”, ông Duffy nói với phóng viên tại Nhà Trắng, đồng thời cho biết các hãng hàng không cần thêm thời gian để ổn định lịch trình.
Theo dữ liệu của FlightRadar24, sự cố đã khiến hơn 6.600 chuyến bay bị hủy và 8.600 chuyến khác bị hoãn. Riêng ngày 15/11, khoảng 1.500 chuyến bay tiếp tục bị hủy. Các chuyên gia hàng không cảnh báo việc ngừng cất cánh trên toàn quốc trong 4 giờ có thể kéo theo tình trạng xáo trộn lịch bay trong nhiều ngày tiếp theo.
Bộ trưởng Duffy cho biết hàng chục nghìn hành khách bị mắc kẹt tại các sân bay trên khắp nước Mỹ. Ông cùng Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin đã gặp Tổng thống Donald Trump tại Phòng Bầu dục để trao đổi về sự cố nghiêm trọng này.
Vụ việc một lần nữa phơi bày những vấn đề tồn tại trong hệ thống kiểm soát không lưu của Mỹ, từ công nghệ và thiết bị lạc hậu, trục trặc liên lạc cho đến tình trạng thiếu hụt hàng nghìn nhân viên kiểm soát không lưu.
Sự cố bắt đầu vào lúc 15h36 ngày 14/11, khi các trung tâm kiểm soát không lưu phát hiện tình trạng bất ổn ở hệ thống radar và thông tin liên lạc. Theo ông Duffy, thiết bị bị quá tải dữ liệu, khiến các thông tin hiển thị không đồng nhất. Vì vậy, nhà chức trách quyết định tạm dừng hoạt động hệ thống.
Dù vậy, ông khẳng định radar và hệ thống liên lạc không bị mất hoàn toàn trong suốt thời gian xảy ra sự cố, nhờ đó hàng nghìn máy bay vẫn có thể hạ cánh an toàn.
Các trục trặc trước mắt hiện đã được xử lý và hoạt động bay được xác định là an toàn. Tuy nhiên, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Mỹ nhấn mạnh cần tiến hành cải tổ toàn diện hệ thống kiểm soát không lưu đã lỗi thời nhằm hạn chế nguy cơ tái diễn những sự cố tương tự.
Mỹ kêu gọi chi 50 tỷ USD nâng cấp hệ thống kiểm soát không lưu
Sau sự cố, ông Sean Duffy chỉ trích Quốc hội Mỹ vì chưa cấp đủ ngân sách cho một hệ thống kiểm soát không lưu mới. Theo ông, việc đầu tư và hiện đại hóa có thể giúp ngăn chặn những sự cố tương tự trong tương lai. Bộ trưởng Giao thông Vận tải kêu gọi phân bổ 50 tỷ USD để nâng cấp cơ sở hạ tầng hàng không.
Trước thời điểm xảy ra sự cố, Nhà Trắng và Bộ Giao thông Vận tải cũng đã thúc giục Quốc hội thông qua khoản ngân sách 30,1 tỷ USD dành cho việc nâng cấp các sân bay và hệ thống kiểm soát không lưu cũ kỹ.
“Chúng ta đang sử dụng một hệ thống kiểm soát không lưu cực kỳ lạc hậu”, ông Duffy nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi Quốc hội cấp kinh phí để giải quyết vấn đề.
Trong khi đó, Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin cho biết chưa có bằng chứng cho thấy sự cố xuất phát từ một cuộc tấn công mạng hoặc hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) mất kiểm soát. Dù vậy, các nhà điều tra vẫn chưa loại trừ bất kỳ khả năng nào.
Ông Mullin nhận định nguyên nhân ban đầu có vẻ liên quan đến vấn đề kỹ thuật, song quá trình điều tra vẫn đang được tiếp tục.
Hai quan chức hàng không cho biết sự cố dường như có liên quan đến mạng lưới viễn thông do L3Harris Technologies quản lý. Đây là hệ thống phụ trách các tần số vô tuyến quan trọng, phục vụ việc liên lạc giữa kiểm soát viên không lưu và phi công. Tuy nhiên, L3Harris chưa đưa ra phản hồi trước yêu cầu bình luận.
Hàng nghìn hành khách phải ngủ lại sân bay
Việc FAA dỡ bỏ lệnh tạm dừng cất cánh chưa thể giúp hành khách thoát khỏi tình trạng hỗn loạn ngay lập tức. Tại nhiều sân bay, từ Boston, Seattle đến New York và Los Angeles, các sảnh khởi hành cùng quầy dịch vụ của hãng hàng không đều chật kín người. Trong khi số chuyến bay bị hoãn, hủy tiếp tục tăng, nhiều máy bay vẫn phải nằm lại sân đỗ.
Không ít hành khách buộc phải trải qua đêm tại sân bay để chờ lịch trình mới. Ông Edward Kargbo, 50 tuổi, đến từ West Chester, bang Pennsylvania, ban đầu dự kiến lên chuyến bay của Ethiopian Airlines lúc 21h ngày 13/11 để tới Lomé, Togo. Tuy nhiên, thay vì khởi hành theo kế hoạch, ông phải ở lại sân bay qua đêm và chờ chuyến bay được sắp xếp lại vào lúc 6h ngày 14/11.
Tình cảnh tương tự xảy ra với bà Louise Maher, 47 tuổi, tại sân bay Newark. Chuyến bay của British Airways đưa bà tới London, Anh, cũng bị ảnh hưởng bởi sự cố hàng không trên diện rộng.
Theo quy định được đề cập trong bài viết, các hãng hàng không Mỹ không có nghĩa vụ bồi thường cho hành khách bị mắc kẹt trong trường hợp này, bởi nguyên nhân không xuất phát từ lỗi của các hãng mà liên quan đến hệ thống của FAA.
Trước sự cố lần này, lần gần nhất hoạt động bay trên toàn nước Mỹ bị tạm dừng là vào tháng 1/2023. Khi đó, FAA yêu cầu ngừng các chuyến bay nội địa trong khoảng 90 phút. Kể từ sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001, chưa có đợt đình trệ nào kéo dài trên phạm vi toàn quốc như sự việc vừa qua.
Tác động của sự cố cũng nhanh chóng phản ánh lên thị trường chứng khoán. Trong phiên giao dịch ngoài giờ, cổ phiếu của American Airlines, United Airlines và Delta Air Lines đồng loạt giảm từ 1% đến 2%, trong khi JetBlue Airways mất khoảng 3%.
American Airlines cho biết hãng đang ưu tiên khôi phục các chuyến bay đến những thành phố nhỏ nằm ngoài các trung tâm trung chuyển lớn, đồng thời tập trung vào các điểm đến quốc tế. Động thái này nhằm sắp xếp lại máy bay và phi hành đoàn, qua đó đẩy nhanh quá trình đưa hoạt động khai thác trở lại bình thường.
Thùy Dương (SHTT)
Bài đọc nhiều
