Mỹ đang thúc đẩy cuộc gặp ba bên với Nga và Ukraine trước cuối tháng 10, mở thêm hy vọng ngoại giao giữa lúc hai bên tiếp tục gia tăng các cuộc tấn công, khiến triển vọng đạt thỏa thuận hòa bình vẫn đầy thách thức.

Washington tìm cách đưa Nga và Ukraine trở lại bàn đàm phán

Mỹ đang nỗ lực thúc đẩy một cuộc gặp ba bên với Nga và Ukraine vào cuối tháng 10, trong động thái mới nhằm tìm kiếm lối ra cho cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm.

Thông tin được Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky công bố tại cuộc họp báo cùng Thủ tướng Đức Friedrich Merz ở Kiev ngày 4/10. Theo ông Zelensky, Washington đang liên hệ với cả Moscow và Kiev, đồng thời đề xuất tổ chức cuộc gặp ba bên ở cấp kỹ thuật trước cuối tháng này.

Ukraine đã thông báo với các nhà đàm phán Mỹ rằng Kiev sẵn sàng tham dự và hiện chờ phản hồi từ phía Nga. Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE) được đề cập như một địa điểm có thể đăng cai cuộc gặp, dù thời gian và địa điểm chính thức vẫn chưa được xác định.

05-1791166793-my-thuc-day-dam-phan-ba-ben-nga-ukraine-nhung-chien-truong-van-nong
Tổng thống Mỹ và Tổng thống Ukraine cùng các quan chức hai bên trong cuộc gặp ở Nhà Trắng, ngày 18/8/2025. Ảnh: Getty Images

Động thái của Washington cho thấy Mỹ tiếp tục tìm cách tạo một khuôn khổ đối thoại trực tiếp giữa Moscow và Kiev với sự tham gia của Mỹ.

Trước đó, đầu tháng 9, hai đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner đã tới Kiev, gặp Tổng thống Zelensky. Phía Mỹ đánh giá cuộc gặp mang tính tích cực nhưng chưa tạo được đột phá. Hai đặc phái viên cũng duy trì liên lạc với phía Nga để tìm kiếm một khuôn khổ phù hợp cho tiến trình hòa bình.

Trong cuộc phỏng vấn với Reuters công bố ngày 3/10, ông Zelensky cho biết Mỹ đã đề xuất khôi phục đàm phán ba bên trong những tuần tới. Tuy nhiên, ông nói chưa nhận thấy dấu hiệu cho thấy Tổng thống Nga Vladimir Putin thực sự muốn thảo luận về hòa bình hoặc một thỏa thuận ngừng tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng.

Vì vậy, thách thức không chỉ nằm ở việc đưa Nga, Ukraine và Mỹ cùng ngồi vào bàn. Vấn đề lớn hơn là liệu Moscow và Kiev có sẵn sàng điều chỉnh những lập trường cốt lõi từng khiến các nỗ lực ngoại giao trước đó bế tắc hay không.

Bàn đàm phán mở ra khi các cuộc tấn công gia tăng

Nỗ lực ngoại giao mới xuất hiện trong bối cảnh chiến sự Nga - Ukraine tiếp tục nóng lên.

Ngày 4/10, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố sẽ tăng cường tấn công các mục tiêu quân sự, cơ sở công nghiệp quốc phòng và hạ tầng liên quan tại Kiev cùng nhiều khu vực khác của Ukraine. Tuyên bố được đưa ra sau khi ông Zelensky cho biết Ukraine sẽ đẩy mạnh các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga để đáp trả chiến dịch không kích.

Trong những tuần gần đây, Nga tăng cường đánh vào hạ tầng tại thủ đô Ukraine, trong đó có các cây cầu bắc qua sông Dnipro. Theo Reuters, hoạt động này gây ảnh hưởng đáng kể tới cuộc sống của khoảng 3 triệu người tại Kiev khi mùa đông đang tới gần.

Ở chiều ngược lại, Ukraine xác định ngành dầu mỏ Nga là một mục tiêu quan trọng. Ông Zelensky cho rằng các nhà máy lọc dầu tạo ra nguồn thu phục vụ chiến tranh và khẳng định Kiev sẽ tiếp tục tấn công những cơ sở này, đồng thời nhấn mạnh Ukraine không chủ trương nhắm mục tiêu bừa bãi vào dân sự.

Cả Nga và Ukraine đều phủ nhận cáo buộc cố ý tấn công dân thường.

Việc Moscow và Kiev đồng thời gia tăng sức ép trên chiến trường trong lúc Washington thúc đẩy đối thoại cho thấy hai bên dường như vẫn muốn cải thiện vị thế trước khi bước vào bất kỳ cuộc thương lượng quan trọng nào. Năng lượng, giao thông và đời sống đô thị đang ngày càng trở thành những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ cuộc đối đầu.

Lãnh thổ vẫn là nút thắt khó tháo gỡ

Các cuộc tiếp xúc ngoại giao trong năm 2026 cho thấy một số vấn đề kỹ thuật có thể được đưa lên bàn thảo luận, từ trao đổi tù binh đến cơ chế giám sát một lệnh ngừng bắn trong tương lai.

Tuy nhiên, vấn đề lãnh thổ vẫn là trở ngại lớn.

Các cuộc thương lượng do Mỹ thúc đẩy từ đầu năm đã gặp khó khăn vì bất đồng về vấn đề này. Washington muốn đẩy nhanh tiến trình hướng tới một thỏa thuận, nhưng hai bên chưa tìm được tiếng nói chung về lãnh thổ.

Trong cuộc phỏng vấn mới nhất, ông Zelensky cho biết Ukraine đang thực hiện chiến dịch phản công mang mật danh “Vivaldi” tại Donbass và tuyên bố lực lượng Ukraine đã giành lại khoảng 140 km². Trong khi đó, Nga coi việc kiểm soát toàn bộ Donbass là một điều kiện quan trọng trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào.

Khoảng cách này khiến việc chuyển từ một cuộc gặp mang tính kỹ thuật sang một thỏa thuận chính trị toàn diện trở nên khó khăn.

Các bên có thể đạt được đồng thuận về trao đổi tù binh, hành lang nhân đạo hoặc một số giới hạn đối với hoạt động tấn công. Nhưng để chấm dứt xung đột, những câu hỏi khó hơn sẽ phải được giải quyết, trong đó có đường ranh giới, tương lai các vùng lãnh thổ tranh chấp và cơ chế bảo đảm an ninh cho Ukraine sau chiến sự.

Châu Âu tiếp tục hỗ trợ Kiev giữa lúc kêu gọi hòa bình

Vai trò của châu Âu cũng là một yếu tố đáng chú ý trong bối cảnh ngoại giao mới.

Trong chuyến thăm Kiev ngày 4/10, Thủ tướng Đức Friedrich Merz công bố gói hỗ trợ mới trị giá hơn 1,3 tỷ euro dành cho Ukraine. Khoảng 1 tỷ euro trong số này dành cho viện trợ quân sự, gồm vũ khí tấn công tầm xa, máy bay không người lái chiến đấu và công nghệ vệ tinh.

Khoảng 350 triệu euro còn lại được dành cho lĩnh vực năng lượng, nhằm hỗ trợ Ukraine chuẩn bị cho mùa đông với các máy phát điện, trạm biến áp và hoạt động sửa chữa.

Hai nước cũng công bố nhiều thỏa thuận về hợp tác an ninh, sản xuất, mua sắm vũ khí và tăng cường năng lực chống máy bay không người lái.

Dù tiếp tục hỗ trợ quân sự, ông Merz và ông Zelensky vẫn đề cập tới giải pháp ngoại giao trong chuyến thăm. Thủ tướng Đức kêu gọi Tổng thống Putin chấm dứt xung đột, trong khi nhà lãnh đạo Ukraine khẳng định Kiev sẵn sàng tham gia cuộc gặp ba bên do Mỹ đề xuất.

Điều này phản ánh cách tiếp cận hiện nay của phương Tây: duy trì hỗ trợ quân sự để Ukraine không suy yếu trên chiến trường, đồng thời tiếp tục thúc đẩy ngoại giao nhằm đưa Nga trở lại tiến trình thương lượng.

Washington đứng trước bài toán tạo điểm chung

Khả năng cuộc gặp mới vượt qua một cuộc tiếp xúc kỹ thuật phụ thuộc đáng kể vào vai trò của Mỹ.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần thúc đẩy giải pháp ngoại giao trong năm nay, nhưng Washington đồng thời phải cân bằng những yêu cầu khác nhau từ Moscow, Kiev và các đồng minh châu Âu.

Bên cạnh vấn đề chiến sự, các cuộc tiếp xúc Mỹ - Nga còn xuất hiện những nội dung liên quan đến kinh tế. Reuters ngày 3/10 dẫn thông tin từ New York Times cho biết các cuộc thảo luận giữa chính quyền Tổng thống Trump và Nga còn đề cập một thương vụ dầu mỏ trị giá nhiều tỷ USD liên quan đến các tài sản của tập đoàn năng lượng Lukoil.

Theo thông tin này, Tổng thống Putin đã nêu vấn đề trong cuộc gặp với ông Steve Witkoff và ông Jared Kushner ngày 5/9. Tuy nhiên, các bên liên quan chưa xác nhận thương vụ chắc chắn sẽ được thực hiện.

Chi tiết này cho thấy các kênh tiếp xúc giữa Washington và Moscow có thể bao hàm những tính toán kinh tế rộng hơn bên cạnh câu chuyện chiến sự.

Vòng đàm phán ba bên, nếu được tổ chức, vì thế có thể mở thêm một cánh cửa ngoại giao. Nhưng để biến cuộc gặp thành một bước tiến thực chất hướng tới hòa bình, Nga và Ukraine vẫn phải thu hẹp những khác biệt rất lớn về lãnh thổ, an ninh và mục tiêu cuối cùng của cuộc xung đột.

QT (SHTT)