Nga để ngỏ khả năng đàm phán 3 bên, Ukraine không nhượng lãnh thổ

Nga đang phát đi tín hiệu cởi mở hơn với khả năng nối lại các cuộc đàm phán 3 bên cùng Mỹ và Ukraine. Trong cuộc họp báo ngày 13/9, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Moscow “không loại trừ khả năng” tham gia một cuộc gặp theo hình thức này, thậm chí có thể diễn ra ngay trong tháng 10.

Theo ông Peskov, đây là kế hoạch trong tương lai gần. Trước đó, Điện Kremlin cũng từng bày tỏ hy vọng có thể tái khởi động các cuộc đàm phán giữa Nga, Ukraine và Mỹ.

Hình thức đàm phán 3 bên gần đây nhất diễn ra tại Geneva hồi tháng 2, sau hai vòng thảo luận tại Abu Dhabi. Tuy nhiên, các cuộc trao đổi sau đó rơi vào đình trệ và chưa tạo ra đột phá đáng kể do Mỹ chuyển trọng tâm sang cuộc xung đột Iran.

Tín hiệu mới từ Moscow xuất hiện sau chuyến ngoại giao con thoi của hai đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner. Hai người gần đây lần lượt gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Moscow và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Kiev.

Điện Kremlin đánh giá các cuộc trao đổi với phái đoàn Mỹ mang tính xây dựng và “vô cùng thẳng thắn”. Trong khi đó, ông Witkoff cho biết đã có những tiến triển liên quan đến việc tổ chức một cuộc gặp 3 bên.

Trợ lý Điện Kremlin Yury Ushakov cũng cho biết khả năng nối lại đàm phán theo hình thức này từng được Tổng thống Putin và Tổng thống Donald Trump đề cập trong một cuộc điện đàm gần đây.

Về địa điểm, Tổng thống Zelensky từng gợi ý UAE, Thổ Nhĩ Kỳ, Thụy Sĩ hoặc một quốc gia khác có thể đăng cai vòng đàm phán tiếp theo, sớm nhất vào tháng 9 hoặc tháng 10. Trong khi đó, ông Ushakov cho biết Abu Dhabi là địa điểm Moscow mong muốn.

Bất đồng lãnh thổ vẫn chưa được tháo gỡ

Dù các bên có những tín hiệu tích cực về khả năng trở lại bàn đàm phán, vấn đề lãnh thổ vẫn là rào cản lớn nhất.

Moscow từ lâu khẳng định một giải pháp lâu dài chỉ có thể đạt được nếu Kiev công nhận “thực tế lãnh thổ mới” và cam kết theo đuổi chính sách trung lập, phi quân sự hóa. Nga đã tuyên bố sáp nhập Crimea vào năm 2014 và 4 khu vực khác ở Ukraine vào năm 2022 sau khi mở chiến dịch quân sự đặc biệt.

Ở chiều ngược lại, Ukraine kiên quyết bác bỏ khả năng nhượng lãnh thổ cho Nga. Kiev kêu gọi thiết lập lệnh ngừng bắn dọc chiến tuyến hiện tại và cho rằng cần có các cam kết an ninh do phương Tây bảo trợ để ngăn nguy cơ Nga tiếp tục hành động quân sự trong tương lai.

Đặc phái viên Mỹ Jared Kushner cũng thừa nhận tranh chấp lãnh thổ vẫn là vấn đề khó giải quyết nhất. Nhận định được ông đưa ra sau chuyến đi tới Moscow và Kiev cùng ông Steve Witkoff nhằm thúc đẩy các cuộc đàm phán cấp cao.

Theo ông Kushner, Moscow muốn thảo luận về cách chấm dứt xung đột, nhưng vấn đề lãnh thổ vẫn đặc biệt nan giải bởi tình hình chiến trường liên tục thay đổi.

Ông cho biết Tổng thống Vladimir Putin đã trình bày rõ lập trường về lãnh thổ trong cuộc gặp ngày 5/9 tại Moscow. Ông Kushner dường như đề cập tới yêu cầu Kiev rút khỏi phần lãnh thổ thuộc Donbass mà Nga muốn kiểm soát.

Theo đặc phái viên Mỹ, Tổng thống Putin đã xác định rõ giới hạn về những gì Moscow muốn đạt được. Tuy nhiên, Ukraine hiện chưa chấp nhận rút về đường ranh giới mà Nga đưa ra.

Dù vậy, ông Kushner vẫn đánh giá các cuộc đàm phán đã đạt được những bước tiến đáng kể. Ông cho biết trong các vòng đàm phán 3 bên trước đó tại Abu Dhabi, Mỹ, Nga và Ukraine đã hoàn tất cơ chế tránh xung đột và cơ chế giám sát, với sự tham gia của quân đội Mỹ trong quá trình thảo luận.

Theo ông Kushner, nếu bất đồng về lãnh thổ được giải quyết, khuôn khổ này có thể trở thành cơ chế để thực thi, bảo vệ và giám sát một thỏa thuận.

Ông cho rằng phần lớn những nội dung còn lại của một thỏa thuận tiềm năng có thể được thống nhất nếu Moscow và Kiev vượt qua được khác biệt về lãnh thổ. Dù nút thắt quan trọng vẫn còn nguyên, đặc phái viên Mỹ đánh giá các bên đã đạt được một bước tiến đáng kể trong quá trình tìm kiếm phương án giải quyết xung đột.

Thùy Dương (SHTT)