Nhật điều chỉnh Luật Hoàng gia, công chúa được giữ tước vị sau khi kết hôn với thường dân

Ngày 17/7, Quốc hội Nhật Bản đã thông qua đợt sửa đổi đầu tiên của Luật Hoàng gia kể từ năm 1947, nhằm ứng phó với tình trạng số lượng thành viên hoàng tộc ngày càng thu hẹp sau nhiều thập kỷ.

Theo Hiến pháp Nhật Bản, Nhật hoàng là biểu tượng của quốc gia và không nắm quyền lực chính trị. Các vấn đề liên quan đến thành viên hoàng tộc và quyền kế vị đều được quy định trong Luật Hoàng gia.

Sau Thế chiến II, luật ban hành năm 1947 buộc 51 thành viên thuộc 11 nhánh hoàng tộc phải từ bỏ tước vị để trở thành thường dân, khiến quy mô hoàng gia giảm từ 67 người xuống còn 16 người như hiện nay.

Đợt sửa đổi lần này đưa ra hai thay đổi đáng chú ý nhằm bổ sung nguồn nhân lực thực hiện các nhiệm vụ hoàng gia. Trước hết, các nữ thành viên hoàng tộc sẽ được giữ tước vị sau khi kết hôn với thường dân, thay vì phải rời hoàng gia như quy định trước đây. Tuy nhiên, chồng và con của các công chúa vẫn không được công nhận là thành viên hoàng tộc.

Bên cạnh đó, luật mới cho phép nam giới thuộc 11 nhánh hoàng tộc từng bị loại bỏ sau Thế chiến II có thể quay trở lại hoàng gia thông qua hình thức nhận làm con nuôi.

Dù vậy, quy định về quyền kế vị ngai vàng không thay đổi. Phụ nữ vẫn không được phép lên ngôi, đồng nghĩa với việc Công chúa Aiko, con duy nhất của Nhật hoàng Naruhito, tiếp tục không nằm trong danh sách kế vị.

Hiện chỉ có ba người đủ điều kiện kế vị gồm Thái tử Fumihito, em trai Nhật hoàng; Hoàng tử Hisahito, con trai của Thái tử Fumihito; và Hoàng thân Hitachi, bác ruột của Nhật hoàng.

Nhiều ý kiến cho rằng nếu Hoàng tử Hisahito không có con trai trong tương lai, dòng kế vị theo huyết thống nam của hoàng gia Nhật Bản có nguy cơ bị gián đoạn.

Việc sửa đổi Luật Hoàng gia cũng phản ánh những quan điểm trái chiều trong xã hội Nhật Bản. Trong khi Thủ tướng Sanae Takaichi cùng nhiều chính trị gia bảo thủ tiếp tục bảo vệ nguyên tắc chỉ nam giới được kế vị để duy trì truyền thống kéo dài qua 126 thế hệ, nhiều cuộc khảo sát cho thấy đa số người dân ủng hộ việc phụ nữ có thể trở thành quân chủ.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, lần sửa đổi này được xem là dấu mốc quan trọng trong lịch sử Luật Hoàng gia, nhưng mới chỉ góp phần giải quyết những khó khăn trước mắt, chưa thể tháo gỡ hoàn toàn bài toán về tương lai lâu dài của chế độ kế vị tại Nhật Bản.