Những góc khuất phía sau dịch vụ giao hàng xuyên đêm tại Hàn Quốc

Một tuần trước khi qua đời, Jang Deok-jun vẫn từ chối lời khuyên nghỉ việc của mẹ dù cơ thể sụt tới 15 kg và thường xuyên rơi vào trạng thái mệt mỏi sau hơn một năm làm ca đêm tại kho hàng của Coupang, tập đoàn bán lẻ trực tuyến lớn nhất Hàn Quốc.

Theo lời bà Park Mi-suk, mẹ của Jang, con trai luôn cho rằng nếu mình nghỉ, đồng nghiệp sẽ phải gánh thêm khối lượng công việc. Không lâu sau, bà phát hiện Jang bất tỉnh trong bồn tắm. Dù được đưa đi cấp cứu ngay lập tức, anh đã không qua khỏi. Cơ quan An sinh Lao động Hàn Quốc (Comwel) sau quá trình điều tra kết luận Jang tử vong do đau tim liên quan đến tình trạng làm việc quá sức.

Sự việc xảy ra vào năm 2020 nhưng đến nay bà Park vẫn tiếp tục theo đuổi hành trình đòi thay đổi điều mà bà cho là nguyên nhân dẫn đến cái chết của con trai: mô hình giao hàng xuyên đêm đang ngày càng phổ biến tại Hàn Quốc.

Dịch vụ này cho phép khách hàng nhận hàng trước 7 giờ sáng nếu đặt mua trước nửa đêm. Để đáp ứng cam kết đó, hàng loạt công nhân kho và tài xế giao hàng phải làm việc xuyên đêm trong bối cảnh các doanh nghiệp cạnh tranh quyết liệt về tốc độ và chi phí, trong đó Coupang là đơn vị có quy mô lớn nhất.

Theo Comwel, từ năm 2020 đến tháng 5/2026 đã có 46 công nhân kho và tài xế giao hàng, bao gồm Jang, tử vong vì đột quỵ hoặc bệnh tim liên quan đến công việc. Cơ quan này cho biết không phải mọi trường hợp đều được điều tra về yếu tố làm việc quá sức và cũng không phải tất cả các vụ việc đều được gửi đến để xem xét, vì vậy số liệu thực tế có thể còn cao hơn.

Theo Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Liên Hợp Quốc, làm việc ca đêm có thể là một nguyên nhân gây ung thư. Giáo sư Kang Mo-yeol thuộc Đại học Công giáo Hàn Quốc cũng cho biết ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy hình thức làm việc này làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường và rối loạn tâm thần.

Trong khi Anh quy định tài xế giao hàng ca đêm không được làm quá 10 giờ trong vòng 24 giờ thì Hàn Quốc hiện chưa áp dụng giới hạn riêng đối với thời gian làm việc ban đêm.

Năm 2025, công đoàn giao hàng tại Hàn Quốc từng đề xuất chấm dứt dịch vụ giao hàng xuyên đêm. Tuy nhiên, công đoàn đại diện cho các tài xế của Coupang cho biết nhiều hội viên vẫn lựa chọn ca đêm vì mức thu nhập cao hơn và phù hợp với hoàn cảnh gia đình.

Một tài xế nhận thầu phụ của Coupang tên Kim cho biết anh làm việc từ 21 giờ đến 7 giờ sáng hôm sau, kéo dài từ 5 đến 6 ngày mỗi tuần. Thu nhập khoảng 7 triệu won mỗi tháng, tương đương khoảng 4.600 USD, cao gấp đôi mức trung bình toàn quốc, là lý do khiến anh chấp nhận đánh đổi sức khỏe.

Theo Kim, mỗi lần xe dừng là mỗi lần anh phải nhanh chóng mang bưu kiện đến điểm giao vì phần lớn tài xế được trả công theo số lượng đơn hàng hoàn thành. Nếu không giao hết trước 7 giờ sáng, họ có nguy cơ mất khu vực phụ trách vào tay người khác.

Ở chiều ngược lại, bà Park cho rằng khi nhu cầu giao hàng siêu tốc ngày càng tăng, sự vất vả của người lao động dễ bị xem là điều hiển nhiên. Bà cũng cho biết quá trình chứng minh con trai tử vong vì làm việc quá sức gặp rất nhiều khó khăn khi gia đình phải mất nhiều tháng mới tiếp cận được nhật ký làm việc và hình ảnh camera giám sát phục vụ điều tra.

Theo quy định của Comwel, trong những tháng trước khi qua đời, thời gian làm việc của Jang đã đạt ngưỡng được pháp luật Hàn Quốc xác định là có nguy cơ tử vong do lao lực. Các giờ làm việc ban đêm của anh còn được tính thêm 30% trọng số khi đánh giá khối lượng công việc.

Trong cùng giai đoạn, một trường hợp khác cũng gây chú ý là tài xế Oh Seung-yong, 34 tuổi, tử vong sau khi xe tải lao vào cột điện trong lúc giao hàng. Comwel xác định đây là một vụ tai nạn lao động. Gia đình Oh cho biết anh thường làm hơn 11 giờ mỗi ngày, 6 ngày mỗi tuần và chủ yếu làm ca đêm cho một công ty logistics là đối tác của Coupang.

Coupang cho biết nhân viên chính thức của hãng làm việc dưới 52 giờ mỗi tuần và các tài xế thầu phụ được nghỉ trọn cuối tuần hai tuần một lần. Tuy nhiên, công đoàn cho rằng quy định này không được áp dụng tại đơn vị sử dụng lao động của Oh.

Những câu chuyện như của Jang và Oh tiếp tục làm dấy lên tranh luận về áp lực lao động tại Hàn Quốc, nơi chính phủ đã áp dụng giới hạn 52 giờ làm việc mỗi tuần và ban hành quy định cho phép xử lý hình sự lãnh đạo doanh nghiệp nếu để xảy ra vi phạm dẫn đến tử vong do tai nạn lao động.

Đối với bà Park, con trai và hàng chục nghìn lao động khác đang gánh phần nặng nhất để đổi lấy sự tiện lợi cho người tiêu dùng. Bà bày tỏ hy vọng xã hội sẽ không thờ ơ trước những hy sinh ấy chỉ vì mong muốn nhận hàng nhanh hơn.