Những “ông vua” mới đang làm thay đổi cuộc đua bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ

Dòng tiền doanh nghiệp lập kỷ lục

Một nhóm các tỷ phú và doanh nghiệp thuộc những ngành công nghệ mới đang nổi lên như những thế lực tài chính đáng chú ý trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ năm nay, phần nào thay thế vai trò vốn thuộc về các “ông lớn” truyền thống tại Washington.

Tiền số, trí tuệ nhân tạo (AI) và cá cược trực tuyến đang trở thành những lĩnh vực đổ nhiều tiền nhất vào cuộc đua giành ghế tại Quốc hội Mỹ. Sự gia tăng mạnh mẽ này góp phần đưa chi tiêu của doanh nghiệp cho các cuộc tranh cử lên mức chưa từng có.

Theo dữ liệu từ Public Citizen, trong 15 tháng tính đến hết quý I năm nay, các doanh nghiệp Mỹ đã chi 517 triệu USD cho các cuộc đua vào Hạ viện và Thượng viện. Con số này đã vượt kỷ lục 461 triệu USD được ghi nhận trong toàn bộ chu kỳ bầu cử năm 2024.

Đáng chú ý, khoản tiền trên chưa tính đến dòng chi tiêu được dự báo tiếp tục tăng mạnh khi cuộc bầu cử ngày 3/11 đến gần. Đây cũng là thời điểm đảng Dân chủ kỳ vọng giành lại quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện.

“Quy mô chi tiêu của doanh nghiệp trong chu kỳ bầu cử này chưa từng có tiền lệ”, Rick Claypool, Giám đốc nghiên cứu của Public Citizen, nhận định.

Tiền số, AI và cá cược cùng mở rộng ảnh hưởng

Theo Public Citizen, riêng ba lĩnh vực tiền số, công nghệ và trò chơi trực tuyến đã chi ít nhất 294 triệu USD trong tổng số tiền doanh nghiệp dành cho các cuộc đua giữa nhiệm kỳ, tính từ ngày 1/1/2025 đến hết quý I năm nay.

Những khoản tiền khổng lồ này đang làm dấy lên tranh luận về mức độ ảnh hưởng của các ngành lợi ích đặc thù đối với chính sách. Các vấn đề như quản lý tiền số, AI, nhu cầu năng lượng của trung tâm dữ liệu hay giám sát cá cược trực tuyến có nguy cơ chiếm nhiều sự chú ý hơn những mối quan tâm sát sườn của cử tri như giá xăng và chi phí chăm sóc y tế.

Ông Claypool cho rằng khi nguồn tiền doanh nghiệp tràn vào đời sống chính trị, không gian dành cho những vấn đề mà người dân thực sự quan tâm có thể bị thu hẹp. Theo ông, điều này thể hiện qua việc Quốc hội dành nhiều thời gian cho các chính sách liên quan đến tiền số, trong khi cử tri lại quan tâm đến việc làm sao để giá thực phẩm trở nên dễ chịu hơn.

Tuy nhiên, những người ủng hộ dòng tiền này lại cho rằng các ngành công nghiệp mới nổi cần có tiếng nói tương xứng với vai trò ngày càng lớn của họ, tương tự ảnh hưởng mà những nhóm lợi ích doanh nghiệp truyền thống đã duy trì trong thời gian dài.

Tỷ phú và Big Tech tăng tốc chi tiền

Các con số về chi tiêu của những nhân vật và tập đoàn lớn cho thấy quy mô ảnh hưởng ngày càng rõ nét. Tỷ phú Elon Musk, nhà sáng lập SpaceX, đã chi hơn 90 triệu USD cho các cuộc bầu cử liên bang năm 2026 và được cho là sẽ tiếp tục tăng khoản chi này trước tháng 11.

Trong khi đó, hồ sơ bầu cử cho thấy Sergey Brin, người đồng sáng lập Google, đã chi hơn 106 triệu USD tại California để phản đối đề xuất đánh thuế tài sản cùng một số vấn đề khác ở cấp bang.

Meta, công ty sở hữu Facebook và Instagram, cũng đóng góp 65 triệu USD cho 4 siêu ủy ban hành động chính trị nhằm ủng hộ các ứng viên của cả hai đảng trong những cuộc đua cấp bang tại California, Texas, Illinois và một số nơi khác.

Nếu tính tổng các khoản chi cho hoạt động chính trị, bao gồm tiền từ các tỷ phú, công đoàn và các nhóm xã hội, chi phí quảng cáo chính trị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay được dự báo lên tới 11,6 tỷ USD. Mức này sẽ vượt kỷ lục 11,2 tỷ USD của chu kỳ bầu cử 2023-2024.

Mô hình “đánh trúng lợi ích” lan rộng

Ngành tiền số là một trong những lĩnh vực sớm cho thấy hiệu quả của chiến lược dùng nguồn lực tài chính để thúc đẩy lợi ích chính sách. Coinbase, Ripple và quỹ đầu tư Andreessen Horowitz từng chi mạnh thông qua siêu ủy ban Fairshake trong cuộc bầu cử năm 2024, nhằm đánh bại Thượng nghị sĩ Dân chủ kỳ cựu Sherrod Brown tại Ohio.

Public Citizen thậm chí gọi Fairshake là một “ngôi sao tử thần” của giới doanh nghiệp vì khả năng tác động mạnh đến số phận các ứng viên.

Đáng chú ý, Fairshake không lựa chọn đứng hẳn về phía một đảng. Tổ chức này tập trung ủng hộ những ứng viên có quan điểm phù hợp với lợi ích của ngành tiền số, bất kể họ là thành viên đảng Dân chủ hay Cộng hòa.

Theo các chiến lược gia của cả hai đảng, cách tiếp cận này đang được Big Tech, ngành cá cược thể thao và nhiều lĩnh vực khác học theo. Các doanh nghiệp tiền số cũng tiếp tục chi mạnh để tìm cách đánh bại những chính trị gia phản đối chính sách mà ngành này theo đuổi.

AI bước vào cuộc đua chính trị

Nếu AI gần như chưa tạo dấu ấn đáng kể trong cuộc bầu cử năm 2024, lĩnh vực này đã nhanh chóng trở thành một thế lực tài chính đáng chú ý trong năm nay.

Các nhóm chính trị được OpenAI và Anthropic hoặc lãnh đạo của hai công ty này hậu thuẫn đã chi hơn 23 triệu USD chỉ trong tháng 6 đầu năm nay để hỗ trợ hai ứng viên Dân chủ đối đầu nhau tại một khu vực bầu cử có xu hướng cấp tiến mạnh ở New York.

Brendan Glavin, Giám đốc OpenSecret, tổ chức phi đảng phái theo dõi tài chính tranh cử, nhận xét: “Về cơ bản, đây là cuộc đối đầu giữa hai nhóm AI, còn các ứng viên chỉ là nhân vật thứ yếu”.

Trong số những nhà tài trợ lớn có Greg Brockman, người đồng sáng lập kiêm Chủ tịch OpenAI, cùng vợ Anna và Andreessen Horowitz.

Cá cược trực tuyến trở thành “tay chơi” lớn

Ngành cá cược thể thao trực tuyến cũng đang áp dụng chiến lược tương tự trong bối cảnh lĩnh vực này ngày càng chịu sự giám sát và sức ép quản lý.

Theo Public Citizen, DraftKings, FanDuel, Fanatics và nhà cái bet365 của Anh đã đóng góp hơn 72 triệu USD cho các cuộc đua giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.

Khoản tiền này đưa ngành cá cược trở thành nhóm doanh nghiệp tài trợ lớn thứ ba trong chu kỳ bầu cử năm nay, cho thấy cán cân dòng tiền chính trị đang ngày càng có sự góp mặt rõ rệt của những ngành công nghiệp mới.