"Sóng ngầm" tại Lầu Năm Góc: Vì sao Bộ trưởng Hải quân Mỹ bị ép rời ghế "ngay lập tức"?

Thông báo bất ngờ từ Lầu Năm Góc ngày 22/4 về việc Bộ trưởng Hải quân John Phelan rời nhiệm sở ngay lập tức đã gây chấn động dư luận Mỹ. Dù cơ quan này giữ kín lý do cụ thể, giới thạo tin khẳng định đây không phải là một quyết định tự nguyện mà là kết cục của một chuỗi mâu thuẫn âm ỉ và những cuộc đối đầu trực diện giữa các quan chức cấp cao nhất trong bộ máy quốc phòng.

Tâm điểm của sự rạn nứt nằm ở một bất đồng chiến lược mang tính sống còn đối với tương lai của lực lượng hải quân. Ông Phelan, người từng được ca ngợi là hiện thân của tinh thần táo bạo Mỹ, lại kiên trì theo đuổi kế hoạch xây dựng các chiến hạm lớp Trump khổng lồ với chi phí lên tới hàng tỷ USD. Tuy nhiên, tầm nhìn này đã vấp phải sự phản đối quyết liệt từ Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Thứ trưởng Steve Feinberg.

Giới lãnh đạo Lầu Năm Góc mong muốn một sự chuyển dịch linh hoạt hơn sang các tàu mặt nước không người lái nhỏ gọn, giá thành thấp và có khả năng tác chiến cơ động. Mâu thuẫn sâu sắc đến mức Thứ trưởng Feinberg đã thực hiện một bước đi bất thường khi trực tiếp tước quyền kiểm soát nhiều chương trình đóng tàu then chốt từ tay ông Phelan, một hành động được coi là can thiệp thô bạo vào thẩm quyền vốn có của người đứng đầu quân chủng hải quân.

Không chỉ dừng lại ở vấn đề khí tài, ông Phelan còn bị chỉ trích vì sự yếu kém trong việc vực dậy ngành đóng tàu đang đình trệ. Nhiều quan chức chính quyền bày tỏ sự thất vọng khi các chương trình hải quân không có bước tiến rõ rệt kể từ khi ông nhậm chức. Đặc biệt, sai lầm nghiêm trọng về mặt chính sách đã xảy ra khi ông Phelan công khai ủng hộ ý tưởng đóng chiến hạm Mỹ tại nước ngoài.

Phát biểu này được cho là đã trực tiếp làm suy yếu chiến lược "nội địa hóa" của chính quyền Tổng thống Trump vốn đang nỗ lực thu hút các đối tác đồng minh đầu tư vào các xưởng đóng tàu ngay trên đất Mỹ. 

Thêm vào đó, sự thiếu quyết đoán của ông trong việc xử lý kỷ luật quân đội, điển hình là vụ việc liên quan đến Thượng nghị sĩ Mark Kelly, đã khiến ông dần đánh mất hoàn toàn chỗ đứng trong mắt Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth.

Việc sa thải ông Phelan không phải là một sự kiện đơn lẻ mà nằm trong một chiến dịch thanh lọc nhân sự quy mô lớn do Bộ trưởng Hegseth dẫn đầu. Từ các tướng lĩnh, đô đốc hàng đầu đến cả lãnh đạo lực lượng tuyên úy, nhiều quan chức cấp cao đã bị bãi nhiệm mà không có lời giải thích rõ ràng. 

Những vụ lục đục nội bộ này diễn ra giữa lúc Mỹ đang thực hiện chiến dịch quân sự tại Iran và ngay trước thềm cuộc điều trần về ngân sách quốc phòng khổng lồ 1,5 nghìn tỷ USD.

Đáng chú ý, chỉ vài giờ trước khi lệnh từ chức được công bố, ông Phelan vẫn còn xuất hiện tại Đồi Capitol để gặp gỡ các nghị sĩ, cho thấy sự rời đi của ông diễn ra với tốc độ và sự quyết liệt đến mức khó tin. Sau sự ra đi của ông Phelan và các nhân sự thân cận, Lầu Năm Góc giờ đây dường như đang nằm dưới sự kiểm soát tuyệt đối của một nhóm quyền lực mới với những tư duy quân sự hoàn toàn khác biệt.