Tấn bi kịch của cựu thực tập sinh Việt biến thành siêu trộm trong nhà tù lớn nhất Nhật Bản

Trong phóng sự của nhà báo kỳ cựu Kiyota Koji từ đài Asahi TV công bố ngày 25/5, lát cắt về cuộc đời phạm nhân A (khoảng 30 tuổi) tại nhà tù Fuchu, Tokyo đã phơi bày những góc khuất nhức nhối. Đang thụ án 3 năm 10 tháng tù vì tội trộm cắp, A khiến ngay cả những phóng viên kỳ cựu nhất cũng phải sững sờ khi thừa nhận đã thực hiện khoảng 100 vụ đột nhập, trộm tiền và trang sức với tổng thiệt hại lên tới 6,7 triệu yên, trong đó có 11 vụ bị đưa vào cáo trạng. 

Từng mơ về một cuộc sống tươi đẹp tại xứ sở hoa anh đào, A cay đắng thừa nhận hai năm làm thực tập sinh kỹ thuật là "khoảng thời gian kinh hoàng" vì liên tục bị giám đốc bắt nạt, phải làm việc vất vả quá sức nhưng nhận mức lương thấp hơn hợp đồng và không được đào tạo kỹ năng như kỳ vọng.

Bế tắc và nợ nần chồng chất là nguyên nhân chính đẩy người đàn ông này vào con đường lầm lỗi. Để sang được Nhật Bản, A phải gánh khoản nợ ngân hàng khoảng 600.000 yên để chi trả phí xuất cảnh. Theo khảo sát năm 2022 của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản, thực tập sinh Việt Nam là nhóm phải trả chi phí cao nhất (trung bình 656.000 yên) và có tới 80% phải vay nợ trước khi xuất cảnh với mức nợ trung bình hơn 674.000 yên. 

Vì lương thấp không đủ trả nợ, A quyết định bỏ trốn. Khi visa hết hạn và không tìm được việc làm, anh bị bạn bè là những thực tập sinh bỏ trốn khác rủ rê, lập thành đường dây trộm cắp hơn 10 thành viên để rồi sa lưới khi đã ở quá hạn lưu trú.

Tại Fuchu – nhà tù lớn nhất Nhật Bản với khuôn viên rộng gấp 5,6 lần sân vận động Tokyo Dome, số lượng phạm nhân người Việt đang gia tăng đáng báo động. Từ mức 30 người năm 2021, đến năm 2024, nhóm người Việt đã vượt qua Trung Quốc để trở thành nhóm phạm nhân nước ngoài đông nhất tại đây với 68 người trên tổng số 429 tù nhân quốc tế. 

Một ngày của A bắt đầu từ 6h45 với các thủ tục điểm danh, vệ sinh nghiêm ngặt trước khi đến xưởng giặt làm việc từ 7h30. Đáng chú ý, trong bối cảnh tù nhân Nhật Bản già hóa, phạm nhân nước ngoài đang trở thành lực lượng lao động thay thế quan trọng tại đây, chiếm tới 7/36 người ở bếp và 7/37 người tại xưởng giặt. Thực trạng này phản ánh chính xác sự phụ thuộc vào lao động ngoại quốc của xã hội Nhật Bản hiện nay.

Giờ đây, khi thời gian thi hành án còn chưa đầy một năm, A bày tỏ sự hối hận muộn màng và gửi lời xin lỗi sâu sắc tới các nạn nhân cũng như toàn thể người dân Nhật Bản, mong nhận được sự khoan dung. Sau khi mãn hạn tù, anh gần như chắc chắn sẽ bị trục xuất về nước và dự định sẽ lập tức tìm việc để nuôi ba con nhỏ cùng cha mẹ già. 

Câu chuyện của A là một ví dụ điển hình thúc đẩy Nhật Bản chuẩn bị thay thế chương trình thực tập sinh kỹ năng cũ bằng chế độ Việc làm để phát triển kỹ năng (ESD) từ tháng 4/2027. Dù các nội dung cụ thể chưa được hoàn thiện, chế độ mới hứa hẹn sẽ khống chế phí xuất cảnh không quá hai tháng lương để giảm gánh nặng nợ nần, đồng thời cho phép người lao động chuyển việc sau một năm và bảo đảm mức lương công bằng, mở ra hy vọng giải quyết những bất cập nhức nhối hiện tại.