Nhật Bản dự kiến "siết" số lao động nước ngoài từ năm 2027

Theo thông báo ngày 23/12, Tokyo dự kiến chỉ tiếp nhận khoảng 426.000 lao động nước ngoài trong hai năm đầu tiên khi chương trình mới chính thức đi vào vận hành. Đây là bước điều chỉnh đáng chú ý trong bối cảnh Nhật Bản vừa đối mặt áp lực thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng do già hóa dân số, vừa gia tăng thận trọng trước làn sóng lao động nước ngoài.

Chương trình đào tạo việc làm để phát triển kỹ năng được xây dựng với mục tiêu khuyến khích lao động có tay nghề, khắc phục những bất cập của Chương trình đào tạo thực tập sinh kỹ thuật – vốn thường bị chỉ trích là sử dụng lao động giá rẻ và tiềm ẩn nguy cơ vi phạm nhân quyền. Theo thiết kế mới, hệ thống này áp dụng hai loại thị thực, gồm visa đặc định 1 và visa đặc định 2, tạo lộ trình rõ ràng hơn cho người lao động nước ngoài tại Nhật Bản.

Cụ thể, visa đặc định loại 1 cho phép người lao động lưu trú tối đa 5 năm, chủ yếu dành cho các ngành nghề yêu cầu “kiến thức hoặc kinh nghiệm đáng kể”. Trong khi đó, visa đặc định loại 2 hướng tới nhóm lao động có “kỹ năng thành thạo” ở trình độ cao hơn, cho phép gia hạn không giới hạn và mở ra con đường tiến tới tư cách thường trú nhân.

Theo số liệu của Cục Xuất nhập cảnh Nhật Bản, tính đến cuối tháng 6 vừa qua, nước này có khoảng 449.000 thực tập sinh kỹ thuật, trong đó hơn 333.000 người đang mang tư cách lao động có tay nghề số 1. Đây cũng chính là nhóm đối tượng dự kiến chịu tác động trực tiếp từ chính sách giới hạn số lượng trong giai đoạn đầu triển khai chương trình mới.

Việc điều chỉnh chính sách diễn ra trong bối cảnh Chính phủ Nhật Bản, dưới sự chỉ đạo của Thủ tướng Sanae Takaichi, đang tiến hành rà soát toàn diện các quy định liên quan đến người nước ngoài, bao gồm các biện pháp kiểm soát tình trạng lưu trú quá hạn. Dư luận trong nước ngày càng thể hiện sự thận trọng trước tốc độ gia tăng lao động ngoại quốc, buộc Tokyo phải cân nhắc giữa nhu cầu kinh tế và áp lực xã hội.

Theo dự thảo trình hội đồng chuyên gia ngày 23/12, Nhật Bản đặt mục tiêu tiếp nhận khoảng 805.000 lao động có tay nghề đến tháng 3/2029, thấp hơn so với mục tiêu 820.000 người được đề ra hồi tháng 3/2024. Về nguyên tắc, chỉ những lao động mang visa đặc định loại 1 mới thuộc diện áp dụng hạn ngạch số lượng, trong khi nhóm visa đặc định loại 2 vẫn được khuyến khích nhằm bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao.

Chính phủ Nhật Bản cho rằng việc đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng suất lao động và ứng dụng công nghệ có thể giúp giảm áp lực phụ thuộc vào lao động nước ngoài trong trung hạn. Theo kế hoạch, tổng cộng khoảng 1,23 triệu lao động nước ngoài sẽ được tiếp nhận theo cả chương trình hiện hành và hệ thống mới trong những năm tới. Nội các của Thủ tướng Takaichi dự kiến phê duyệt chính thức kế hoạch này vào tháng 1/2026.