Trước bối cảnh bóng ma xung đột quân sự với Mỹ và Israel ngày càng hiện hữu, Cộng hòa Hồi giáo Iran đã âm thầm triển khai một lộ trình an ninh đặc biệt. Từ việc tái cấu trúc bộ máy lãnh đạo đến đặt toàn bộ quân đội vào trạng thái báo động đỏ, Tehran đang nỗ lực xây dựng một "pháo đài quyền lực" nhằm bảo đảm sự tồn vong của chế độ ngay cả trong kịch bản tồi tệ nhất.

Giữa những làn sóng biểu tình nội bộ và áp lực từ Washington, Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đã quyết định trao quyền điều phối an ninh quốc gia cho Ali Larijani – một chính trị gia kỳ cựu và là cựu chỉ huy Vệ binh Cách mạng. Sự trỗi dậy của ông Larijani đã tạo nên một cục diện chính trị mới tại Tehran, làm lu mờ vai trò của Tổng thống đương nhiệm Masoud Pezeshkian, người vốn đang chật vật trong năm đầu nhiệm kỳ.

Ông Larijani đã thực hiện nhiều cuộc phỏng vấn truyền hình dài và thường xuyên đăng tải trên mạng xã hội các đoạn video ghi lại cảnh ông giao lưu với người dân khắp Tehran. Ảnh: New York Times.

Ông Larijani hiện không chỉ chịu trách nhiệm duy trì trật tự nội bộ mà còn đóng vai trò then chốt trong các hoạt động đối ngoại chiến lược với Nga, các quốc gia trung gian khu vực và giám sát đàm phán hạt nhân. Trong một tuyên bố đanh thép gần đây, vị quan chức này khẳng định Iran đã dành nhiều tháng để rà soát và khắc phục các lỗ hổng hệ thống, đồng thời nhấn mạnh rằng dù không tìm kiếm chiến tranh, Tehran đã sẵn sàng đáp trả mọi sự ép buộc bằng sức mạnh vượt trội.

Điểm cốt lõi trong kế hoạch bảo vệ chế độ của ông Khamenei là thiết lập "bốn tầng kế nhiệm" cho mọi vị trí quân sự và dân sự quan trọng. Theo chỉ thị này, mỗi lãnh đạo chủ chốt phải chỉ định sẵn tối đa bốn nhân vật dự phòng để thay thế ngay lập tức nếu xảy ra biến cố. Một nhóm thân tín hẹp cũng đã được trao quyền ra quyết định tối cao trong trường hợp liên lạc với Lãnh tụ bị gián đoạn hoặc có kịch bản ám sát nhắm vào giới thượng tầng.

Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei trao quyền cho Ali Larijani chuẩn bị kịch bản chiến tranh, kế nhiệm và đối phó nguy cơ ám sát giữa lúc Mỹ gia tăng sức ép quân sự. Ảnh: Reuters.

Chiến lược này được rút ra từ bài học đắt giá sau cuộc xung đột ngắn ngủi với Israel vào tháng 6 năm ngoái, khi chuỗi chỉ huy của Iran bị tổn thương nghiêm trọng chỉ trong vài giờ đầu. Để củng cố hệ thống, ông Khamenei đã thành lập Hội đồng Quốc phòng mới và phân bổ lại quyền lực cho những cố vấn quân sự trung thành nhất. Các chuyên gia nhận định rằng vị Lãnh tụ tối cao đang chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất, nơi việc bảo toàn di sản và hệ thống chính trị trở thành ưu tiên tối thượng.

Trên phương diện quân sự, Tehran đang vận hành dựa trên giả định rằng một cuộc tấn công từ phía Mỹ là điều khó tránh khỏi. Toàn bộ lực lượng vũ trang đã được đặt trong tình trạng báo động cao nhất. Các bệ phóng tên lửa đạn đạo đã được triển khai dọc biên giới phía Tây và bờ Vịnh Ba Tư, sẵn sàng nhắm vào các căn cứ của Mỹ và Israel.

Iran đã di chuyển các bệ phóng tên lửa đến những vị trí nằm trong tầm tấn công của lực lượng quân sự Israel và Mỹ trên khắp khu vực. Ảnh: New York Times.

Không chỉ dừng lại ở việc phô trương sức mạnh tên lửa hay phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới, Iran còn chuẩn bị kỹ lưỡng cho mặt trận nội đô. Các đơn vị đặc nhiệm, tình báo và dân quân Basij đã sẵn sàng triển khai tại các thành phố lớn để ngăn chặn bất ổn và truy quét các phần tử tình báo nước ngoài ngay khi tiếng súng đầu tiên vang lên.

Dù đã chuẩn bị những phương án dự phòng nhân sự như Larijani hay Ghalibaf để điều hành đất nước trong tình trạng khẩn cấp, giới lãnh đạo Iran vẫn phải đối mặt với những thách thức khó lường. Các ứng viên tiềm năng đều mang theo những rào cản chính trị riêng, từ cáo buộc tham nhũng đến các vấn đề liên quan đến đàn áp biểu tình.

Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran. Ảnh: New York Times.

Giới quan sát nhận định rằng, dù kế hoạch "bốn tầng kế nhiệm" có chặt chẽ đến đâu, Lãnh tụ Khamenei vẫn là "chất keo" duy nhất gắn kết toàn bộ hệ thống phức tạp này. Nếu thiếu đi sự hiện diện của ông, việc duy trì sự thống nhất và ổn định của Cộng hòa Hồi giáo trước sức ép của một cuộc chiến tranh toàn diện sẽ là một bài toán vô cùng nan giải.