Ngay trong ngày đầu tiên lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran do Tổng thống Mỹ Donald Trump ban hành có hiệu lực, một diễn biến bất ngờ đã xảy ra tại eo biển Hormuz.

Dữ liệu từ các đơn vị theo dõi hàng hải quốc tế như Kpler, MarineTraffic và LSEG cho thấy nhiều tàu nằm trong danh sách đen của Mỹ vẫn thản nhiên di chuyển qua tuyến đường thủy chiến lược này, đặt ra dấu hỏi lớn về tính hiệu quả và cách thức thực thi lệnh phong tỏa của lực lượng Mỹ.

Chú thích ảnh
Tàu thủy di chuyển ở eo biển Hormuz, ngoài khơi tỉnh Musandam của Oman, ngày 12/4/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Theo ghi nhận từ Kpler, tàu chở hàng rời Christianna treo cờ Liberia đã rời cảng Bandar Imam Khomeini của Iran và đi ngang qua đảo Larak sau khi hoàn tất việc dỡ hàng. Cùng thời điểm, tàu chở dầu Elpis — một con tàu đang bị Mỹ trừng phạt vì cáo buộc làm trung gian vận chuyển dầu mỏ cho Iran — cũng được phát hiện rời cảng Bushehr và tiến ra vịnh Oman mà không gặp phải bất kỳ sự ngăn chặn rõ rệt nào. Đáng chú ý, tàu Murlikishan, dù đang chịu lệnh trừng phạt vì vận chuyển dầu cho cả Nga và Iran, vẫn tiến vào vịnh Ba Tư trong sáng sớm ngày 14/4 để hướng tới Iraq.

Mặc dù Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố lệnh phong tỏa áp dụng cho mọi hoạt động hàng hải ra vào các cảng của Iran, nhưng thực tế triển khai đang bộc lộ nhiều điểm mờ. Một số tàu như Rich Starry hay Peace Gulf về mặt kỹ thuật không vi phạm vì điểm đến hoặc điểm đi của họ là các cảng thuộc UAE, không nằm trong phạm vi cấm. Tuy nhiên, trường hợp của tàu Elpis — rời trực tiếp từ cảng Iran — vẫn "lọt lưới" đã khiến các chuyên gia hàng hải băn khoăn về việc liệu Mỹ có đang áp dụng thời gian ân hạn hay các tàu này đã tìm được cách né tránh sự kiểm soát.

Tình hình càng trở nên phức tạp khi xuất hiện các báo cáo về việc "giả mạo" tín hiệu hệ thống nhận dạng tự động (AIS). Nhiều tàu bị nghi ngờ đã can thiệp vào dữ liệu theo dõi để che giấu vị trí thực tế và lịch sử ghé cảng, tạo ra một ma trận thông tin khó kiểm soát cho lực lượng thực thi pháp luật. Mặc dù có những tín hiệu răn đe ban đầu khiến một vài tàu như Guan Yuan Fu Xing phải quay đầu đột ngột, nhưng nhìn chung, dòng chảy của các con tàu bị trừng phạt vẫn chưa hoàn toàn bị chặn đứng.

Hiện tại, eo biển Hormuz đang trải qua giai đoạn biến động mạnh. Dù số lượng tàu qua lại đã giảm xuống chỉ còn một phần nhỏ so với mức trung bình 138 tàu mỗi ngày trước chiến sự, nhưng sự hiện diện công khai của các phương tiện bị Mỹ đưa vào danh sách đen đang làm dấy lên những nghi ngại về một kịch bản phong tỏa chỉ tồn tại trên giấy tờ.

PTH (SHTT)