Thế đàm phán của ông Trump lung lay trước "quân bài" vũ khí và khoáng sản

Cuộc gặp gỡ thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh đang trở thành tâm điểm của chính trường quốc tế. Tuy nhiên, đằng sau những nghi thức ngoại giao long trọng, một thực tế khắc nghiệt đang bủa vây đoàn tháp tùng của ông Trump: kho vũ khí chiến lược của Mỹ đang ở mức báo động. 

Sự hiện diện của Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth trong chuyến công du này — lần đầu tiên sau nhiều thập niên một người đứng đầu Lầu Năm Góc cùng Tổng thống tới Bắc Kinh — là minh chứng rõ nét cho thấy quân sự và ngoại giao đang bị trói buộc chặt chẽ trong một thế trận đầy rủi ro.

Kho dự trữ vũ khí: Những con số "biết nói"

Kể từ khi chiến sự với Iran bùng nổ, Washington đã phải liên tục tiêu tốn nguồn lực quân sự với tốc độ chóng mặt. Để duy trì ưu thế tại Trung Đông, Lầu Năm Góc buộc phải điều chuyển các hệ thống phòng không và tên lửa hành trình từ khắp nơi trên thế giới, bao gồm cả những khí tài vốn được bố trí để bảo vệ các điểm nóng tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Báo cáo từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) đã vẽ nên một bức tranh đầy ám ảnh về sự thiếu hụt này. Ước tính, Mỹ đã tiêu thụ ít nhất 1/3 kho tên lửa Tomahawk và hơn một nửa số tên lửa phòng không chủ chốt như Patriot, SM-3 cùng hệ thống đánh chặn tầm cao THAAD. Các loại tên lửa tấn công tầm xa không đối đất và tên lửa tấn công chính xác như SM-6 cũng chịu chung số phận suy giảm nghiêm trọng. 

Đáng ngại hơn, CSIS nhận định rằng Washington sẽ cần từ 1 đến 4 năm chỉ để khôi phục kho dự trữ của 7 loại tên lửa then chốt về mức trước chiến tranh. Tình trạng này không chỉ hạn chế khả năng tác chiến trong tương lai mà còn đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực đối đầu với một đối thủ ngang tầm trong một cuộc chiến kéo dài.

Đòn bẩy từ chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược

Sự suy giảm vũ khí không phải là nỗi lo duy nhất. Vấn đề cốt lõi khiến vị thế của ông Trump trở nên lung lay chính là sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng mà Trung Quốc đang nắm giữ quyền kiểm soát tuyệt đối. Các hệ thống quân sự tiên tiến nhất hiện nay, từ radar, bộ phận dẫn đường tên lửa đến động cơ đẩy, đều phụ thuộc vào các khoáng sản chiến lược như gali, antimon và nguyên tố đất hiếm. Hiện tại, Bắc Kinh đang thống trị tới 90% nguồn cung toàn cầu của những vật liệu này.

Lịch sử gần đây đã chứng minh sức mạnh của "vũ khí" khoáng sản này. Vào tháng 4/2025, để đáp trả chính sách thuế quan của ông Trump, Trung Quốc đã áp đặt các hạn chế xuất khẩu đất hiếm, gây chấn động chuỗi cung ứng quốc phòng Mỹ. Dù một thỏa thuận "đình chiến thương mại" đã được ký kết vào tháng 10/2025, giúp nới lỏng các hạn chế để đổi lấy mức thuế thấp hơn, nhưng lỗ hổng chiến lược này vẫn là một "gót chân Achilles" khó lấp đầy. Các chuyên gia nhận định rằng, khi xung đột tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, nhu cầu nhập khẩu đất hiếm của Mỹ sẽ chỉ có tăng chứ không giảm, mang lại cho Bắc Kinh một "quân bài" đàm phán cực kỳ nặng ký.

Thế khó của "Người đàm phán"

Các nhà quan sát quốc tế cho rằng sự thiếu hụt đạn dược và sự phụ thuộc vào nguyên liệu thô đang tạo ra một nghịch lý ngoại giao. Một mặt, quân đội Mỹ nỗ lực chứng minh năng lực qua các cuộc tập trận như Balikatan với Philippines để khẳng định sức mạnh đa miền. Mặt khác, những hoài nghi về khả năng "theo kịp" tốc độ tiêu hao của các nhà sản xuất vũ khí nội địa đang khiến các đồng minh lo ngại. Giải pháp tạm thời như trì hoãn cung cấp vũ khí cho đồng minh để bổ sung kho dự trữ quốc gia cũng chỉ là phương án tình thế.

Trong bối cảnh đó, Chủ tịch Tập Cận Bình bước vào bàn đàm phán với một tâm thế chủ động hơn. Việc "vũ khí hóa" xuất khẩu đất hiếm dù mang tính rủi ro do sự khó đoán của ông Trump, nhưng lại là công cụ hiệu quả để ép Washington phải nhượng bộ trên các mặt trận khác. Đối với một Tổng thống luôn ưu tiên những "thỏa thuận" như ông Trump, việc chấp nhận một sự đánh đổi để đảm bảo dòng chảy khoáng sản và tái thiết kho vũ khí là một kịch bản hoàn toàn có thể xảy ra. Cuộc thượng đỉnh Bắc Kinh vì thế không chỉ là một cuộc đấu trí ngoại giao, mà còn là một ván cờ sinh tử về năng lực hậu cần và dự trữ chiến lược của siêu cường số một thế giới.