Thiên Võng Trung Quốc: Mạng lưới 600 triệu "mắt thần" khiến nhà báo Mỹ không nơi ẩn náu

Sức mạnh đáng kinh ngạc của hệ thống giám sát tại Trung Quốc đã được minh chứng qua những trải nghiệm thực tế đầy ngỡ ngàng của các phóng viên quốc tế. Trong một chuyến công tác tại Bắc Kinh, nhà báo Bret Baier của hãng tin Fox News đã chứng kiến sự hiệu quả tức thì của mạng lưới này khi tài xế của đoàn chỉ vừa đỗ xe sai quy định trong vòng hai phút đã lập tức nhận được tin nhắn thông báo nộp phạt 40 USD. 

Tại một góc phố ở ga Haidian, Baier đếm được ít nhất 20 camera đang hoạt động, tạo nên một áp lực vô hình khiến người dân hầu như không dám vi phạm ngay cả những lỗi nhỏ nhất như băng qua đường sai luật.

Không chỉ dừng lại ở việc xử phạt hành chính, khả năng truy quang của hệ thống còn mạnh mẽ hơn trong các cuộc thử nghiệm an ninh. Năm 2017, phóng viên John Sudworth của BBC đã tham gia một cuộc thử nghiệm "trốn thoát" tại thành phố Quý Dương. 

Dù đã nỗ lực ẩn mình giữa đám đông, hình ảnh của anh vẫn bị các camera trên cầu vượt dành cho người đi bộ ghi lại và đối chiếu với dữ liệu hệ thống. Kết quả là chỉ sau đúng 7 phút kể từ khi bắt đầu cuộc hành trình, cảnh sát đã nhanh chóng tiếp cận và bắt giữ anh ngay tại ga tàu.

Cột xương sống của mạng lưới giám sát khổng lồ này chính là dự án Thiên Võng (Skynet), được Trung Quốc triển khai từ năm 2005 dưới sự chủ trì của Ủy ban Chính pháp Trung ương và Bộ Công an. Với quy mô ước tính lên đến 600 triệu camera, Thiên Võng không đơn thuần là những thiết bị ghi hình thụ động mà là một hệ thống thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn. 

Công nghệ này có khả năng nhận diện khuôn mặt, xác định giới tính, độ tuổi, thậm chí là dân tộc và trang phục của người đi bộ theo thời gian thực. Theo các nhà sản xuất, hệ thống có thể đối chiếu hình ảnh với căn cước công dân và lưu vết hành trình di chuyển của bất kỳ cá nhân nào trong suốt một tuần lễ.

Về mặt kỹ thuật, các "con mắt điện tử" này sở hữu những thông số cực kỳ ấn tượng. Tại Nam Xương, camera có thể xoay 360 độ không điểm mù, phóng đại hình ảnh để đọc rõ số điện thoại trên các biển quảng cáo cách xa hàng trăm mét hoặc ghi hình sắc nét biển số của những phương tiện đang di chuyển ở tốc độ cao. Đặc biệt, các camera hồng ngoại độ phân giải cao cho phép lực lượng chức năng theo dõi mọi biến động ngay cả trong đêm tối, tạo nên một đội ngũ "50.000 cảnh sát không ngủ" tại các đô thị lớn.

Bên cạnh vai trò kiểm soát an ninh nghiêm ngặt, Thiên Võng còn đóng góp tích cực vào công tác quản lý đô thị và hỗ trợ cộng đồng. Tại thủ phủ tỉnh Hồ Nam, hệ thống đã giúp người dân giải quyết hàng ngàn yêu cầu trích xuất hình ảnh để tìm lại hành lý thất lạc hoặc hòa giải các tranh chấp dân sự. Những câu chuyện cảm động như việc bà Hùng tìm thấy người mẹ già bị lạc hay việc giải cứu hơn 200 trẻ em và người cao tuổi đi lạc chỉ trong vòng một năm đã phần nào minh chứng cho lợi ích xã hội mà hệ thống mang lại.

Dù vấp phải những lo ngại về quyền riêng tư từ dư luận quốc tế, giới chức địa phương tại Trung Quốc vẫn khẳng định rằng hệ thống này được thiết kế để hỗ trợ và bảo vệ những người dân lương thiện. Với khả năng "người qua lưu mặt, xe qua lưu biển số", Thiên Võng đang trở thành một phần không thể tách rời trong chiến lược hiện đại hóa quản trị xã hội của Trung Quốc, hướng tới mục tiêu xây dựng một mạng lưới giám sát thông minh lớn nhất thế giới, nơi mọi ngóc ngách đều được quản lý bằng dữ liệu số hóa.