Trong một chiến dịch quân sự có quy mô chấn động vừa diễn ra, chính phủ Mexico đã chính thức xác nhận việc tiêu diệt Nemesio “El Mencho” Oseguera Cervantes – thủ lĩnh tối cao của băng đảng Jalisco New Generation Cartel (CJNG).

Sự kiện này không chỉ đánh dấu một cột mốc quan trọng trong cuộc chiến chống tội phạm ma túy xuyên quốc gia mà còn làm bùng phát một làn sóng bạo lực dữ dội, đẩy nhiều khu vực tại Mexico vào tình trạng báo động đỏ.

Cảnh sát phong tỏa khu vực của tội phạm có tổ chức ở Zapopan, Mexico, ngày 22/2. Ảnh: Reuters

Nemesio Oseguera Cervantes vốn là một cựu cảnh sát trước khi trở thành kẻ đứng đầu tổ chức tội phạm được Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) mô tả là quyền lực và tàn bạo nhất khu vực. Dưới bàn tay sắt của “El Mencho”, CJNG đã vươn vòi bạch tuộc kiểm soát bang Jalisco và các vùng lân cận, thiết lập một mạng lưới buôn bán ma túy khổng lồ. 

Tầm ảnh hưởng của hắn nguy hiểm đến mức Văn phòng Tổng chưởng lý Mexico từng treo thưởng 30 triệu peso, trong khi phía Mỹ đưa ra con số kỷ lục 15 triệu USD cho bất kỳ thông tin nào dẫn đến việc bắt giữ trùm ma túy này.

Trận đánh quyết định diễn ra vào ngày 22/2 tại thị trấn Tapalpa, thuộc bang Jalisco. Đây là một chiến dịch hiệp đồng binh chủng quy mô lớn với sự tham gia của nhiều nhánh thuộc lực lượng vũ trang liên bang Mexico. 

Tại hiện trường, các tay súng tinh nhuệ của CJNG đã điên cuồng chống trả, tạo nên một cuộc đấu súng nảy lửa khiến 4 thành viên băng đảng thiệt mạng ngay tại chỗ. “El Mencho” cùng hai tay chân thân tín bị thương nặng và đã trút hơi thở cuối cùng trên đường được máy bay quân sự áp giải về Mexico City. Phía quân đội Mexico cũng ghi nhận 3 binh sĩ bị thương trong cuộc giao tranh ác liệt này.

Hiện trường vụ việc

Dù chiến dịch được đánh giá là một thành công vang dội về mặt quân sự, nhưng cái giá phải trả ngay tức thì là sự hỗn loạn bao trùm. Ngay sau khi tin tức về cái chết của thủ lĩnh phát đi, bạo lực đã bùng phát mạnh mẽ tại các bang Jalisco, Michoacán và Guanajuato. 

Các nhóm tội phạm đã thực hiện hàng loạt vụ phóng hỏa xe buýt, cửa hàng và dựng rào chắn trên các tuyến cao tốc huyết mạch nhằm làm tê liệt giao thông và thách thức lực lượng chức năng. Tại trung tâm du lịch nổi tiếng Puerto Vallarta, những cột khói đen bốc cao ngút trời đã khiến du khách quốc tế kinh hãi. 

Nhiều hãng hàng không lớn như American Airlines và Air Canada đã phải lập tức đình chỉ các chuyến bay, trong khi Bộ Ngoại giao Mỹ khuyến cáo công dân phải tìm nơi trú ẩn an toàn và tuyệt đối không ra ngoài.

Sự thành công của chiến dịch này mang đậm dấu ấn của sự hợp tác quốc tế, khi Bộ Quốc phòng Mexico xác nhận đã nhận được “thông tin bổ sung” quan trọng từ phía Mỹ. 

Một đặc nhiệm liên ngành chống cartel của Mỹ, được thành lập hồi đầu năm, đã đóng vai trò hỗ trợ đắc lực cho quân đội Mexico trong việc định vị và triệt hạ mục tiêu. Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Christopher Landau nhận định đây là một “bước tiến lớn” cho an ninh toàn cầu, dù ông không giấu nổi sự lo ngại trước vòng xoáy bạo lực hậu chiến dịch.

Trùm ma túy Nemesio Oseguera trong ảnh đăng ngày 22/2. Ảnh: CNN.

Về phía chính quyền Mexico, Tổng thống Claudia Sheinbaum đã lên tiếng ca ngợi lòng quả cảm của các lực lượng vũ trang, đồng thời khẳng định nỗ lực khôi phục trật tự đang được triển khai ráo riết. 

Tuy nhiên, bà Sheinbaum cũng đang đứng trước một bài toán chính trị đầy áp lực. Một mặt, bà phải đối mặt với những lời đe dọa áp thuế và can thiệp quân sự từ Tổng thống Donald Trump nếu không ngăn chặn được dòng chảy ma túy vào Mỹ. Mặt khác, bà lo ngại rằng chiến lược “chặt đầu” các ông trùm có thể khiến các băng đảng phân rã thành nhiều phe phái nhỏ lẻ, từ đó châm ngòi cho những cuộc thanh trừng đẫm máu và khó kiểm soát hơn trong tương lai.

Cái chết của Nemesio “El Mencho” Oseguera Cervantes chắc chắn là một đòn giáng mạnh vào huyết mạch của tội phạm ma túy Bắc Mỹ. Thế nhưng, khi những đám cháy tại Jalisco vẫn chưa nguội tắt và các băng đảng bắt đầu tái cơ cấu lực lượng, dư luận vẫn đang nín thở chờ xem liệu đây là khởi đầu của sự bình yên hay chỉ là khúc dạo đầu cho một chương bạo lực mới tàn khốc hơn.