Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa chính thức thông báo quyết định hủy bỏ một chiến dịch quân sự nhắm vào Iran — kế hoạch từng được mô tả là ở mức độ chưa từng có — xuất phát từ lời đề nghị trực tiếp từ Tehran cùng các quốc gia trong khu vực Trung Đông.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong một cuộc họp báo tại Nhà Trắng.(Ảnh: THX/TTXVN)
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong một cuộc họp báo tại Nhà Trắng. Ảnh: THX/TTXVN

Tuyên bố "rút ngòi nổ" vào phút chót và điều kiện hướng tới thỏa thuận

Tối ngày 1/8 (theo giờ Mỹ, tức sáng ngày 2/8 giờ Hà Nội), viết trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump cho biết quân đội Mỹ thực chất đã rơi vào trạng thái "lên đạn sẵn sàng" để khởi động một chiến dịch tập kích Iran với quy mô chưa từng thấy kể từ thời Thế chiến II. Tuy nhiên, phía Iran cùng các quốc gia Trung Đông khác đã chủ động đề nghị Mỹ hoãn hành động quân sự nhằm dành thêm thời gian theo đuổi "một thỏa thuận hoàn chỉnh".

Theo lời ông Trump, thỏa thuận dự kiến này sẽ ngay lập tức đảm bảo việc mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz, đồng thời chấm dứt triệt để "mối đe dọa hạt nhân" xuất phát từ Tehran.

"Do đề nghị đó, cũng như vì lợi ích trong tương lai của thế giới cùng sự tồn tại của một Iran thịnh vượng và thành công, tôi đã quyết định hủy cuộc tấn công, với điều kiện là có thể nhanh chóng đạt được thỏa thuận", nhà lãnh đạo Mỹ viết, đồng thời tiết lộ phía Israel cũng đã tham gia vào cam kết này. Hiện tại, giới chức cả Iran lẫn Israel vẫn chưa đưa ra phản hồi hay bình luận chính thức nào về tuyên bố trên.

Sức ép ngoại giao hậu trường và lời cảnh báo cứng rắn từ Tehran

Trước khi tuyên bố hủy đòn tấn công được phát đi, đài CNN dẫn nguồn tin riêng cùng các thông tin trong khu vực cho biết Tổng thống Trump đã có cuộc điện đàm với Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman vào ngày 1/8. Trong cuộc trao đổi, Thái tử Arab Saudi nhấn mạnh mong muốn xoa dịu căng thẳng khu vực và bày tỏ sự quan ngại sâu sắc đối với kế hoạch tập kích quy mô lớn vào Iran.

Song song đó, các quốc gia giữ vai trò trung gian hòa giải như Qatar và Pakistan cũng khẩn trương tiến hành liên lạc ngoại giao với cả Mỹ và Iran nhằm ngăn chặn nguy cơ bùng nổ xung đột. Mục tiêu ngắn hạn của các nỗ lực này là thúc đẩy một thỏa thuận giữa Iran và Oman nhằm sớm mở lại tuyến hàng hải chiến lược qua eo biển Hormuz.

Ở chiều ngược lại, phía Iran thể hiện thái độ vô cùng kiên quyết. Trong cuộc điện đàm cùng ngày 1/8 với Ngoại trưởng Arab Saudi Faisal bin Farhan Al Saud, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo Tehran sẵn sàng đưa ra đòn "đáp trả kiên quyết và tương xứng" nếu quân đội Mỹ có bất kỳ hành động phiêu lưu quân sự nào. Ông Araghchi cũng nhấn mạnh thêm rằng bất kỳ quốc gia nào trong khu vực tiếp tay hoặc tham gia vào các cuộc tấn công của Mỹ cũng sẽ trở thành mục tiêu đáp trả của Iran.

Trước đó, vào ngày 31/7, ông Trump từng lên tiếng đe dọa sẽ giáng đòn "rất mạnh" nhằm ép Tehran khuất phục và ký kết thỏa thuận. Các nguồn tin từ truyền thông Mỹ tiết lộ Tổng thống Mỹ thậm chí đã chỉ đạo chuẩn bị một đợt không kích "dữ dội nhất kể từ đầu cuộc chiến", nhắm trực tiếp vào hạ tầng năng lượng của Iran ngay trong cuối tuần.

Thực tế cho thấy, đây không phải lần đầu tiên ông Trump đưa ra lời đe dọa "tấn công tổng lực" rồi bất ngờ đảo ngược quyết định vào phút chót, hoặc tuyên bố Iran đã đồng ý với một thỏa thuận chung. Trong những lần tương tự trước đây, Tehran luôn kiên quyết bác bỏ các tuyên bố đạt thỏa thuận do phía Mỹ đưa ra, đồng thời khẳng định luôn sẵn sàng đáp trả cứng rắn trước mọi động thái gia tăng sức ép quân sự từ Washington.