Trong một diễn biến đầy bất ngờ giữa bối cảnh Trung Đông đang rực lửa, Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa khẳng định phía Iran đã đồng ý với phần lớn các điều khoản trong kế hoạch hòa bình mà Washington đề xuất. Tuy nhiên, những tín hiệu trái chiều từ phía Tehran đang khiến dư luận đặt câu hỏi về thực chất của tiến trình đàm phán này.

Ngày 29/3, phát biểu trước các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một, Tổng thống Donald Trump cho biết Tehran đã đưa ra những phản hồi tích cực đối với kế hoạch 15 điểm do Mỹ soạn thảo và chuyển giao qua trung gian Pakistan. 

"Họ đã chấp thuận hầu hết các yêu cầu của chúng tôi. Họ đã đồng ý với kế hoạch này. Chúng tôi đưa ra 15 điều kiện và về cơ bản, có thể sẽ còn thêm một vài bổ sung khác nữa", ông Trump tiết lộ nhưng không đi sâu vào chi tiết kỹ thuật.

Mặc dù nội dung cụ thể của bản kế hoạch 15 điểm vẫn được giữ kín, giới quan sát nhận định đề xuất này bao trùm các vấn đề cốt tử: từ nới lỏng trừng phạt, hợp tác hạt nhân dân sự đến việc thu hẹp chương trình nguyên tử và tên lửa của Iran dưới sự giám sát chặt chẽ của IAEA. Đặc biệt, quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz cũng là một điều khoản then chốt trong thỏa thuận này.

30-1774854339-tong-thong-trump-tuyen-bo-iran-chap-thuan-hau-het-ke-hoach-ngung-ban-15-diem
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters

Minh chứng cho sự tiến triển mà ông gọi là "rất tốt đẹp", ông chủ Nhà Trắng nhắc đến "món quà lớn" từ Tehran khi 10 tàu chở dầu khổng lồ đã được phép đi qua eo biển Hormuz vào tuần trước. Theo ông Trump, một đợt vận chuyển tiếp theo gồm 20 tàu chở dầu khác sẽ bắt đầu vào ngày 30/3. 

Thậm chí, Tổng thống Mỹ còn đưa ra một nhận định gây sốc khi tuyên bố Iran đã thực hiện "thay đổi chế độ" sau hơn một tháng giao tranh. Ông cho rằng các nhóm lãnh đạo cũ đã bị tiêu diệt và Washington hiện đang làm việc với một nhóm người "hoàn toàn khác biệt".

Tuy nhiên, bức tranh hòa bình mà ông Trump vẽ ra lại đang vấp phải những phản ứng gay gắt và đầy hoài nghi từ phía Tehran. Dù Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận có việc trao đổi thông điệp qua trung gian, ông vẫn bày tỏ sự thiếu tin tưởng vào lập trường của Mỹ. Trong khi đó, các lãnh đạo cấp cao khác của Iran liên tục bác bỏ mọi thông tin về việc tiếp xúc trực tiếp hay gián tiếp với Washington.

Căng thẳng càng gia tăng khi Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf lên tiếng cáo buộc Mỹ đang thực hiện "kế hoạch hai mặt": một mặt công khai rao giảng về đối thoại, mặt khác lại âm thầm chuẩn bị cho một cuộc tấn công trên bộ. Ông Ghalibaf khẳng định quân đội Iran đã sẵn sàng "tung đòn hủy diệt" và trừng phạt dứt điểm bất kỳ nỗ lực tấn công nào nhắm vào chủ quyền của họ.

Hiện tại, thế giới đang nín thở dõi theo cột mốc ngày 6/4 – thời hạn chót mà Tổng thống Trump đặt ra để Iran chấp nhận thỏa thuận. Nếu đàm phán đổ vỡ, Mỹ đe dọa sẽ tiến hành các đợt không kích hủy diệt nhắm vào hạ tầng năng lượng của Tehran. 

Cuộc xung đột kéo dài hơn một tháng qua đã để lại hậu quả thảm khốc với hơn 3.000 người thiệt mạng, đồng thời đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào cơn khủng hoảng trầm trọng khi giá dầu liên tục leo thang.