"Mắt thần" E-3G của Mỹ trúng đòn: Iran công bố bằng chứng chấn động từ vệ tinh

Hãng tin Jamaran News của Iran vừa công bố loạt ảnh vệ tinh ghi lại hiện trường căn cứ Prince Sultan ở Saudi Arabia sau vụ tập kích ngày 27/3. 

Những hình ảnh này, sau khi được chuyên trang quân sự War Zone của Mỹ phân tích, đã xác nhận một thực tế phũ phàng: "mắt thần" E-3G Sentry – niềm tự hào của Không quân Mỹ – đã trở thành mục tiêu hứng chịu thiệt hại nặng nề.

Dựa trên dữ liệu hình ảnh, chiếc E-3G Sentry đang đỗ trên đường lăn gần đầu đường băng thì bị tấn công. Phần thân phía sau cánh chính của phi cơ đã bị thiêu rụi hoàn toàn, để lại những vết cháy xém loang lổ trên mặt đường nhựa. 

Xung quanh xác máy bay, nhiều mảnh vỡ nằm rải rác bên cạnh hàng loạt xe cơ giới đang nỗ lực xử lý hiện trường. Biên tập viên Tyler Rogoway của War Zone khẳng định, những dữ liệu vệ tinh này hoàn toàn khớp với các hình ảnh hiện trường rò rỉ trước đó, cho thấy một kịch bản không thể chối cãi về sự tổn thất của phía Mỹ.

Không chỉ riêng tại Saudi Arabia, truyền thông Iran còn tung bằng chứng về các đợt tập kích nhắm vào căn cứ Isa ở Bahrain. Tại đây, một nhà chứa máy bay tuần thám P-8A Poseidon của Hải quân Mỹ đã bị hư hại nặng nề sau hàng chục vụ tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV). Hiện vẫn chưa rõ có phi cơ nào nằm bên trong nhà chứa vào thời điểm xảy ra vụ việc hay không.

Trước nguy cơ bị tấn công, Không quân Mỹ được cho là đã triển khai phương án phân tán phi đội E-3 khắp các đường lăn tại căn cứ Prince Sultan để giảm thiểu rủi ro từ tên lửa. Tuy nhiên, theo đánh giá của nhà nghiên cứu Steffan Watkins, biện pháp phòng vệ này dường như đã phá sản trước độ chính xác và cường độ của đợt tập kích từ phía Iran.

E-3 Sentry vốn được coi là "tai mắt" của quân đội Mỹ trên chiến trường nhờ đĩa radar khổng lồ có khả năng phát hiện mục tiêu từ khoảng cách hàng trăm km. Việc mất đi dù chỉ một chiếc E-3G – mẫu máy bay có giá trị hơn 500 triệu USD – là một cú sốc lớn đối với năng lực điều phối tác chiến. 

Đặc biệt, đây là một trong số sáu phi cơ then chốt trực tiếp tham gia chiến dịch chống lại Iran, khiến khả năng giám sát và cảnh báo sớm của Mỹ bị suy giảm đáng kể.

Sự cố này càng trở nên trầm trọng hơn khi nhìn vào thực trạng phi đội máy bay cảnh báo sớm của Mỹ. Trước khi xung đột bùng phát, Không quân Mỹ chỉ còn 16 chiếc E-3 trong biên chế. Với tỷ lệ sẵn sàng làm nhiệm vụ trong năm tài chính 2024 chỉ đạt mức 55,68%, thực tế chỉ có khoảng 8 đến 9 chiếc đủ điều kiện cất cánh khi có lệnh. 

Việc mất đi một mắt xích quan trọng trong số ít ỏi các máy bay còn hoạt động sẽ tạo ra khoảng trống lớn trong việc phát hiện các đợt tập kích và điều phối quân sự trên nhiều mặt trận.

Trước những bằng chứng đanh thép từ ảnh vệ tinh, Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) hiện vẫn giữ thái độ im lặng và từ chối đưa ra bất kỳ bình luận nào. Trong khi đó, giới chuyên gia quân sự quốc tế nhận định rằng, đây là một trong những diễn biến nghiêm trọng nhất, có thể thay đổi cục diện kiểm soát không phận tại Trung Đông trong thời gian tới.