Chủ nhân Nhà Trắng Donald Trump vừa bất ngờ thông báo Mỹ và Iran cùng các bên liên quan đã đạt được những bước tiến mang tính quyết định cho một thỏa thuận hòa bình, báo hiệu khả năng chấm dứt cuộc xung đột kéo dài 3 tháng qua tại Trung Đông.

Trên mạng xã hội Truth Social ngày 23/5 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định một thỏa thuận khung giữa Mỹ, Iran cùng một số quốc gia khác về cơ bản đã được đàm phán xong. Hiện tại, các bên chỉ còn thảo luận những chi tiết kỹ thuật cuối cùng trước khi chính thức công bố.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong thỏa thuận này là điều khoản tái mở cửa eo biển Hormuz - tuyến hải trình huyết mạch của ngành dầu khí toàn cầu, nơi đã bị Tehran phong tỏa phần lớn kể từ khi xung đột bùng phát 3 tháng trước.

24-1779578516-tong-thong-trump-tuyen-bo-thoa-thuan-hoa-binh-voi-iran-da-hoan-thien-phan-lon
Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục lên tiếng về thỏa thuận hòa bình.

Đáng chú ý, thông điệp mới nhất của ông Trump hoàn toàn giữ kín các chi tiết liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, dù trước đó ông từng tuyên bố cứng rắn rằng sẽ ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí nguyên tử hay làm giàu uranium vượt ngưỡng 60%.

Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết ông đã có các cuộc điện đàm rất thành công với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cùng lãnh đạo nhiều quốc gia Trung Đông khác nhằm xây dựng một bản ghi nhớ gắn liền với hòa bình.

Theo các nguồn tin ngoại giao, nguyên thủ các nước trong khu vực đánh giá rất cao nỗ lực đột phá của ông Trump và đang thúc giục ông chấp thuận khung thỏa thuận này. 

Tuy nhiên, phản ứng từ phía Israel lại có phần dè dặt. Thủ tướng Netanyahu ngay lập tức triệu tập khẩn cấp các nhà lãnh đạo liên minh và giới chức an ninh để mổ xẻ các điều khoản.

Tel Aviv lo ngại một thỏa thuận tạm thời, chỉ tập trung gia hạn lệnh ngừng bắn, mở cửa eo biển Hormuz và giảm bớt trừng phạt kinh tế, sẽ giúp Iran né được hai cốt lõi an ninh sống còn của Israel: chương trình hạt nhân và kho dự trữ uranium đã làm giàu.

Về phía Tehran, Bộ Ngoại giao Iran xác nhận các bên đang nỗ lực hoàn thiện một bản ghi nhớ thông qua vai trò trung gian hòa giải của Pakistan. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmail Baghaei, làm rõ các trọng tâm của nước này bao gồm:

- Chấm dứt hoàn toàn các hành động xung đột.

- Buộc Mỹ gỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran.

- Giải phóng các khối tài sản của Tehran đang bị đóng băng ở nước ngoài.

"Do không đưa hồ sơ hạt nhân vào nghị sự ở giai đoạn này, nên các cuộc thảo luận chi tiết về việc xóa bỏ hoàn toàn lệnh trừng phạt cũng sẽ chưa diễn ra", ông Baghaei nhấn mạnh.

Đại diện Iran tiết lộ các mốc thời gian thực thi (30 ngày và 60 ngày) đã được dự thảo và các bên đang xích lại gần nhau hơn, kết quả cụ thể dự kiến sẽ rõ ràng trong 3-4 ngày tới. Dù vậy, phía Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn khi tuyên bố cơ chế quản lý eo biển Hormuz chỉ thuộc thẩm quyền của Iran, Oman cùng các nước giáp ranh, khẳng định Mỹ không có vai trò trong vấn đề này.