Tổng thống Trump tuyên bố thỏa thuận Nga - Ukraine có thể xong trong vài tuần: 3 "nút thắt" định đoạt hòa bình

Bước ra từ khu nghỉ dưỡng tại Florida vào ngày 28/12 sau cuộc thảo luận riêng với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi đi một thông điệp đầy hy vọng. Ông khẳng định nếu mọi việc suôn sẻ, kết quả đàm phán sẽ ngã ngũ chỉ trong vài tuần tới. Tuy nhiên, đằng sau những cái bắt tay và tuyên bố ngoại giao "tiến triển tốt", thực tế trên bàn đàm phán vẫn còn ngổn ngang ba vấn đề gai góc nhất: bảo đảm an ninh, số phận nhà máy điện hạt nhân và tranh chấp lãnh thổ.

Khoảng cách giữa "100%" và "95%" trong cam kết an ninh
Sự khác biệt trong quan điểm của hai nhà lãnh đạo lộ rõ ngay ở trụ cột quan trọng nhất của thỏa thuận: các bảo đảm an ninh để ngăn chặn xung đột tái diễn. Trong khi Tổng thống Zelensky tự tin khẳng định hai bên đã thống nhất "100%" các điều khoản, bao gồm cả khía cạnh quân sự, thì Tổng thống Trump lại đưa ra một con số thận trọng hơn nhiều: "95%".

Sự thận trọng của ông Trump còn thể hiện qua việc ông từ chối tiết lộ chi tiết về nội dung thỏa thuận hay cam kết ký kết ngay lập tức khi được phóng viên đặt câu hỏi. Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh rằng châu Âu phải là bên gánh vác phần lớn trách nhiệm trong vấn đề này. Ông ca ngợi các lãnh đạo châu Âu là "những người tuyệt vời" và cho rằng họ đang tham gia rất sâu vào nỗ lực bảo vệ an ninh chung.

Sự bất đồng về "thiện chí" của Nga tại Zaporizhzhia

Một trong những khoảnh khắc kịch tính nhất của cuộc gặp diễn ra khi hai nhà lãnh đạo đề cập đến Zaporizhzhia - nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu hiện do Nga kiểm soát.

Tổng thống Trump bất ngờ đưa ra nhận định rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin đang "làm việc với Ukraine để mở lại nhà máy" và khen ngợi ông Putin là "rất tốt" khi không nã tên lửa vào cơ sở này. Đứng ngay bên cạnh, phản ứng của Tổng thống Zelensky đã nói lên tất cả: ông khẽ lắc đầu với gương mặt căng thẳng và cố gắng kiềm chế cảm xúc.

Thực tế, Kiev đã nhiều lần bác bỏ khả năng vận hành chung với Nga tại nhà máy này. Đề xuất của ông Zelensky là chia sẻ quyền kiểm soát giữa Ukraine và Mỹ, tuy nhiên ý tưởng này đến nay vẫn bị Điện Kremlin khước từ.

Bài toán hóc búa về lãnh thổ và trưng cầu dân ý

Về vấn đề lãnh thổ, đặc biệt là khu vực Donbass, cả hai bên đều chưa tìm thấy lối thoát. Tổng thống Trump thừa nhận đây là một vấn đề "cần được tháo gỡ" nhưng từ chối bình luận về việc liệu ông có gây áp lực lên Moscow hay không.

Về phía Ukraine, ông Zelensky giữ vững lập trường cứng rắn rằng bất kỳ sự nhượng bộ nào về lãnh thổ cũng không thể được quyết định bởi các chính trị gia mà phải thông qua sự lựa chọn của người dân. Ông khẳng định một cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc là điều kiện bắt buộc cho bất kỳ thỏa hiệp nào, bởi "đó là đất đai của đất nước qua nhiều thế hệ, không phải của riêng một cá nhân".

Chặng đường "nguy hiểm" phía trước

Mặc dù còn nhiều bất đồng, cỗ máy ngoại giao vẫn đang hoạt động hết công suất. Ông Trump đã công bố việc mở rộng các nhóm làm việc Mỹ - Ukraine với những nhân vật chủ chốt như Ngoại trưởng Marco Rubio hay Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth để làm việc trực tiếp với Nga. Dự kiến, các bên sẽ hội ngộ tại Washington vào tháng 1 năm sau.

Ông Trump cũng để ngỏ khả năng sẽ tới thăm Ukraine và phát biểu trước quốc hội nước này nếu điều đó giúp cứu vãn sinh mạng con người. "Tôi không có hạn chót. Hạn chót duy nhất của tôi là kết thúc cuộc chiến", ông Trump tuyên bố.

Tuy nhiên, như một quan chức phương Tây cấp cao nhận định, dù đã đạt được phần lớn thỏa thuận, nhưng "5% cuối cùng mới là nơi quyết định cuộc chiến có thực sự kết thúc hay không". Và hiện tại, 5% đó vẫn đang chứa đựng những rủi ro lớn nhất chưa thể giải quyết.