Trung Quốc khai trừ hai tướng cấp cao và thông điệp phía sau

Thượng tướng Trương Hựu Hiệp, cựu Phó chủ tịch Quân ủy Trung ương, cùng tướng Lưu Chấn Lập, Tham mưu trưởng Bộ tham mưu Liên hợp Quân ủy Trung ương, đã bị khai trừ khỏi đảng Cộng sản Trung Quốc.

Theo Xinhua ngày 21/9, hai ông bị cáo buộc vi phạm kỷ luật và có dấu hiệu phạm tội liên quan đến chức vụ, trong đó có các sai phạm về tham nhũng, trục lợi và tắc trách.

Thông tin được công bố cho biết Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập bị cáo buộc không trung thành với đảng, "kết bè phái", lợi dụng chức vụ để giúp người khác thăng tiến, nhận tiền và quà trái quy định. Hai người cũng bị cho là buông lỏng giáo dục, quản lý người thân và cấp dưới.

Xinhua mô tả vụ việc có tính chất "đặc biệt nghiêm trọng và gây ảnh hưởng xấu".

Sau phiên họp Bộ Chính trị Trung Quốc, toàn bộ hồ sơ vụ án được chuyển cho Viện Kiểm sát Quân sự để xử lý theo pháp luật. Động thái này được xem là dấu hiệu cho thấy hai tướng có thể phải đối mặt với một phiên tòa quân sự.

Drew Thompson, cựu quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ từng tham gia đón tiếp tướng Trương trong chuyến thăm Mỹ năm 2012, nhận định quyết định khai trừ đảng có thể mở đường cho một phiên tòa quân sự và khả năng đi kèm hình phạt nghiêm khắc.

Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập từng bị bãi nhiệm đột ngột vào tháng 1, tạo ra những xáo trộn đáng chú ý trong giới lãnh đạo quân đội Trung Quốc.

Trước khi bị xử lý, Trương Hựu Hiệp từng giữ chức tư lệnh quân khu Bắc Kinh và Thẩm Dương, sau đó trở thành ủy viên Quân ủy Trung ương và phụ trách các cơ quan hậu cần, trang thiết bị quân sự.

Ông là một trong hai Phó chủ tịch Quân ủy Trung ương Trung Quốc, giữ vị trí số hai trong cơ quan này, chỉ sau Chủ tịch Tập Cận Bình.

Trong khi đó, Lưu Chấn Lập, cũng mang quân hàm thượng tướng, trở thành ủy viên Quân ủy Trung ương từ năm 2022 và được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng Bộ tham mưu Liên hợp từ năm 2023.

Đây là cơ quan chỉ huy tác chiến cao nhất của quân đội Trung Quốc, trực thuộc Quân ủy Trung ương, chịu trách nhiệm về lập kế hoạch chiến lược, huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu.

Một điểm đáng chú ý trong thông tin được Xinhua công bố là cáo buộc hai tướng "kết bè phái". Dennis Wilder, chuyên gia cấp cao tại Đại học Georgetown, cho rằng cách cáo buộc này chưa từng xuất hiện trong những cuộc điều tra nhằm vào các tướng lĩnh cấp cao của quân đội Trung Quốc trước đây.

Theo James Char, Phó giáo sư nghiên cứu quân đội Trung Quốc tại Đại học Công nghệ Nanyang, những cáo buộc được đưa ra cho thấy hai tướng bị điều tra vì tìm cách mở rộng ảnh hưởng và xây dựng mạng lưới thân tín trong quân đội, trong đó có việc cất nhắc những người thuộc nhóm của mình.

Wilder cho rằng các cáo buộc cũng phản ánh mức độ nghiêm trọng mà lãnh đạo Trung Quốc nhìn nhận đối với những bất ổn trong hàng ngũ chỉ huy quân đội. Theo chuyên gia này, động thái trên truyền đi thông điệp rằng những hành vi bị xem là bất trung sẽ phải chịu hậu quả.

Một số chuyên gia quốc tế cho rằng việc thay đổi nhân sự chỉ huy quân đội cùng những xáo trộn liên quan có thể tác động tới khả năng sẵn sàng chiến đấu của lực lượng này.

Tuy nhiên, Nhật báo Quân Giải phóng, cơ quan báo chí chính thức của quân đội Trung Quốc, lại nhấn mạnh mối liên hệ giữa rèn luyện bản lĩnh, lòng trung thành chính trị và sức chiến đấu.

Trong một bài xã luận, tờ báo đặt vấn đề vì sao quân đội Trung Quốc trong những năm tháng chiến tranh, dù trang bị còn thô sơ và phải đối mặt với điều kiện khó khăn, vẫn có thể đánh bại những đối thủ mạnh. Bài viết nhấn mạnh bên cạnh dũng khí chiến đấu, lòng trung thành tuyệt đối với đảng là một yếu tố quan trọng.

Quyết định khai trừ hai tướng được công bố chỉ hai ngày trước khi Chủ tịch Tập Cận Bình lên đường tới Washington để gặp Tổng thống Donald Trump vào ngày 23/9.

Chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài ba ngày nhằm tìm kiếm tiếng nói chung giữa Trung Quốc và Mỹ về các tranh chấp thương mại, trí tuệ nhân tạo và những vấn đề chiến lược rộng hơn, trong đó có tình hình Trung Đông.

Tiến sĩ Sari Arho Havrén, chuyên gia phân tích về Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), cho rằng thời điểm xử lý hai tướng cấp cao cho thấy quyết tâm chính trị của lãnh đạo Trung Quốc trước chuyến đi Mỹ.

Theo bà, ở trong nước, việc khai trừ Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập thể hiện mong muốn thiết lập kỷ luật chặt chẽ, loại bỏ bè phái và làm rõ quyền kiểm soát đối với quân đội.

Bà Havrén cũng lưu ý việc truyền thông sử dụng những thuật ngữ như "bè phái" và "bất trung" cho thấy yếu tố niềm tin chính trị đang được đặt bên cạnh vấn đề tham nhũng trong vụ việc.

Theo chuyên gia này, thời điểm công bố quyết định dường như đã được cân nhắc kỹ. Động thái được cho là nhằm thể hiện quyền lực, sự thống nhất và khả năng điều hành bộ máy của lãnh đạo Trung Quốc vào thời điểm Chủ tịch Tập chuẩn bị tới Washington để thảo luận nhiều vấn đề với phía Mỹ.

QT (SHTT)