Ukraine đang theo đuổi một hướng phát triển vũ khí mới khi nghiên cứu tên lửa được triển khai từ khinh khí cầu tầng cao, với mục tiêu vượt qua các biện pháp gây nhiễu điện tử và tạo ra các đòn tấn công nhằm vào hạ tầng điện của Nga.

Theo thông tin được công bố, loại tên lửa mới mang tên DART sẽ được thả từ khinh khí cầu hoạt động ở độ cao khoảng 11-18 km, gần rìa tầng bình lưu. Trong giai đoạn đầu hành trình, tên lửa sử dụng hệ thống dẫn đường vệ tinh. Khi hạ xuống khoảng 6,4 km, hệ thống dẫn đường sẽ tự ngắt và động cơ nhiên liệu rắn tiếp tục đưa tên lửa bay theo quỹ đạo đã được lập trình sẵn.

Đội ngũ phát triển thuộc công ty CITP cho rằng cách thức này giúp tên lửa hạn chế bị tác động bởi các hệ thống tác chiến điện tử của Nga, bởi khi thiết bị dẫn đường không còn hoạt động, các biện pháp gây nhiễu cũng khó làm thay đổi hướng bay của vũ khí.

Thay vì sử dụng máy bay hoặc bệ phóng truyền thống, CITP lựa chọn khinh khí cầu làm phương tiện mang nhằm giảm chi phí, hạn chế tiếng ồn và tăng khả năng đưa vũ khí xâm nhập sâu vào lãnh thổ đối phương.

28-1782656709-ukraine-phat-trien-ten-lua-phong-tu-khinh-khi-cau-huong-toi-vo-hieu-hoa-luoi-dien-nga
Khí cầu mang theo vũ khí của Ukraine (Ảnh: EP).

DART được trang bị đầu đạn nặng khoảng 10 kg, trong đó chứa các sợi than chì dẫn điện với mục tiêu gây chập hệ thống lưới điện của Nga. Tuy nhiên, loại tên lửa này hiện vẫn chưa hoàn tất quá trình chuẩn hóa để được quân đội Ukraine chính thức đưa vào sử dụng.

Theo Đại tá nghỉ hưu Viktor Kevliuk, khinh khí cầu hiện được Lực lượng Phòng vệ Ukraine khai thác khá thường xuyên, không chỉ phục vụ nhiệm vụ hỗ trợ mà còn tham gia các hoạt động tấn công ở cự ly trung bình và xa.

Ông đánh giá khinh khí cầu có ưu điểm là giá thành thấp, khó bị radar phát hiện, có thể hoạt động trên không trong thời gian dài và mang theo nhiều loại tải trọng khác nhau. Theo ông Kevliuk, Ukraine đã thả hơn 1.000 khinh khí cầu hướng về lãnh thổ Nga.

Hiện nay, những phương tiện này được sử dụng để triển khai tên lửa dẫn đường, tận dụng các luồng gió thổi từ tây sang đông để tiếp cận sâu vào lãnh thổ Nga. Trước đó, một số khinh khí cầu từng trôi đến gần Moscow và bị hệ thống phòng không Nga phát hiện ở độ cao khoảng 9,7 km trong một cuộc tập kích diễn ra vào tháng 9 năm ngoái.

Việc kết hợp khinh khí cầu với tên lửa hoặc máy bay không người lái được xem là giải pháp giúp mở rộng đáng kể tầm tấn công. Khinh khí cầu có thể di chuyển theo gió hơn 160 km trước khi thả tải trọng, sau đó UAV hoặc tên lửa tiếp tục thực hiện quãng đường hàng trăm km còn lại để tiếp cận mục tiêu.

Ban đầu, quân đội Ukraine chủ yếu sử dụng khinh khí cầu cho nhiệm vụ trinh sát hoặc nghi binh nhằm buộc đối phương tiêu tốn tên lửa phòng không. Tuy nhiên, vai trò tấn công của phương tiện này bắt đầu thu hút sự chú ý từ tháng 5, khi xuất hiện đoạn video ghi lại cảnh một UAV tấn công do Mỹ sản xuất được thả từ khinh khí cầu gần khu vực tiền tuyến.

Chiếc UAV đó là Hornet, mẫu máy bay không người lái dài khoảng 2,1 m, tích hợp trí tuệ nhân tạo để dẫn đường và do công ty Perennial Autonomy của Mỹ phát triển. Theo Euromaidan Press, Hornet được đưa lên độ cao hơn 7,9 km bằng khinh khí cầu trước khi tách ra thực hiện nhiệm vụ, nhờ đó gần như không tiêu hao năng lượng pin trong giai đoạn đầu.

Theo Defence Blog, các đơn vị vận hành Ukraine cho biết phương thức này giúp nâng tầm hoạt động của Hornet từ khoảng 150 km lên ít nhất 300 km, nhờ kết hợp quãng đường di chuyển của khinh khí cầu với khả năng tự bay của UAV.

Trong khi đó, Nga cũng được cho là đang quan tâm đến mô hình sử dụng khinh khí cầu, dù gặp bất lợi về hướng gió trên chiến trường. Các luồng gió chủ đạo thường thổi từ tây sang đông, khiến khinh khí cầu xuất phát từ phía Nga có xu hướng bị đẩy ngược trở lại.

Dù vậy, Moscow vẫn phát triển các hệ thống khí cầu phục vụ chiến trường. Sau khi SpaceX hạn chế các thiết bị đầu cuối Starlink không được cấp phép, Nga bắt đầu thử nghiệm hệ thống Barrazh-1, một khinh khí cầu tầng bình lưu có khả năng đưa trạm chuyển tiếp thông tin nặng khoảng 100 kg lên độ cao gần 20 km nhằm duy trì liên lạc cho các đơn vị tác chiến.