Vênh nhau 15 năm: Nút thắt khiến đàm phán hạt nhân Mỹ - Iran tại Islamabad chưa thể "về đích"

aA

Cuộc đối đầu lịch sử giữa Mỹ và Iran lại tiếp tục rơi vào trạng thái "đóng băng" sau những nỗ lực mặc cả bất thành tại thủ đô Islamabad, Pakistan. Theo những thông tin mới nhất từ tờ New York Times, tâm điểm của sự bất đồng chính là khoảng cách quá lớn về thời gian ngừng làm giàu uranium và số phận của kho nhiên liệu hạt nhân mà Tehran đang sở hữu.

Sau hơn 21 giờ đàm phán căng thẳng vào cuối tuần trước — đánh dấu lần đầu tiên hai bên ngồi lại đối diện trực tiếp kể từ năm 1979 — một thỏa thuận hòa bình vẫn là điều xa xỉ. Nguồn tin từ các quan chức cấp cao tiết lộ rằng Washington đã đặt lên bàn đàm phán một yêu cầu cứng rắn: Iran phải chấm dứt hoạt động làm giàu uranium trong vòng 20 năm.

Đáp lại, phía Tehran chỉ chấp nhận con số tối đa là 5 năm. Đề xuất này của Iran ngay lập tức bị Tổng thống Donald Trump bác bỏ, khiến tiến trình ngoại giao vấp phải bức tường ngăn cách lớn.

14-1776134764-venh-nhau-15-nam-nut-that-khien-dam-phan-hat-nhan-my-iran-tai-islamabad-chua-the-ve-dich — Máy ly tâm tại cơ sở hạt nhân Fordow của Iran trong bức ảnh đăng tháng 11/2019. Ảnh: IRNA

Không chỉ dừng lại ở thời hạn, "vị trí" của lượng uranium đã được làm giàu cũng là một bài toán chưa có lời giải. Trong khi Mỹ kiên quyết yêu cầu Iran phải chuyển số uranium mức độ cao ra khỏi lãnh thổ, thì Tehran lại muốn giữ lại trong nước.

Như một động thái nhượng bộ nhằm xoa dịu lo ngại về vũ khí hạt nhân, Iran đề xuất phương án pha loãng đáng kể lượng nhiên liệu này để chúng không còn khả năng chế tạo bom. Dẫu vậy, cả hai phía vẫn chưa có phát ngôn chính thức về những chi tiết cụ thể này.

Dưới góc nhìn của những người trong cuộc, bức tranh đàm phán hiện lên với hai mảng màu đối lập. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho rằng chính những yêu cầu "quá đáng và liên tục thay đổi" của phía Mỹ đã ngăn cản một thỏa thuận dứt điểm chiến sự. Tuy nhiên, ông cũng không phủ nhận rằng hai bên đã đạt được "tiến bộ trong nhiều vấn đề".

Về phía Mỹ, Phó Tổng thống JD Vance thừa nhận đã có những cuộc đối thoại tích cực tại Pakistan và xác nhận Iran có thể hiện một mức độ linh hoạt nhất định. Dù vậy, ông Vance khẳng định những nhượng bộ từ Tehran là "chưa đủ" và bóng hiện đang nằm trên sân của Iran. Khi được hỏi về khả năng tái khởi động đàm phán, Phó Tổng thống Mỹ cho rằng câu trả lời tốt nhất nên dành cho phía Tehran.

Dù bàn đàm phán chưa mang lại kết quả như kỳ vọng, lệnh ngừng bắn giữa hai quốc gia vẫn đang được duy trì một cách mong manh. Tuy nhiên, một bóng đen khác vẫn đang bao trùm khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cảnh báo thỏa thuận này có thể đổ vỡ bất cứ lúc nào. Thực tế cho thấy, dù bế tắc vẫn tồn tại, cả Mỹ và Iran đều có động lực mạnh mẽ để tiếp tục níu giữ hy vọng vào một vòng thương lượng mới trong tương lai.