Sự kiện tàu ngầm tấn công nhanh của Mỹ đánh chìm chiến hạm IRIS Dena của Iran vào ngày 4/3 vừa qua không chỉ là một cú sốc quân sự mà còn đánh dấu cột mốc lịch sử chưa từng có kể từ sau Thế chiến II. Giữa đại dương bao la, một trong những niềm tự hào của hải quân Iran đã tan thành mây khói chỉ sau một phát bắn duy nhất.
Một tàu di chuyển ngoài khơi bờ biển Galle sau vụ tấn công bằng tàu ngầm vào tàu quân sự Iris Dena của Iran ngoài khơi Sri Lanka , tại Galle, Sri Lanka , ngày 4/3. Ảnh: Reuters.

Ngày 4/3, vùng biển phía nam Sri Lanka rung chuyển bởi một tiếng nổ kinh hoàng. Chiến hạm IRIS Dena – niềm tự hào mới nhất của Hải quân Iran – đã bị đánh chìm trong một kịch bản tàn khốc. 

Theo các nguồn tin quân sự, thủ phạm đứng sau vụ tấn công là USS Charlotte, một tàu ngầm hạt nhân tấn công nhanh lớp Los Angeles của Mỹ. Một quả ngư lôi Mk 48 duy nhất được phóng đi đã đủ sức kết liễu con tàu cùng số phận của 180 thủy thủ trên boong.

Video do Lầu Năm Góc công bố đã phác họa một viễn cảnh hãi hùng: chiến hạm Dena hoàn toàn bị động, không hề có bất kỳ nỗ lực cơ động hay né tránh nào trước khi thảm họa ập đến. Đầu đạn nặng gần 300 kg của Mk 48 phát nổ trực diện dưới phần đuôi tàu, tạo ra một lực xung kích khổng lồ đẩy ngược thân tàu lên khỏi mặt nước và bẻ gãy sống tàu trong tích tắc. 

Con tàu chìm nhanh đến mức khi lực lượng cứu hộ Sri Lanka có mặt chỉ sau một giờ, tất cả những gì còn sót lại là vệt dầu loang dài và những thi thể nổi lềnh bềnh giữa những mảnh vỡ của xuồng cứu sinh.

Tại sao một chiến hạm được trang bị đầy đủ tên lửa phòng không, tên lửa chống hạm và pháo hiện đại như Dena lại trở nên bất lực? Cựu đại tá hải quân Mỹ Thomas Shugart nhận định rằng kết cục này đã được dự báo trước. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở việc hải quân Iran thiếu hụt hệ thống chống ngầm (ASW) đủ nhạy bén để phát hiện sự hiện diện của tàu ngầm hạt nhân Mỹ.

Trong môi trường đại dương, tàu ngầm hạt nhân lớp Los Angeles như một "bóng ma" không thể nắm bắt. Chuyên gia Shugart nhấn mạnh rằng việc Dena hoạt động đơn độc, không có mạng lưới tàu hộ tống hay máy bay săn ngầm hỗ trợ, đã biến nó thành một mục tiêu "ngồi mát ăn bát vàng". 

Phía Iran thậm chí còn nghi ngờ rằng các hệ thống phòng thủ điện tử trên tàu đã bị vô hiệu hóa hoàn toàn bằng các biện pháp áp chế điện từ trước khi ngư lôi được khai hỏa, khiến con tàu trở thành một "khối thép câm lặng" trước lưỡi hái tử thần.

Nếu như các dòng ngư lôi thời năm 1945 chỉ đơn thuần là những quả tên lửa nước chạy thẳng, thì Mk 48 ngày nay là một thực thể thông minh đầy chết chóc. James Holmes, chuyên gia chiến lược hàng hải, giải thích rằng loại vũ khí này sở hữu hệ thống dẫn đường đa tầng, kết hợp giữa điều khiển qua dây dẫn từ tàu mẹ và đầu dò máy tính tích hợp.

Các thủy thủ trên tàu ngầm USS Frank Cable đang giữ ổn định một quả ngư lôi hạng nặng Mark 48 trong quá trình nạp vũ khí tại Guam vào năm 2017. Ảnh: Hải quân Mỹ.

Điểm đáng sợ nhất của Mk 48 chính là khả năng "truy cùng đuổi tận". Nếu chẳng may trượt mục tiêu trong lần tiếp cận đầu tiên, bộ não điện tử của nó sẽ điều khiển ngư lôi quay ngược trở lại để thực hiện đợt tấn công thứ hai thay vì tự hủy. 

Với sức công phá đặc biệt lớn, Mk 48 được đánh giá là phương án đánh chìm tàu chiến hiệu quả và tàn khốc nhất hiện nay. Một cú đánh trúng đích không chỉ tiêu diệt khí tài mà còn gây ra thương vong nặng nề do áp lực nước và sự sụp đổ kết cấu tàu cực nhanh.

Vụ tập kích đã để lại hậu quả thảm khốc với ít nhất 88 người thiệt mạng và hàng chục người mất tích, trong khi chỉ có 32 thủy thủ may mắn được cứu sống bởi lực lượng chức năng Sri Lanka. Những người sống sót bàng hoàng kể lại rằng họ chỉ kịp nghe thấy một tiếng nổ xé lòng trước khi con tàu bị nuốt chửng bởi đại dương.

Sự kiện này không chỉ mang tính chất của một cuộc giao tranh cục bộ. Việc Mỹ tấn công mục tiêu Iran tại một địa điểm xa xôi như Ấn Độ Dương – nằm ngoài khu vực Trung Đông truyền thống – cho thấy sự leo thang căng thẳng ở quy mô toàn cầu. 

Đối với giới quan sát, đây là minh chứng rõ nhất cho quy luật khắc nghiệt của chiến tranh trên biển hiện đại: Trong một cuộc đối đầu không cân sức về công nghệ, việc không thể nhìn thấy kẻ thù dưới lòng sâu cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận một bản án tử hình tức khắc.