Vì sao ông Trump tặng ông Tập tượng đại bàng đầu trắng?

Tối 24/9, trong buổi tiệc chiêu đãi cấp nhà nước dành cho Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phái đoàn Trung Quốc tại Washington, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trao tặng ông Tập một bức tượng đại bàng đầu trắng.

Theo BBC, đại bàng đầu trắng là loài chim bản địa của Bắc Mỹ và cũng là biểu tượng quốc gia của Mỹ. Tại quốc yến, ông Trump cho biết món quà dành cho nhà lãnh đạo Trung Quốc tượng trưng cho "tinh thần tự do và vươn cao của nước Mỹ".

Đáng chú ý, ông Trump tiết lộ ông và Đệ nhất phu nhân Melania Trump đã trực tiếp tham gia quá trình thiết kế bức tượng.

Món quà mang thông điệp ngoại giao

Món quà được trao trong một sự kiện cấp nhà nước trang trọng, nhưng theo giới quan sát, ý nghĩa của nó không chỉ nằm ở giá trị vật chất. Quà tặng từ lâu được xem là một phần trong hoạt động ngoại giao quốc tế, đặc biệt khi hai nhà lãnh đạo đang tìm cách xây dựng mối quan hệ cá nhân.

Daniel Kritenbrink, cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương, hiện là đối tác tại công ty tư vấn The Asia Group, cho rằng những món quà như vậy có vai trò quan trọng trong việc tạo dựng mối liên hệ giữa hai nhà lãnh đạo.

Theo ông Kritenbrink, dù ông Trump và ông Tập phải thảo luận về hàng loạt vấn đề phức tạp, sau cùng họ vẫn là hai con người. Vì vậy, mối quan hệ cá nhân giữa hai bên có ý nghĩa đáng kể, trong đó trao đổi quà tặng là một phần quan trọng.

Nhà ngoại giao từng có hơn 30 năm làm việc trong ngành ngoại giao Mỹ cũng cho rằng mối quan hệ cá nhân đặc biệt quan trọng với Chủ tịch Trung Quốc.

Ngay trong sáng 24/9, ông Tập đã công bố việc tặng hai con gấu trúc Trung Quốc cho một sở thú ở Atlanta, đồng thời khởi động chương trình trao đổi sinh viên mới với mục tiêu đón 100.000 sinh viên Mỹ sang Trung Quốc học tập trong vòng 5 năm.

"Gấu trúc khổng lồ vốn là sứ giả tình hữu nghị giữa người dân Trung Quốc và Mỹ. Chỉ vài ngày nữa thôi, hai chú gấu trúc Bình Bình và Phúc Song sẽ đến ngôi nhà mới tại Sở thú Atlanta để gặp gỡ người dân Mỹ", ông Tập nói.

Hiện chưa rõ liệu nhà lãnh đạo Trung Quốc có trao thêm món quà nào khác cho ông Trump hay không.

Quà tặng được chuẩn bị kỹ lưỡng

Theo ông Kritenbrink, mối liên kết trực tiếp giữa ông Trump và ông Tập có thể trở thành sợi dây kết nối một mối quan hệ vốn rất phức tạp và có tầm ảnh hưởng lớn.

Ông cho rằng Nhà Trắng coi trọng "ngoại giao cấp lãnh đạo", trong đó quà tặng đóng một vai trò đáng kể trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump.

Trước đây, vị tổng thống Mỹ từng nhận nhiều món quà có giá trị như một chiếc máy bay phản lực cỡ lớn sang trọng, một thỏi vàng có khắc chữ, một chiếc nhẫn vàng đính kim cương và đá quý cùng nhiều vật phẩm khác.

Tuy nhiên, việc trao đổi quà tặng giữa các nhà lãnh đạo không đơn giản là lựa chọn một món đồ rồi trao tận tay.

Morten Skumsrud Anderson, tác giả một nghiên cứu về ngoại giao và quà tặng, cho biết truyền thống tặng những món quà xa xỉ hiện chủ yếu còn phổ biến tại các quốc gia Vùng Vịnh. Trong khi đó, tại phương Tây, hoạt động này đã bị hạn chế do các cơ chế kiểm soát và quy định của thể chế.

Tại Mỹ, Hiến pháp có những quy định liên quan đến thù lao và quà tặng, trong đó đặt giới hạn về giá trị đối với quà tặng mà tổng thống được phép nhận từ chính phủ nước ngoài. Mức giới hạn hiện tại là 525 USD.

Nếu vượt quá mức này, món quà sẽ trở thành tài sản của chính phủ liên bang, trừ trường hợp tổng thống quyết định dùng tiền cá nhân để mua lại.

Ngoài ra, khi trao một món quà vượt quá một hạn mức nhất định, tổng thống Mỹ cũng phải thông qua quốc hội nếu không tự chi trả cho món quà đó.

Theo chuyên gia Ole Jacob Sending thuộc Viện Quan hệ quốc tế Na Uy, quy trình ngoại giao liên quan đến quà tặng bao gồm nhiều quy tắc và nghi thức. Từ việc lựa chọn món quà, địa điểm trao đổi, cách thức cho tới thời điểm tặng đều phải được tính toán. Công tác chuẩn bị và đàm phán có thể diễn ra trong nhiều tuần trước sự kiện.

Nói cách khác, những món quà cấp nhà nước không phải là lựa chọn được thực hiện một cách vội vàng vào phút chót.

Quà tặng trong quan hệ Mỹ - Trung

Việc trao quà giữa lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc không phải điều mới.

Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ của ông Tập năm 2013, Tổng thống Mỹ khi đó Barack Obama từng tặng Chủ tịch Trung Quốc một chiếc ghế dài làm từ gỗ tùng đỏ, loài cây đặc trưng của bang California, nơi hai nhà lãnh đạo gặp nhau.

Sau đó, ông Obama và ông Tập cùng ngồi trên chiếc ghế, mỉm cười trước ống kính máy ảnh.

Lần trao quà giữa ông Trump và ông Tập năm nay thu hút nhiều chú ý bởi diễn ra trong một bối cảnh đặc biệt. Đây là cuộc gặp trực tiếp thứ ba giữa hai nguyên thủ kể từ khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống thứ hai.

Cuộc gặp cũng diễn ra trong thời điểm hai nước cùng đối mặt với những lo ngại ngày càng lớn về viễn cảnh ngày tận thế do trí tuệ nhân tạo gây ra, trong khi Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh để giành vị thế trong ngành công nghiệp phát triển nhanh chóng này.

Bên cạnh đó, hội nghị thượng đỉnh diễn ra sau cuộc chiến thương mại gay gắt giữa hai nền kinh tế. Xung đột này mới chỉ được giải quyết bằng một thỏa thuận đình chiến tạm thời, sau đó được thông báo gia hạn đến đầu năm sau khi ông Tập tới Mỹ hôm 23/9.

Trong bối cảnh như vậy, từng nghi thức, hình ảnh xuất hiện trước công chúng và cả những món quà được trao tặng đều mang thêm ý nghĩa ngoại giao.

Theo ông Kritenbrink, những yếu tố này cuối cùng đều hướng tới mục tiêu xây dựng một mối quan hệ ổn định giữa Mỹ và Trung Quốc.

Thùy Dương (SHTT)