Quyết định tước danh hiệu châu Phi của Senegal đang gây tranh cãi gay gắt khi hàng loạt dấu hiệu bất thường trong quy trình xử lý của Liên đoàn Bóng đá châu Phi (CAF) bị phơi bày, làm dấy lên nghi ngờ về tính minh bạch và độc lập của cơ quan này.

Theo Sport News Africa, tâm điểm của sự việc nằm ở những biến động nhân sự diễn ra ngay trước phiên họp của Ủy ban Kháng cáo – cơ quan đưa ra phán quyết cuối cùng trong vụ tranh chấp giữa Senegal và Morocco. Đáng chú ý, Yassin Osman Robleh, người chịu trách nhiệm điều phối hoạt động của các cơ quan độc lập thuộc bộ phận pháp lý CAF, bất ngờ bị sa thải chỉ hơn hai tuần trước phiên họp mà không có lời giải thích rõ ràng.

Robleh được xem là nhân vật giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính khách quan khi đề xuất thành viên cho các hội đồng xét xử. Sau hơn 5 năm làm việc và được đánh giá cao về chuyên môn, việc ông bị loại khỏi vị trí đúng vào thời điểm nhạy cảm đã khiến nhiều ý kiến trong nội bộ đặt dấu hỏi lớn.

Quyết định sa thải do Tổng thư ký Veron Mosengo-Omba ký ban hành. Tuy nhiên, theo một số nguồn tin, vị lãnh đạo này có thể đã không còn đủ điều kiện giữ chức từ giữa tháng 10/2025 do quy định về giới hạn tuổi, càng làm dấy lên nghi ngờ về tính hợp lệ của quyết định nhân sự nói trên.

26-1774494844-ldbd-chau-phi-co-nhieu-khuat-tat-sau-quyet-dinh-tuoc-chuc-vo-dich-cua-senegal
Khoảnh khắc khiến Senegal bị tước chức vô địch châu Phi

Trong mô hình vận hành của CAF, các ủy ban như Kỷ luật hay Kháng cáo được thiết kế hoạt động độc lập với bộ máy điều hành nhằm tránh xung đột lợi ích. Nhân sự của các hội đồng xét xử thường được đề xuất thông qua một đầu mối trung gian thuộc bộ phận pháp lý – vai trò trước đây do Robleh đảm nhiệm – để đảm bảo tiêu chí trung lập và chuyên môn.

Tuy nhiên, sau khi Robleh bị sa thải, CAF không bổ nhiệm người thay thế trực tiếp mà giao quyền lựa chọn thành viên hội đồng xét xử cho Cedrick Aghey, Giám đốc pháp lý và tuân thủ mới. Đáng nói, việc bổ nhiệm Aghey cũng bị cho là chưa được Ban chấp hành thông qua theo đúng quy trình, nhưng ông vẫn trực tiếp chọn ra 5 thành viên hội đồng theo đề xuất của Chủ tịch Ủy ban Kháng cáo.

Cách làm này bị cho là phá vỡ cơ chế kiểm soát vốn được thiết lập để giữ tính độc lập giữa các cơ quan xét xử và bộ máy điều hành. Khi một quan chức thuộc hệ thống quản lý trực tiếp tham gia lựa chọn nhân sự xét xử, nguyên tắc “độc lập” của các ủy ban gần như không còn được đảm bảo.

Không chỉ dừng lại ở đó, thành phần hội đồng xét xử cũng gây tranh cãi. Moez Ben Nasri – Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Tunisia – xuất hiện trong danh sách dù có những mối liên hệ tiềm ẩn xung đột lợi ích. Ông là thành viên của Liên đoàn Bóng đá Bắc Phi (UNAF), nơi Morocco cũng góp mặt, đồng thời được cho là có quan hệ gần gũi với Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Morocco, Faouzi Lekjaa. Theo quy định, các thành viên hội đồng phải khai báo nếu tồn tại xung đột lợi ích, nhưng vấn đề này vẫn đang bị đặt dấu hỏi.

Toàn bộ diễn biến đã làm dấy lên những nghi vấn về cách vận hành của CAF dưới thời Chủ tịch Patrice Motsepe, trong bối cảnh trước đó từng có các báo cáo nội bộ chỉ ra việc tổ chức này chưa tuân thủ đầy đủ chính quy định của mình.

Sau phiên họp ngày 17/3, CAF ra thông báo xử Senegal thua 0-3 trong trận chung kết châu Phi diễn ra ngày 18/1/2026 tại Rabat, qua đó trao chức vô địch cho chủ nhà Morocco. Quyết định được đưa ra sau khi Liên đoàn Bóng đá Morocco gửi đơn kháng cáo liên quan đến việc các cầu thủ Senegal rời sân để phản đối một quả phạt đền ở cuối trận.

Phía Senegal không chấp nhận kết quả này và đã gửi đơn khiếu nại lên Tòa Trọng tài Thể thao (CAS) vào ngày 25/3. Nếu kháng cáo thành công, đội tuyển này có thể được trả lại chức vô địch châu Phi thứ hai trong lịch sử.