Giữa không khí băng giá của Thế vận hội mùa Đông Milano–Cortina 2026, Haiti xuất hiện như một điểm nhấn khác biệt khi trở thành quốc gia duy nhất giới thiệu đồng phục sử dụng kỹ thuật vẽ tay, mang đậm dấu ấn nghệ thuật và bản sắc dân tộc.

Bộ trang phục được thiết kế dành riêng cho đoàn thể thao Haiti tham dự Olympic mùa Đông sắp tới là sự kết hợp giữa yêu cầu chuyên môn của thi đấu trên tuyết và ngôn ngữ văn hóa Caribe đặc trưng. Thiết kế do nhà tạo mẫu Haiti–Italy Stella Jean thực hiện, phối hợp cùng Pietro Vitalini, cựu vô địch trượt tuyết người Italy. Toàn bộ trang phục sử dụng gam màu nhiệt đới rực rỡ, họa tiết truyền thống Haiti, đồng thời ứng dụng chất liệu kỹ thuật phù hợp với điều kiện thời tiết mùa đông.

Theo Ủy ban Olympic Haiti, đây là bộ đồng phục duy nhất tại kỳ Thế vận hội này được vẽ tay, lấy cảm hứng trực tiếp từ tác phẩm của nghệ sĩ đương đại Haiti Édouard Duval-Carrié. Ban đầu, thiết kế xuất hiện hình ảnh Toussaint Louverture – người từng lãnh đạo cuộc khởi nghĩa đưa Haiti trở thành nước cộng hòa da đen đầu tiên trên thế giới năm 1804 – cưỡi con ngựa đỏ, hình tượng được Stella Jean chuyển thể từ tranh của Duval-Carrié.

Tuy nhiên, theo Washington Post, chi tiết này đã vấp phải phản hồi từ Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC). IOC cho rằng hình ảnh mang yếu tố chính trị, không phù hợp với nguyên tắc trung lập được quy định trong Hiến chương Olympic, vốn cấm mọi hình thức tuyên truyền chính trị, tôn giáo hay sắc tộc tại các địa điểm thi đấu. Sau đó, Stella Jean đã phối hợp với các nghệ nhân Italy để điều chỉnh thiết kế, loại bỏ chân dung nhân vật lịch sử, chỉ giữ lại hình ảnh con ngựa đỏ đang lao về phía trước giữa khung cảnh nhiệt đới, phía sau là bầu trời xanh với dòng chữ “Haiti” nổi bật.

Dù không còn hình ảnh nhà lãnh đạo cách mạng, bộ đồng phục của Haiti vẫn mang nhiều tầng ý nghĩa. Đại sứ Haiti tại Italy, ông Gandy Thomas, cho rằng sự hiện diện của đoàn Haiti tại Olympic mùa Đông là “một tuyên bố, không phải sự tình cờ”.

“Chúng tôi không phải một quốc gia mùa đông, nhưng chúng tôi là dân tộc không chấp nhận bị giới hạn bởi những khuôn mẫu sẵn có. Sự vắng mặt mới là cách nguy hiểm nhất để một quốc gia bị xóa khỏi ký ức tập thể”, ông Thomas nhấn mạnh.

Chia sẻ về quá trình thiết kế, Stella Jean cho biết thách thức lớn nhất là gói trọn lịch sử và thông điệp của Haiti chỉ trong vài mét vải. Bà cũng chính là người từng đảm nhiệm thiết kế đồng phục cho đoàn Haiti tại Olympic Paris 2024. Lần này, ngoài trang phục thi đấu trên tuyết, Jean còn xây dựng hình ảnh cho các nữ thành viên phái đoàn với hoa tai hoop bằng vàng và chiếc tignon – khăn quấn đầu truyền thống của phụ nữ Haiti.

Theo kế hoạch, Haiti sẽ cử hai vận động viên tham dự Thế vận hội mùa Đông Milano–Cortina 2026, thi đấu ở các nội dung trượt tuyết alpine. Trong đó, Richardson Viano (23 tuổi) là vận động viên mùa Đông đầu tiên của Haiti, từng góp mặt tại Olympic Bắc Kinh 2022 và xếp hạng 34 nội dung slalom nam. Đồng đội của anh là Stevenson Savart (25 tuổi), vận động viên trượt tuyết băng đồng đầu tiên của Haiti tại một kỳ Thế vận hội.

Thông qua việc đưa di sản nghệ thuật Caribe vào trang phục thi đấu hiện đại, dự án này đặt bản sắc Haiti ở vị trí trung tâm của một sân khấu quốc tế vốn hiếm khi gắn liền với tên quốc gia này. Đại sứ Gandy Thomas bày tỏ kỳ vọng câu chuyện của Viano và Savart sẽ tạo được tiếng vang không chỉ trong nước mà còn với cộng đồng người Haiti trên toàn thế giới, bất chấp những biến động chính trị hiện tại.

Minh Ngọc (SHTT)