Áp lực dồn về cấp xã: 2 phòng gánh khối lượng công việc từ 14 sở

Trình bày trước Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết, trong năm 2027, cơ quan này đề xuất triển khai hai chuyên đề giám sát. Một là việc thực hiện chính sách, pháp luật liên quan đến quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.

Hai là việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội trong giai đoạn 2021–2026. Theo phương án đưa ra, Quốc hội sẽ lựa chọn một chuyên đề để giám sát tối cao, trong khi chuyên đề còn lại do Ủy ban Thường vụ Quốc hội trực tiếp thực hiện.

Trong phần thảo luận, đại biểu Trần Thị Hoa Ry (Cà Mau) bày tỏ sự đồng tình với đề xuất lựa chọn chuyên đề về quản lý tài sản công, song kiến nghị cần bổ sung nội dung đánh giá tổng thể việc tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo bà, dù mô hình này đã nhận được sự ủng hộ và bước đầu phát huy hiệu quả, song vẫn tồn tại không ít vướng mắc trong thực tiễn.

Đại biểu chỉ ra rằng việc phân cấp hiện nay chưa thực sự đi vào chiều sâu, khi nhiều nhiệm vụ được giao về cơ sở nhưng quyền quyết định cuối cùng vẫn thuộc cấp trên. Điều này khiến chính quyền cấp xã – nơi gần dân nhất, hiểu rõ thực tế nhất – lại không có đủ thẩm quyền để xử lý dứt điểm các vấn đề phát sinh. Nếu tình trạng này kéo dài, việc tinh gọn bộ máy chỉ mang tính hình thức, chưa tạo ra hiệu quả thực chất.

Một thực tế đáng chú ý được nêu ra là áp lực công việc tại cấp xã ngày càng gia tăng. Theo đó, cán bộ cấp xã không chỉ xử lý các thủ tục hành chính, hồ sơ đất đai mà còn tham gia công tác an sinh xã hội và thực hiện nhiều báo cáo định kỳ. Trong khi đó, cơ cấu tổ chức hiện nay chỉ gồm hai phòng tham mưu là phòng Kinh tế và phòng Văn hóa, nhưng lại phải đảm nhiệm khối lượng công việc tương ứng với khoảng 14 sở, mỗi phòng phụ trách lĩnh vực liên quan đến 7 sở.

Khối lượng hồ sơ tăng mạnh trong khi biên chế chưa được điều chỉnh tương xứng đã dẫn đến tình trạng quá tải, giải quyết chậm trễ và tồn đọng. Theo đại biểu Trần Thị Hoa Ry, nếu không đồng thời cắt giảm công việc và tối ưu quy trình, việc tinh giản tầng nấc chỉ đơn thuần chuyển áp lực từ cấp trên xuống cấp dưới, gây ách tắc ngay tại cấp gần dân nhất.

Từ thực tiễn đó, đại biểu đề xuất cần rà soát toàn diện thủ tục hành chính, loại bỏ các khâu trung gian không cần thiết, hạn chế tình trạng xin ý kiến tràn lan và chuyển mạnh sang cơ chế hậu kiểm. Đồng thời, cần chuẩn hóa quy trình, phân định rõ trách nhiệm, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và điều chỉnh biên chế phù hợp với khối lượng công việc.

Bên cạnh đó, vấn đề năng lực cán bộ cơ sở cũng được nhấn mạnh. Theo đại biểu, nhiều cán bộ còn gặp khó khăn khi xử lý các nội dung chuyên sâu như đầu tư, quy hoạch hay chuyển đổi số. Nếu phân cấp mà không đi kèm nâng cao năng lực, sẽ dẫn đến hai hệ quả: либо không dám làm, либо làm sai, cả hai đều ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả cải cách.

Từ những phân tích trên, đại biểu Trần Thị Hoa Ry kiến nghị cần có chính sách đủ mạnh để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao về cơ sở, đồng thời xem xét bổ sung nội dung giám sát liên quan đến việc sắp xếp tổ chức bộ máy địa phương, nhằm đảm bảo quá trình cải cách diễn ra thực chất và hiệu quả hơn.