Bộ Chính trị: Thí điểm thuê, bổ nhiệm giám đốc, tổng giám đốc tại doanh nghiệp Nhà nước

Chủ trương này được nêu trong Nghị quyết số 79 về phát triển kinh tế Nhà nước, do Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành. Nghị quyết tiếp tục khẳng định kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật giữa các thành phần kinh tế, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh.

Mục tiêu đến năm 2030: Có 1–3 doanh nghiệp Nhà nước lọt top 500 thế giới

Theo Nghị quyết 79, kinh tế Nhà nước được xác định là lực lượng tiên phong trong kiến tạo phát triển, dẫn dắt quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ cấu lại nền kinh tế và hình thành mô hình tăng trưởng mới. Khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được coi là động lực then chốt nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu có khoảng 50 doanh nghiệp Nhà nước nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á, trong đó phấn đấu có từ 1 đến 3 doanh nghiệp góp mặt trong top 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới.

Bên cạnh đó, 100% doanh nghiệp Nhà nước được yêu cầu áp dụng mô hình quản trị hiện đại trên nền tảng số. Riêng lĩnh vực ngân hàng, mục tiêu đặt ra là có ít nhất 3 ngân hàng thương mại Nhà nước thuộc nhóm 100 ngân hàng lớn nhất châu Á về tổng tài sản, đồng thời phát triển 4 ngân hàng thương mại Nhà nước giữ vai trò chủ lực, tiên phong về công nghệ, quản trị, quy mô và khả năng điều tiết thị trường.

Về dài hạn, đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu có khoảng 60 doanh nghiệp Nhà nước trong top 500 Đông Nam Á và 5 doanh nghiệp vào top 500 thế giới. Đồng thời, tối thiểu 50% đơn vị sự nghiệp công lập được yêu cầu tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư hoặc tự bảo đảm chi thường xuyên, vận hành hiệu quả theo cơ chế thị trường.

Đẩy mạnh sáp nhập, liên kết để nâng cao sức cạnh tranh

Để đạt được các mục tiêu nêu trên, Nghị quyết 79 đề ra nhiều nhiệm vụ và giải pháp cụ thể. Trong lĩnh vực đất đai và tài nguyên, Bộ Chính trị yêu cầu tiếp tục hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật; trước mắt, trong năm 2026 phải hoàn thành việc xây dựng và ban hành Luật Đất đai sửa đổi cùng các văn bản hướng dẫn, nhằm tháo gỡ vướng mắc và khơi thông nguồn lực từ đất đai.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc bảo đảm cơ chế tiếp cận đất đai bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có thẩm quyền và kiên quyết thu hồi đất bỏ hoang, sử dụng sai mục đích, gây lãng phí.

Đối với tài sản kết cấu hạ tầng, Bộ Chính trị khuyến khích mở rộng các hình thức hợp tác công – tư như “đầu tư công – quản trị tư”, “đầu tư tư – sử dụng công” và các mô hình PPP khác, nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng, quản lý và vận hành các công trình hạ tầng.

Bộ Chính trị cũng xác định cần tập trung đầu tư, phát triển một số tập đoàn kinh tế và doanh nghiệp Nhà nước quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt trong các lĩnh vực then chốt, chiến lược như quốc phòng – an ninh, năng lượng, vận tải – logistics, tài chính – ngân hàng.

Song song đó là các chính sách khuyến khích tăng vốn điều lệ, cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước, cũng như tăng tỷ lệ lợi nhuận sau thuế để lại cho doanh nghiệp nhằm tạo thêm nguồn lực phát triển.

Việc hợp nhất, sáp nhập, chuyển giao doanh nghiệp Nhà nước cũng được khuyến khích để phát huy lợi thế tổng thể của từng ngành, tăng cường liên kết trong chuỗi giá trị, hình thành các doanh nghiệp và nhóm doanh nghiệp tiên phong, làm chủ công nghệ lõi và công nghệ chiến lược, tránh tình trạng chồng chéo và cạnh tranh không lành mạnh.

Đổi mới quản trị, xử lý dứt điểm doanh nghiệp yếu kém

Để nâng cao hiệu quả quản trị, Bộ Chính trị yêu cầu xây dựng cơ chế thưởng gắn với phần lợi nhuận vượt kế hoạch, đồng thời nâng cao chất lượng công tác lập và giao kế hoạch, bảo đảm sát thực tiễn và chặt chẽ.

Doanh nghiệp cổ phần được tạo điều kiện chủ động xây dựng quỹ cổ phiếu thưởng nhằm thu hút, giữ chân lao động chất lượng cao. Đáng chú ý, việc thí điểm thuê, tuyển dụng và bổ nhiệm giám đốc, tổng giám đốc tại một số doanh nghiệp Nhà nước được kỳ vọng tạo đột phá trong quản trị và điều hành.

Nghị quyết 79 cũng yêu cầu khẩn trương rà soát, xử lý các dự án đầu tư kém hiệu quả và doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan. Tùy từng trường hợp, doanh nghiệp có thể được tạo điều kiện phá sản hoặc tiếp tục tái cơ cấu để phục hồi hoạt động, tránh kéo dài tình trạng lãng phí, thất thoát vốn và tài sản Nhà nước.