Bộ Công an đề xuất nâng cấp VNeID thành siêu nền tảng số quốc gia

Nội dung này được Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, nhấn mạnh trong tham luận tại Diễn đàn quốc gia phát triển Kinh tế số và xã hội số lần thứ 3, diễn ra sáng 20/12.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Đề án 06 trong thời gian qua đã tạo ra bước chuyển đổi mang tính lịch sử đối với tiến trình chuyển đổi số của Việt Nam. Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hiện đã quản lý 107 triệu dữ liệu công dân, kết nối với 15 bộ, ngành và 34 địa phương, tiếp nhận 2,1 tỷ lượt yêu cầu xác thực.

Ứng dụng VNeID đã có 67 triệu tài khoản định danh điện tử, tích hợp 50 tiện ích, trong khi Cổng Dịch vụ công quốc gia đã tích hợp 4.700 thủ tục, tiếp nhận 11,5 triệu hồ sơ trực tuyến trong năm 2025, giúp tiết kiệm hơn 4.000 tỷ đồng chi phí xã hội. Riêng VNeID đã hỗ trợ chi trả 33.000 tỷ đồng an sinh xã hội cho 675.000 người dân.

3 "điểm nghẽn" cần tháo gỡ

Dù đạt được nhiều kết quả quan trọng, ông Cương nhận định Việt Nam hiện mới chỉ ở giai đoạn đặt nền móng ban đầu của nền kinh tế dữ liệu. Hiện nay, mới chỉ có cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư phát huy rõ vai trò trung tâm. Nếu xây dựng và khai thác được cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia dựa trên bốn trụ cột gồm con người, vật phẩm, địa điểm và hoạt động, hiệu quả phát triển sẽ được nhân lên mạnh mẽ.

Để tận dụng cơ hội tăng trưởng GDP hai con số trong giai đoạn 2026–2030, Bộ Công an chỉ ra ba điểm nghẽn lớn cần tháo gỡ. Theo đó, điểm nghẽn thứ nhất có dữ liệu nhưng thiếu dữ liệu sống động. Hiện mới có 12 cơ sở dữ liệu trọng điểm, có 8 cơ sở dữ liệu chưa có nền tảng cơ sở dữ liệu chung hoặc mức độ hoàn thiện rất thấp.

Điểm nghẽn thứ hai là có nền tảng nhưng thiếu hệ sinh thái. VNeID có 67 triệu tài khoản nhưng chưa thực sự trở thành "siêu nền tảng", người dân vẫn có thể sử dụng nhiều ứng dụng khác nhau cho từng dịch vụ và chưa có trải nghiệm liền mạch.

Điểm nghẽn thứ ba là chưa xác định được mô hình kinh tế dữ liệu của quốc gia. Thế giới hiện nay có 3 mô hình chính: thị trường tự do của Mỹ (doanh nghiệp và hệ sinh thái dữ liệu giữ vai trò chủ đạo, quy mô toàn cầu, đổi mới và thương mại hóa AI nhanh chóng); mô hình nhà nước điều phối của Trung Quốc; mô hình lợi ích của người dân của EU. Trong khi đó, Việt Nam mới ở giai đoạn đầu của sự phát triển và mô hình kinh tế dữ liệu riêng đang ở bước đầu.

5 đột phá chiến lược

Để vượt qua ba điểm nghẽn, từ đó tạo bước nhảy vọt, Bộ Công an đề xuất 5 đột phá chiến lược để gắn chặt chẽ với mục tiêu phát triển kinh tế số và xã hội số. Một trong số đó là nâng cấp VNeID thành siêu nền tảng số quốc gia, trung tâm của hệ sinh thái số.

"Đây là một giải pháp để VNeID không chỉ là ứng dụng định danh mà trở thành điểm truy cập duy nhất, kết nối liền mạch giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân", Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương nhấn mạnh.

Đề xuất tiếp theo là xây dựng Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế dữ liệu. Nước ta có thế mạnh về lực lượng lao động trẻ, tiếp cận tốc độ, tiếp cận số rất nhanh, nguồn tài nguyên dữ liệu đang được tạo lập có quy mô quốc gia, hạ tầng dữ liệu tin cậy quốc gia hiện đại đang được triển khai có hiệu quả.

Trong khi đó, Đảng và Nhà nước đã ưu tiên các chính sách và chiến lược dữ liệu quốc gia. Đây là điều kiện tạo nên cơ hội phát triển đột phá để tăng tốc, bỏ qua giai đoạn phát triển truyền thống.

"Quan điểm lựa chọn chiến lược kinh tế dữ liệu nên được cân bằng giữa Nhà nước, thị trường và quyền công dân, tăng thu hút FDI và hình thành các doanh nghiệp nội địa thế hệ mới dựa trên dữ liệu từ đầu, xác định vị thế bản sắc giá trị riêng giữa các hệ sinh thái dữ liệu của quốc gia trên thế giới", đại diện Bộ Công an nói.

Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia cũng kiến nghị xây dựng hệ sinh thái dữ liệu mở để phục vụ doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo.

Bộ Công an đang tham mưu xây dựng nghị định quy định về cơ chế đột phá phát triển cho hoạt động sáng tạo khai thác dữ liệu từ vườn ươm sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia. Định hướng phát triển trung tâm là vườn ươm cung cấp hỗ trợ toàn diện cho các doanh nghiệp từ cơ sở vật chất, kết nối vốn đầu tư, tư vấn chuyên môn để tạo điều kiện khởi nghiệp và thương mại hóa sản phẩm.

Ông Cương cho biết, mô hình này đã thành công ở Singapore, Estonia và đang kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam hình thành các công nghiệp dữ liệu trị giá hàng tỷ USD để đóng góp trực tiếp vào kinh tế số, chiếm 30% GDP vào năm 2030.

Đột phá thứ tư là triển khai chiến lược phát triển công dân số quốc gia với cơ chế khuyến khích đột phá. Đây là giải quyết điểm nghẽn về nguồn lực nhân lực cho xã hội số. Bộ Công an đang chủ trì xây dựng Nghị quyết phát triển công dân số, văn bản pháp lý đầu tiên của Việt Nam quy định toàn diện về công dân số.

Đột phá thứ năm là triển khai có hiệu quả khung kiến trúc dữ liệu quốc gia để các bộ ngành căn cứ vào đó xây dựng khung kiến trúc cho bộ, ngành, địa phương mình, và xây dựng nghị định tổ chức hoạt động của Trung tâm Dữ liệu Quốc gia như Thủ tướng đã chỉ đạo.

"5 đột phá chiến lược Bộ Công an đề xuất không phải là 5 mảnh ghép rời rạc mà sẽ là hệ thống tích hợp tác động đến các trụ cột phát triển kinh tế dữ liệu. Khi có hệ sinh thái dữ liệu quốc gia lấy con người làm trung tâm thì từng bước đẩy nhanh chuyển đổi số. Và khi có lực lượng sản xuất trình độ cao, xã hội số sẽ hình thành tự nhiên; khi có dữ liệu tin cậy, tất cả sẽ phát triển bền vững", Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương nhận định.

Bộ Công an tin tưởng rằng kinh tế dữ liệu là con đường để Việt Nam không chỉ đuổi kịp mà vượt lên, đạt mục tiêu mà Đảng, Nhà nước đã đề ra. Bộ Công an cam kết đồng hành cùng Chính phủ, doanh nghiệp và toàn thể người dân để thực hiện từ khóa: Đưa Việt Nam phát triển hùng cường và phồn vinh.