Cảnh báo nguy cơ xâm hại trẻ em trên không gian mạng ngày càng phức tạp

Báo cáo cho thấy nhiều tín hiệu tích cực trong công tác phòng ngừa, song đồng thời cũng đặt ra cảnh báo về những rủi ro ngày càng tinh vi.

Hiện TPHCM có khoảng 2,6 triệu trẻ em dưới 16 tuổi, chiếm 18,6% dân số. Tỷ lệ hộ gia đình có kết nối internet đạt 96%. Đáng chú ý, 89% trẻ từ 10 đến 15 tuổi thường xuyên sử dụng internet, trong khi 87% trẻ ở nhóm 12–17 tuổi truy cập mạng trung bình từ 5 đến 7 giờ mỗi ngày.

Việc tiếp xúc sớm với môi trường mạng khi tâm sinh lý còn đang phát triển khiến nhiều em chưa đủ kỹ năng và nhận thức để tự bảo vệ trước khối lượng thông tin khổng lồ, bao gồm cả nội dung độc hại, tiêu cực hoặc có chủ đích xấu. Theo UBND TPHCM, tình hình tội phạm xâm hại trẻ em trên không gian mạng vẫn diễn biến phức tạp, với xu hướng ngày càng trẻ hóa, tinh vi và khó phát hiện.

Trong giai đoạn vừa qua, thành phố đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi xâm hại trẻ em trên môi trường số. Hàng chục nghìn trang web, đường dẫn chứa nội dung độc hại đã bị chặn truy cập từ trong nước. Công tác chuyển đổi số được đẩy mạnh để nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm. Lực lượng chức năng cũng đã xử phạt hành chính và điều tra, xử lý 157 vụ với 173 bị can liên quan đến các hành vi xâm hại trẻ em, qua đó góp phần răn đe và phòng ngừa chung.

Theo đánh giá, nguy cơ đối với trẻ em trên không gian mạng xuất phát từ hai nhóm chính. Thứ nhất là nguồn thông tin xấu độc như văn hóa phẩm đồi trụy, nội dung cổ súy lối sống lệch chuẩn, bạo lực, tệ nạn xã hội hay các hội nhóm mang tư duy tiêu cực, phản khoa học. Những nội dung này có thể tác động tiêu cực đến nhận thức và sự hình thành nhân cách, thậm chí kích động hành vi vi phạm pháp luật như sử dụng ma túy, cờ bạc, bạo lực học đường hay tụ tập gây rối.

Thứ hai là các loại tội phạm cụ thể, đặc biệt là xâm hại tình dục và cưỡng đoạt tài sản. Các đối tượng thường làm quen với trẻ qua mạng xã hội như Facebook, Zalo, Instagram, các ứng dụng hẹn hò như Tinder, Limatch, phòng chat trực tuyến hoặc trò chơi điện tử như Liên quân Mobile, PUBG. Từ những tương tác ban đầu, nhiều vụ việc đã phát sinh hành vi xâm hại.

Đáng lưu ý, phần lớn các vụ xâm hại tình dục trẻ em có yếu tố “đồng thuận” từ phía bị hại, xuất phát từ tình cảm yêu đương sớm, lối sống thiếu kiểm soát hoặc sự buông lỏng quản lý của gia đình. Ngoài ra, tội phạm còn lợi dụng sự thiếu hiểu biết của trẻ để dụ dỗ cung cấp hình ảnh, video nhạy cảm, sau đó đe dọa phát tán nhằm cưỡng đoạt tài sản.

Trước thực tế này, việc tăng cường giám sát, giáo dục kỹ năng số cho trẻ và nâng cao vai trò của gia đình được xem là yếu tố then chốt nhằm giảm thiểu rủi ro. Không gian mạng mở ra nhiều cơ hội học tập và sáng tạo, nhưng nếu thiếu sự đồng hành và định hướng đúng đắn, đây cũng có thể trở thành môi trường tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với trẻ em.