Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Gian lận thi cử là vi phạm pháp luật, không đơn thuần là vấn đề đạo đức

Tại buổi thảo luận ở tổ TPHCM, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật có vai trò then chốt trong bối cảnh Quốc hội đang tập trung hoàn thiện thể chế. Để mọi người dân sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, điều cốt lõi là họ phải nắm rõ các quy định liên quan trực tiếp đến mình.

Nhắc lại một số vụ việc tiêu cực trong thi cử gần đây, Chủ tịch Quốc hội phản bác quan điểm cho rằng đây chỉ là sự suy thoái về đạo đức: "Đó là chưa thượng tôn pháp luật chứ không phải là vấn đề đạo đức. Pháp luật đã có quy định nhưng vẫn vi phạm thì đó là vi phạm pháp luật."

Cần nhìn nhận thẳng thắn rằng hành vi gian lận trong môi trường giáo dục chính là vi phạm pháp luật chứ không thể dừng ở mức độ coi nhẹ là lệch chuẩn đạo đức.

Nhằm đưa pháp luật đi vào đời sống thực tế thay vì đi theo lối mòn hình thức, Chủ tịch Quốc hội gợi mở nhiều định hướng đổi mới:

- Cá nhân hóa và hiện đại hóa tuyên truyền: Chuyển từ việc phổ biến tràn lan sang tập trung đúng đối tượng (người dân làm nghề gì, ở địa bàn nào thì ưu tiên nhóm pháp luật đó). Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số và tham khảo mô hình truyền thông trực tiếp qua các nền tảng mạng như kinh nghiệm của Singapore.

- Tháo gỡ điểm nghẽn nguồn lực: Hiện kinh phí cho công tác tuyên truyền ở cơ sở còn quá hạn chế, lực lượng đảm nhận chủ yếu là kiêm nhiệm. Cần quy định rõ ràng về nguồn lực và chỉ tiêu tương xứng.

- Cân nhắc mô hình tổ chức ở cấp xã: Về đề xuất thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã, Chủ tịch Quốc hội cho rằng không nên thành lập để tránh phát sinh tổ chức cồng kềnh. Hiện mô hình hội đồng chỉ nên duy trì ở cấp Trung ương và cấp tỉnh; còn ở cấp xã, Chủ tịch UBND xã sẽ trực tiếp chịu trách nhiệm.

Chủ tịch Quốc hội đề xuất quy định cụ thể về trách nhiệm xã hội của đội ngũ luật sư, luật gia, trong đó yêu cầu bắt buộc về số giờ tham gia trợ giúp pháp lý và tuyên truyền pháp luật mỗi năm. Đây cũng sẽ là tiêu chí xếp loại thi đua và xem xét gia hạn thẻ hành nghề.

Cuối cùng, đối với lứa tuổi học sinh, việc giáo dục pháp luật cần chuyển dịch từ lý thuyết suông sang trải nghiệm thực tế. Trong đó, gia đình đóng vai trò hạt nhân tiên quyết trước nhà trường và xã hội để quản lý, định hình ý thức chấp hành pháp luật cho thế hệ trẻ.