Đề xuất cán bộ cố ý gây thiệt hại phải bồi thường 30-50 tháng lương

Sáng 3/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trình Quốc hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước với nhiều nội dung đáng chú ý liên quan đến trách nhiệm bồi thường và hoàn trả của người thi hành công vụ.

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, dự thảo luật tiếp tục kế thừa quy định hiện hành về nguyên tắc việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Đồng thời, Chính phủ đề xuất bổ sung quy định theo hướng nếu luật khác có quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước thì việc xác định phạm vi bồi thường sẽ thực hiện theo luật đó.

Ông cho biết việc sửa đổi này nhằm khắc phục những bất cập, chồng chéo trong hệ thống pháp luật, đồng thời tạo sự linh hoạt trong hoạt động lập pháp, giúp Quốc hội có thể kịp thời điều chỉnh chính sách khi thực tiễn phát sinh yêu cầu mới mà vẫn bảo đảm tính ổn định của hệ thống pháp luật.

Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng dự thảo vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau về cách xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Vì vậy, Chính phủ đã trình Quốc hội hai phương án để tiếp tục xem xét.

Phương án thứ nhất, cũng là phương án được Chính phủ lựa chọn, bổ sung quy định cho phép áp dụng các quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nếu được quy định tại luật khác. Trong khi đó, phương án thứ hai giữ nguyên quy định hiện hành, theo đó việc bồi thường của Nhà nước chỉ được thực hiện theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Bên cạnh việc sửa đổi nguyên tắc áp dụng pháp luật, dự thảo còn đề xuất đơn giản hóa thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quá trình xử lý hồ sơ, đồng thời bổ sung quy định giải quyết bồi thường khi thương lượng không thành và kéo dài thời hiệu khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết bồi thường.

Đối với kinh phí bồi thường, dự thảo quy định cơ quan giải quyết bồi thường ở cấp nào thì ngân sách cấp đó sẽ bảo đảm nguồn kinh phí chi trả, đồng thời bổ sung quy định về kinh phí phục vụ công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực bồi thường.

Một trong những nội dung nổi bật của dự thảo là quy định về trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ. Theo đó, trường hợp người thi hành công vụ có lỗi cố ý gây thiệt hại nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ phải hoàn trả từ 30 đến 50 tháng lương tại thời điểm có quyết định hoàn trả. Tuy nhiên, mức hoàn trả tối đa không vượt quá 50% tổng số tiền Nhà nước đã bồi thường.

Dự thảo cũng bổ sung các trường hợp được miễn trách nhiệm hoàn trả, gồm người lập công lớn, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc rơi vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn kéo dài do thiên tai, hỏa hoạn hoặc tai nạn.

Theo dự thảo, người thi hành công vụ là người được tuyển dụng, bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm hoặc chỉ định theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức và các quy định liên quan để thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính, tố tụng, thi hành án hoặc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến những lĩnh vực này.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra thống nhất với phương án giữ nguyên quy định hiện hành, tức chỉ áp dụng Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước khi xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường.

Theo ông Phan Chí Hiếu, nguyên tắc này đã được áp dụng ổn định từ khi luật được ban hành và là cơ sở quan trọng để xác định trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Việc quy định tập trung trong một đạo luật sẽ góp phần bảo đảm tính minh bạch, khả thi và tránh mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường ở các luật khác khi chưa có căn cứ rõ ràng.

Tuy vậy, trong cơ quan thẩm tra cũng có ý kiến cho rằng phương án do Chính phủ đề xuất sẽ tạo sự linh hoạt hơn trong bối cảnh thực tiễn có nhiều thay đổi, giúp việc xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước kịp thời đáp ứng yêu cầu thực tế.

Theo chương trình làm việc, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sẽ được Quốc hội thảo luận tại tổ vào sáng 4/8.