Đề xuất đeo vòng giám sát điện tử với người cai nghiện ma túy tại cộng đồng

Bộ Công an vừa hoàn tất việc lấy ý kiến đối với dự thảo nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng, chống ma túy. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất áp dụng biện pháp giám sát điện tử đối với người đang cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; người điều trị nghiện bằng thuốc thay thế; và người thuộc diện quản lý sau cai.

Theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, giám sát điện tử là biện pháp sử dụng thiết bị công nghệ để quản lý và theo dõi quá trình chấp hành của người cai nghiện ngoài cơ sở bắt buộc. Thiết bị này do Bộ Công an cấp, có chức năng định vị viễn thông và được đeo hoặc gắn trực tiếp trên cơ thể người bị giám sát nhằm xác định vị trí, theo dõi việc tuân thủ quy định trong suốt thời gian áp dụng, có thể kéo dài từ 1 đến 2 năm tùy từng trường hợp.

Quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử do Trưởng Công an cấp xã nơi lập danh sách quản lý ký ban hành. Sau khi có quyết định, cán bộ công an được phân công sẽ trực tiếp thực hiện việc đeo, gắn thiết bị. Quyết định này được gửi đến người bị giám sát và gia đình; nếu người bị giám sát từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi thì thông báo cho cha mẹ hoặc người giám hộ.

Theo Bộ Công an, thiết bị được thiết kế nhỏ gọn, có hình thức tương tự đồng hồ thông minh nhằm hạn chế cảm giác tự ti trong quá trình sinh hoạt, lao động và giao tiếp. Vòng đeo tích hợp định vị GPS cùng hệ thống cảm biến sinh học, cho phép theo dõi vị trí, một số chỉ số sức khỏe và phát tín hiệu cảnh báo nếu phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc nguy cơ tái sử dụng ma túy. Thiết bị còn được trang bị tính năng chống tháo gỡ, chống nước, chống va đập và hạn chế nguy cơ cháy nổ.

Dữ liệu thu thập từ hệ thống không chỉ phục vụ quản lý cá nhân mà còn hỗ trợ lực lượng chức năng phát hiện sớm dấu hiệu tụ tập bất thường, khoanh vùng các địa điểm có nguy cơ hình thành điểm tổ chức, chứa chấp hoặc sử dụng trái phép chất ma túy.

Người thuộc diện giám sát phải đăng ký phạm vi cư trú, đi lại, làm việc và sinh hoạt. Khi thay đổi phạm vi hoặc nơi ở, họ có trách nhiệm thông báo cho Công an cấp xã. Nếu chuyển nơi cư trú, người bị giám sát phải báo cho công an nơi đi và trình diện công an nơi đến trong vòng 24 giờ.

Dự thảo cũng cho phép người bị giám sát đề nghị tháo tạm thời hoặc thay đổi vị trí đeo thiết bị trong trường hợp khám, chữa bệnh. Nếu đã đeo thiết bị tại một vị trí từ đủ một tháng trở lên, họ có thể đề xuất thay đổi vị trí đeo. Mọi thao tác tháo, lắp lại đều phải được lập biên bản theo quy định.

Bên cạnh đó, dự thảo nghị định nêu rõ bảy hành vi bị coi là vi phạm quy định giám sát điện tử, bao gồm phá hủy hoặc tác động làm ảnh hưởng hoạt động của thiết bị; không chấp hành việc đeo; tự ý tháo gỡ; để thiết bị hết pin quá 24 giờ; rời khỏi phạm vi đã đăng ký mà không báo cáo; thay đổi nơi cư trú không thông báo; và không trình diện công an nơi chuyển đến khi thay đổi nơi ở.

Trưởng Công an cấp xã có thẩm quyền quyết định tạm dừng giám sát điện tử trong trường hợp người bị giám sát bị tạm giữ hình sự, tạm giam, chấp hành án phạt tù hoặc ra ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Theo dự thảo, Công an cấp xã chịu trách nhiệm quản lý, vận hành hệ thống thiết bị trên địa bàn và đề xuất số lượng phù hợp với thực tế. Ở cấp tỉnh, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy quản lý hệ thống, trong khi Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy thuộc Bộ Công an đảm nhiệm vận hành máy chủ và giám sát toàn bộ hệ thống trên phạm vi cả nước.

Nếu được thông qua, quy định mới được kỳ vọng sẽ tăng cường hiệu quả quản lý người cai nghiện tại cộng đồng, đồng thời hỗ trợ phòng ngừa tái nghiện và kiểm soát các nguy cơ phát sinh tệ nạn ma túy.