Từ 1/3/2026, đăng kiểm ô tô tại Việt Nam bước vào giai đoạn điều chỉnh quan trọng khi giấy chứng nhận điện tử được triển khai trên toàn quốc, đồng thời tiêu chuẩn khí thải Euro bắt đầu áp dụng theo năm sản xuất.

Bước sang tháng 3, hệ thống đăng kiểm chính thức chuyển sang hình thức quản lý hiện đại hơn khi giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường được số hóa. Theo quy định mới, từ ngày 1/3, Cục Đăng kiểm triển khai cấp giấy chứng nhận điện tử cho cả xe cơ giới và xe máy chuyên dùng trên phạm vi toàn quốc. Đây được xem là bước tiến lớn trong quá trình chuyển đổi số của ngành giao thông, giúp dữ liệu phương tiện được đồng bộ và kiểm soát chặt chẽ hơn.

Điểm thay đổi đáng chú ý là chủ xe không còn phụ thuộc hoàn toàn vào giấy tờ bản cứng như trước. Thông tin kiểm định, mức khí thải đạt chuẩn và thời hạn hiệu lực đều được lưu trữ trên hệ thống điện tử. Mỗi giấy chứng nhận mới sẽ đi kèm mã QR, cho phép lực lượng chức năng kiểm tra nhanh dữ liệu trực tuyến, hạn chế nguy cơ làm giả hoặc chỉnh sửa giấy tờ.

Dù vậy, với những trường hợp vẫn cần bản giấy để sử dụng, các trung tâm đăng kiểm vẫn hỗ trợ in chứng nhận trực tiếp từ phần mềm quản lý thay vì dùng phôi ấn chỉ cố định. Bản in này tiếp tục được đóng dấu xác nhận để đảm bảo giá trị pháp lý khi tham gia giao thông. Việc thay đổi phương thức cấp giấy được kỳ vọng giúp giảm thủ tục hành chính, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý cho người dùng trong các kỳ kiểm định định kỳ.

Song song với quá trình số hóa, tiêu chuẩn khí thải cũng được siết lại theo lộ trình mới. Từ tháng 3, các phương tiện sẽ phải đáp ứng mức khí thải tương ứng với năm sản xuất của xe. Cụ thể, xe sản xuất trước năm 1999 áp dụng mức Euro 1. Những mẫu xe sản xuất trong giai đoạn 1999 đến 2016 phải đạt Euro 2. Nhóm xe đời 2017 đến 2021 sẽ kiểm định theo chuẩn Euro 3, trong khi xe sản xuất từ năm 2022 trở đi phải đáp ứng mức Euro 4.

Việc phân loại theo đời xe được đánh giá là hướng tiếp cận thực tế, tránh gây áp lực quá lớn cho người sở hữu các phương tiện cũ nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu giảm phát thải. Các trung tâm đăng kiểm sẽ kiểm tra trực tiếp thông số khí thải trong quá trình kiểm định. Chỉ những phương tiện đạt yêu cầu mới được cấp giấy chứng nhận và tem kiểm định để tiếp tục lưu hành.

Không dừng lại ở đó, lộ trình kiểm soát khí thải tại các đô thị lớn còn được siết mạnh hơn trong thời gian tới. Hà Nội và TP.HCM sẽ áp dụng tiêu chuẩn cao hơn mặt bằng chung nhằm cải thiện chất lượng không khí. Theo kế hoạch, từ tháng 1/2027, các xe sản xuất giai đoạn 2017 đến 2021 khi lưu thông tại hai thành phố này phải đáp ứng tiêu chuẩn Euro 4 thay vì Euro 3 như hiện tại. Đến tháng 1/2028, xe sản xuất từ năm 2022 trở đi bắt buộc đạt mức Euro 5 nếu muốn tiếp tục hoạt động hợp pháp.

Điều này đồng nghĩa nhiều chủ xe sẽ cần theo dõi sát tình trạng vận hành và mức phát thải của phương tiện, đặc biệt với xe đã qua nhiều năm sử dụng. Việc bảo dưỡng hệ thống động cơ, kiểm tra bộ xử lý khí thải hay sử dụng nhiên liệu đúng chuẩn sẽ trở thành yếu tố quan trọng để tránh nguy cơ trượt đăng kiểm.

Theo Hải Linh (SHTT)