Trước thực trạng thực phẩm giả và hàng hóa kém chất lượng ngày càng được tiêu thụ rộng rãi trên môi trường mạng, Bộ Công an kiến nghị bổ sung các biện pháp quản lý chặt chẽ hơn đối với sàn thương mại điện tử và mạng xã hội.

Trong quá trình hoàn thiện dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, Bộ Công an cho rằng các quy định hiện hành mới tập trung vào hoạt động quảng cáo thực phẩm trên không gian mạng, trong khi phương thức kinh doanh của các đối tượng vi phạm đã thay đổi nhanh chóng và phức tạp hơn nhiều.

Theo đánh giá của cơ quan này, việc buôn bán thực phẩm giả, hàng kém chất lượng thông qua các sàn thương mại điện tử, Facebook, TikTok và nhiều nền tảng trực tuyến khác đang gia tăng. Điều này khiến công tác phát hiện, truy vết cũng như xử lý vi phạm gặp nhiều khó khăn hơn so với hoạt động kinh doanh truyền thống.

12-1781238612-de-xuat-xac-thuc-danh-tinh-nguoi-ban-thuc-pham-online
Người tiêu dùng xem livestream bán hàng qua mạng xã hội.

Bộ Công an nhận định rằng nếu chỉ quản lý khâu quảng cáo mà chưa quy định rõ trách nhiệm của các nền tảng nơi diễn ra giao dịch thì việc kiểm soát vi phạm sẽ khó đạt hiệu quả như mong muốn. Vì vậy, cơ quan này đề xuất dự luật cần bổ sung các quy định cụ thể về trách nhiệm của sàn thương mại điện tử và mạng xã hội tham gia kinh doanh thực phẩm.

Một trong những nội dung đáng chú ý là yêu cầu các nền tảng phải xác thực danh tính người bán. Theo Bộ Công an, đây là giải pháp cần thiết nhằm ngăn chặn tình trạng sử dụng tài khoản ảo, thay đổi danh tính hoặc đóng tài khoản để né tránh trách nhiệm sau khi vi phạm xảy ra.

Ngoài ra, các nền tảng cũng được đề xuất phải lưu trữ dữ liệu giao dịch và cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng khi có yêu cầu phục vụ hoạt động thanh tra, kiểm tra, điều tra và xử lý vi phạm. Đồng thời, những sản phẩm đã bị cơ quan quản lý cảnh báo hoặc xác định có dấu hiệu vi phạm quy định về an toàn thực phẩm phải được gỡ bỏ kịp thời.

Theo Bộ Công an, muốn quản lý hiệu quả hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số thì cần có cơ chế ràng buộc trách nhiệm đối với đơn vị vận hành nền tảng, thay vì chỉ xử lý người bán sau khi sự việc đã xảy ra.

Đồng tình với các kiến nghị này, Bộ Y tế cho biết sẽ tiếp thu và bổ sung quy định liên quan đến trách nhiệm của các chủ quản nền tảng thương mại điện tử trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi. Theo định hướng mới, các nền tảng sẽ phải xây dựng cơ chế kiểm duyệt phù hợp, yêu cầu người bán cung cấp và công khai đầy đủ các giấy tờ pháp lý liên quan đến sản phẩm theo quy định.

Dự thảo cũng hướng tới việc quy định trách nhiệm liên đới đối với nền tảng trong trường hợp không thực hiện đầy đủ các biện pháp kiểm soát cần thiết, dẫn đến sự cố an toàn thực phẩm gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Bộ Y tế cho biết luật sửa đổi được xây dựng theo hướng quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm thay vì kiểm soát từng khâu riêng lẻ như trước đây. Cách tiếp cận này cho phép giám sát xuyên suốt từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, chế biến, lưu thông cho đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng.

Trong mô hình quản lý mới, môi trường mạng được xem là một mắt xích quan trọng của chuỗi lưu thông thực phẩm và sẽ chịu sự giám sát tương tự các kênh phân phối truyền thống.

Song song với việc tăng cường hậu kiểm trên thị trường, cơ quan chức năng cũng định hướng mở rộng hoạt động hậu kiểm trên không gian mạng, phát huy vai trò của hệ thống kiểm nghiệm và xây dựng cơ sở dữ liệu số phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc thực phẩm.

Dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi dự kiến sẽ được trình Quốc hội xem xét vào cuối năm nay.