Tình trạng chuyển pha đột ngột từ La Nina sang El Nino cường độ rất mạnh vào cuối tháng 9 đang thúc đẩy sóng nhiệt gia tăng trên toàn quốc.

Theo dữ liệu từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, bức tranh thời tiết năm nay ghi nhận sự đảo chiều nhanh chóng của các hình thái khí hậu. Nếu như ở thời điểm đầu năm, trạng thái La Nina còn duy trì với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino3.4 xuống mức -1,09 độ C, thì nền nhiệt vùng biển này đã liên tục bứt phá. Chuyển sang trung tính vào tháng 4, chỉ số Nino3.4 chính thức vượt mốc El Nino mạnh vào tháng 8 (+1,67 độ C) và lập đỉnh ở ngưỡng El Nino rất mạnh (+2,2 độ C) vào cuối tháng 9.

04-1791071538-el-nino-leo-thang-can-moc-rat-manh-nen-nhiet-nhung-thang-cuoi-nam-du-bao-tang-cao-ky-luc

Sự trỗi dậy mãnh liệt của El Nino đã kéo theo những đợt nắng nóng diện rộng xuất hiện sớm và kéo dài. Trong 9 tháng đầu năm, cả nước chịu ảnh hưởng của 18 đợt nắng nóng—nhiều hơn 7 đợt so với cùng kỳ năm trước. Điển hình tại Trung Bộ, đợt nắng nóng gay gắt kéo dài 19 ngày liên tiếp trong tháng 6 đã trở thành đợt cao điểm dài nhất trong năm. Hàng loạt trạm khí tượng tại Bắc Bộ và Trung Bộ liên tục ghi nhận các giá trị nhiệt độ vượt kỷ lục lịch sử cùng thời kỳ. Bình quân 9 tháng qua, nhiệt độ cả nước cao hơn trung bình nhiều năm (TBNN) từ 0,5 đến 1,5 độ C, thậm chí giai đoạn tháng 2-4 tại miền Bắc và Bắc Trung Bộ còn ghi nhận mức chênh lệch tới 1,5–3 độ C.

Trái ngược với sự gia tăng nhiệt độ, hoạt động của bão và lượng mưa lại có sự phân hóa mạnh:

- Tần suất bão giảm nhẹ: Biển Đông ghi nhận 8 cơn bão và áp thấp nhiệt đới trong 9 tháng (thấp hơn 3 cơn so với năm ngoái), trong đó có 2 cơn bão trực tiếp đổ bộ vào đất liền.

- Lượng mưa phân hóa: Phía Tây Bắc Bộ, vùng núi phía Bắc và một số nơi thuộc Nam Trung Bộ đối mặt với tình trạng thiếu hụt mưa từ 5-20%. Ngược lại, nhờ hoàn lưu bão số 4 gây mưa cực lớn trong tháng 8 (Mẫu Sơn reaching 734mm, Bãi Cháy 731mm), tổng lượng mưa tại Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh lại cao hơn TBNN từ 10% đến 60%.

Dự báo cho các tháng cuối năm, hiện tượng El Nino sẽ tiếp tục chi phối mạnh mẽ các mô hình thời tiết. Số lượng bão, áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông cũng như các đợt không khí lạnh được nhận định sẽ ít và hoạt động yếu hơn bình thường. Rét đậm, rét hại tại miền Bắc có khả năng xuất hiện muộn với số ngày rét ngắn hơn quy luật.

Sức nóng được dự báo sẽ tiếp tục bao trùm toàn quốc. Trong tháng 10 và tháng 11, nền nhiệt chung trên cả nước cao hơn TBNN từ 1 đến 2 độ C. Đến tháng 12, khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ sẽ là tâm điểm tăng nhiệt khi nền nhiệt cao hơn TBNN từ 1,5 đến 2,5 độ C.

Mưa lớn diện rộng tại Trung Bộ có xu hướng ít hơn thường lệ. Các khu vực từ Hà Tĩnh đến Huế, duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ đứng trước nguy cơ hụt mưa từ 20-40% trong thời gian chính mùa, đối mặt với rủi ro kết thúc mùa mưa sớm và hạn hán gay gắt.

TN (SHTT)