Ghi âm, ghi hình để chống bức cung, nhục hình

Băn khoăn về “quyền im lặng”

Tuy nhiên, để tăng cường tính minh bạch, dễ hiểu, tạo nhận thức thống nhất trong hoạt động lấy lời khai, góp phần chống bức cung, nhục hình, nhiều thành viên Nhóm nghiên cứu đề nghị cần quy định theo hướng: người bị bắt, bị tạm giữ, bị cáo có quyền tự do trình bày lời khai, ý kiến, không bị ép buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc bị ép buộc phải nhận mình có tội.

Đồng tình với phân tích, lập luận của Nhóm nghiên cứu, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quý Vương cho hay, ông rất băn khoăn về câu “quyền im lặng”. “Chúng ta đứng trước một sự việc phạm tội, chúng ta phát hiện tội phạm nhưng cũng phải bảo vệ người bị hại.

Đành rằng anh có quyền, nhưng không nên nói câu “quyền im lặng”, ông nói. “Anh đã gây án, đã có tội, có hành vi vi phạm pháp luật thì anh phải có sự trình bày chứ. Tôi bảo vệ quyền lợi cho anh nhưng anh phải tôn trọng. Chứ chém giết thế, đưa vào công an, cứ ngồi im, chờ mấy ngày đợi luật sư đến thì sao được”, ông Vương nói.

 Tuy nhiên, ông Lê Thúc Anh, Chủ nhiệm Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cho rằng, không ghi vào luật “quyền im lặng” thì cũng phải nói thẳng luôn là “bị can có quyền không khai báo bất lợi cho mình”.

Bắt buộc ghi âm, ghi hình khi hỏi cung

Một giải pháp chống bức cung, nhục hình, mớm cung nữa cũng được ông Lê Hữu Thể nêu ra là quy định bắt buộc phải ghi âm hoặc ghi hình hoạt động hỏi cung bị can. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, trong điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn như hiện nay, quy định như trên sẽ rất khó đảm bảo.

Vì vậy, cần tiếp tục kế thừa quy định hiện hành theo hướng chỉ ghi âm, ghi hình khi xét thấy cần thiết. “Việc để xảy ra một số vụ oan sai vừa qua là do thiếu tinh thần trách nhiệm của điều tra viên, kiểm sát viên, không thể lấy một số đó để quyết định chính sách mà chưa có tổng kết, nhất là khi việc này sẽ tốn nhiều tiền của Nhà nước”, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung nói.

Theo bà Nga, một số thành viên Nhóm nghiên cứu đồng tình với việc quy định bắt buộc phải ghi âm, ghi hình hoạt động hỏi cung bị can. Tuy nhiên, nhiều ý kiến lại cho rằng, quy định trên áp dụng trong mọi trường hợp là không cần thiết, không khả thi; chỉ cần quy định việc hỏi cung bị can đều phải lập biên bản và mọi biên bản hỏi cung đều phải được đưa vào hồ sơ vụ án.

Ngoài ra, trong trường hợp cần thiết như bị can kêu oan ngay từ đầu, tố cáo bị bức cung, nhục hình hoặc phạm tội có khung hình phạt chung thân, tử hình, có thể bắt buộc phải ghi âm hoặc ghi hình. Thứ trưởng Lê Quý Vương cho rằng, trước mắt chưa thể làm ngay được. Do đó, ông Vương đồng tình với đề xuất của Nhóm nghiên cứu là những trường hợp cần thiết thì bắt buộc phải kết hợp ghi âm, ghi hình khi hỏi cung.