Hà Nội: Báo động tình trạng điều chỉnh giấy phép để "hợp thức hóa" xây dựng sai phép

Nghịch lý xây trước, "khớp" giấy phép sau

Theo thông báo kết luận thanh tra mới nhất, một thực trạng đáng ngại đang diễn ra tại Thủ đô: việc điều chỉnh giấy phép xây dựng chủ yếu chỉ được thực hiện sau khi công trình đã hoàn thành việc xây dựng sai phép. Điều này biến giấy phép từ công cụ quản lý thành phương tiện "hợp thức hóa" cho những tầng cao lấn chiếm hoặc sai lệch thiết kế.

Thanh tra Chính phủ chỉ rõ, tại thời điểm thanh tra, Hà Nội vẫn chưa ban hành quy chế quản lý kiến trúc và thiết kế đô thị cụ thể cho từng khu vực. Sự thiếu hụt này dẫn đến tình trạng nhiều giấy phép được cấp thiếu đồng bộ, thậm chí không phù hợp với quy hoạch về chiều cao và mật độ. Những chi tiết quan trọng như chiều cao tầng một thường bị bỏ trống trong giấy phép, gây ảnh hưởng trực tiếp đến bộ mặt kiến trúc chung của thành phố.

Bên cạnh lỗi chủ quan từ cơ quan cấp phép, Thanh tra Chính phủ cũng nhìn nhận nguyên nhân khách quan đến từ sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật. Tuy nhiên, sự chậm trễ trong khâu phát hiện và xử lý của cơ quan chức năng đã khiến các vi phạm trật tự xây dựng trở nên phổ biến. Thay vì cương quyết tháo dỡ công trình vi phạm ngay từ đầu, các cấp có thẩm quyền thường nương tay, dẫn đến những hậu quả cực kỳ khó khắc phục về sau.

Hệ lụy đến túi tiền và quyền lợi của người dân

Không chỉ gây lộn xộn về kiến trúc, những sai phạm trong xây dựng còn trực tiếp kéo lùi tiến độ cấp "sổ đỏ" cho người dân. Kết luận thanh tra cho thấy tỷ lệ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình tại các dự án khu đô thị đang ở mức rất thấp.

Đáng nói, nguyên nhân chính không nằm ở phía người mua nhà mà xuất phát từ những vi phạm pháp luật của chủ đầu tư trong quá trình triển khai dự án. Khi chủ đầu tư xây dựng sai phép hoặc vi phạm quy định đất đai, việc cấp sổ đỏ cho khách hàng sau khi chuyển nhượng trở thành một bài toán bế tắc. Dù trong giai đoạn 2011-2022, Hà Nội đã ban hành 6 văn bản hướng dẫn về đăng ký đất đai, nhưng các văn bản này lại bị đánh giá là "chưa rõ ràng, trùng lặp", gây thêm khó khăn cho quá trình thực hiện.

Yêu cầu siết chặt kỷ cương quy hoạch

Trước những tồn tại này, Thanh tra Chính phủ đã đưa ra những kiến nghị đanh thép nhằm chấn chỉnh kỷ cương đô thị. Hà Nội cần sớm ban hành quy chế quản lý kiến trúc riêng cho từng khu vực để làm căn cứ pháp lý vững chắc cho việc cấp phép và giám sát.

Đặc biệt, Thanh tra Chính phủ yêu cầu các cơ quan chức năng phải xác định rõ các thông số kỹ thuật bắt buộc như cốt tuyệt đối, chỉ giới tầng hầm và chiều cao tầng một trong giấy phép xây dựng. Đối với các dự án đang thi công, cần thực hiện rà soát tổng thể; trường hợp phát hiện không phù hợp quy hoạch phải kiên quyết thu hồi hoặc điều chỉnh giấy phép.

Để đảm bảo quyền lợi chính đáng và tránh phát sinh khiếu kiện phức tạp, Hà Nội được yêu cầu phải xử lý dứt điểm các vướng mắc trong việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, không để những sai phạm của chủ đầu tư trở thành gánh nặng đè lên vai người dân.