Xã hội
28/10/2026 08:17Hà Nội dự kiến di dời 902 hộ dân ở phố cổ, mỗi hộ được mua 1 căn nhà ở xã hội không cần bốc thăm
UBND TP Hà Nội vừa trình HĐND thành phố xem xét xây dựng nghị quyết về chính sách giải quyết chỗ ở cho người dân gặp khó khăn về nhà ở tại khu vực phố cổ, phố cũ. Điểm đáng chú ý của đề xuất là các hộ đủ điều kiện sẽ được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm, thay vì tham gia lựa chọn ngẫu nhiên như cách thức phân bổ thường thấy.
Chính sách trước mắt dự kiến áp dụng tại phường Hoàn Kiếm, trên cơ sở người dân tự nguyện đăng ký. Mỗi hộ gia đình, cá nhân đủ điều kiện chỉ được giải quyết một lần, với một căn hộ trong quỹ nhà ở xã hội do thành phố bố trí.
Để được hưởng chính sách, người dân phải đăng ký thường trú và thực tế sinh sống tại nhà ở thuộc khu vực phố cổ, phố cũ của phường Hoàn Kiếm trước ngày nghị quyết được thông qua. Đồng thời, diện tích nhà ở bình quân phải dưới 5m² sàn/người, đáp ứng các điều kiện mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội theo quy định và được UBND phường phê duyệt trong danh sách.
Theo phương án trình, Hà Nội dự kiến bố trí tối đa 902 căn hộ, tương ứng mỗi hộ một căn. Riêng trong năm 2026, thành phố dự kiến dành 552 căn tại 9 dự án nhà ở xã hội để triển khai bước đầu.
Các dự án dự kiến nằm tại Lĩnh Nam, Đại Mỗ, Đan Phượng, Thạch Thất, Vĩnh Hưng, Mê Linh và Phúc Thịnh. Tại mỗi dự án, số căn hộ dành cho nhóm đối tượng này không vượt quá 20% tổng số căn mở bán, trên cơ sở thỏa thuận với chủ đầu tư.
Việc lựa chọn dự án được tính toán dựa trên khả năng đáp ứng nhu cầu sinh hoạt lâu dài của người dân. Những khu nhà thuận tiện kết nối giao thông công cộng, ưu tiên gắn với các tuyến đường sắt đô thị, có trường học, cơ sở y tế, chợ và dịch vụ thương mại sẽ được xem xét. Tiến độ hoàn thành dự án cũng phải phù hợp với kế hoạch bố trí chỗ ở, trong khi cơ cấu căn hộ cần đáp ứng quy mô gia đình bình quân khoảng 4 người.
Trước khi tổ chức đăng ký, quỹ nhà phải được công bố công khai về dự án, số lượng và loại căn hộ cũng như tiến độ thực hiện. Những căn hộ không có người đủ điều kiện đăng ký sau thời hạn quy định sẽ được đưa ra bán hoặc cho thuê mua cho các đối tượng khác.
Trường hợp số hộ đăng ký tại một dự án vượt quá số căn được bố trí, thành phố dự kiến ưu tiên các hộ có diện tích nhà ở bình quân thấp nhất. Tiếp theo là những hộ có người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo và cận nghèo; các hộ đăng ký trước cũng được xem xét theo thứ tự ưu tiên. Những hộ chưa được bố trí tại dự án đã đăng ký sẽ được xem xét chuyển sang dự án khác trong quỹ nhà.
Được mua nhà không qua bốc thăm, người dân phải chuyển khỏi nơi ở cũ
Một trong những điều kiện đáng chú ý của phương án là người được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội phải di chuyển toàn bộ nhân khẩu trong hộ khỏi nơi ở cũ và đăng ký thường trú tại nhà mới trong thời hạn do UBND thành phố quy định.
Đối với các hộ đang thuê nhà thuộc tài sản công, việc chuyển đi đồng nghĩa với chấm dứt hợp đồng thuê và bàn giao lại diện tích nhà cho cơ quan quản lý. Với nhà thuộc sở hữu của hộ gia đình, cá nhân, việc xử lý sẽ thực hiện theo phương án do UBND thành phố quy định, bảo đảm không tăng thêm nhân khẩu và không để tình trạng chật chội tái diễn tại phần diện tích đã chuyển đi. Tuy nhiên, tờ trình chưa nêu phương án cụ thể đối với nhóm nhà thuộc sở hữu tư nhân này.
Người dân được bố trí nhà phải tự chi trả tiền mua hoặc thuê mua theo giá nhà ở xã hội. Giá bán, giá thuê mua, hồ sơ, thủ tục và chính sách vay vốn ưu đãi được thực hiện theo quy định hiện hành. Theo đề xuất, ngân sách thành phố không phát sinh khoản chi trực tiếp để thanh toán tiền mua hoặc thuê mua nhà cho các hộ.
3.621 người đang sống trong những căn nhà dưới 5m² sàn/người
Lý giải sự cần thiết của chính sách, UBND TP Hà Nội cho biết điều kiện sống của một bộ phận người dân tại phố cổ, phố cũ đang ở mức đáng báo động do diện tích nhà ở quá hạn chế, nhiều thế hệ phải sinh hoạt chung trong không gian chật hẹp.
Kết quả rà soát của UBND phường Hoàn Kiếm xác định có 902 hộ với 3.621 nhân khẩu đang sống trong các nhà đông hộ, có diện tích nhà ở bình quân dưới 5m² sàn/người. Trung bình mỗi hộ có khoảng 4 người, nhiều gia đình phải sinh hoạt trên diện tích chưa đến 20m² sàn, thấp hơn nhiều lần so với diện tích nhà ở bình quân của thành phố.
Theo UBND thành phố, đây không chỉ là tình trạng thiếu không gian sinh hoạt mà còn đặt ra vấn đề bảo đảm điều kiện sống tối thiểu và quyền có nơi ở hợp pháp của công dân theo Điều 22 Hiến pháp năm 2013.
Phần lớn các hộ gặp khó khăn về nhà ở là lao động tự do, có thu nhập thấp và không ổn định, không đủ khả năng mua nhà thương mại. Việc tự cải thiện chỗ ở cũng gặp nhiều trở ngại do công trình nằm trong khu vực bảo tồn, bị hạn chế cơi nới, xây mới; hoặc là nhà thuộc tài sản công cho nhiều hộ thuê, nhà có nhiều chủ sở hữu hay các hộ phải sử dụng chung không gian.
Không chỉ chật chội, nhiều khu nhà đông hộ còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Phần lớn là nhà ống cũ nằm sâu trong ngõ nhỏ, lối thoát nạn hạn chế hoặc dùng chung, khiến phương tiện chữa cháy khó tiếp cận khi xảy ra sự cố. Một số nơi thiếu ánh sáng, thông gió, trong khi các hộ phải dùng chung khu vệ sinh, bếp và nguồn nước.
Đề án giãn dân phố cổ được ban hành từ năm 2013 nhưng đến nay chưa triển khai được, nguyên nhân chủ yếu là chưa có quỹ nhà sẵn sàng để bố trí cho người dân. Vì vậy, cơ chế mới được đề xuất nhằm ưu tiên giải quyết chỗ ở cho nhóm khó khăn nhất, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu giãn dân tại khu vực phố cổ, phố cũ.
Theo phụ lục tờ trình, 902 hộ nói trên thuộc nhóm giãn dân tự nguyện và nằm trong phạm vi dự kiến áp dụng nghị quyết. Trong khi đó, 478 hộ thuộc diện giãn dân bắt buộc không thuộc phạm vi chính sách được đề xuất lần này.
PN (SHTT)
Bài đọc nhiều
