Luật BHXH 2024 có hiệu lực từ 1/7 tới, mở rộng diện bao phủ BHXH bắt buộc, đưa thêm nhiều nhóm lao động vào mạng lưới an sinh, đảm bảo khi về già có lương hưu.

An tâm mỗi tháng có vài triệu tiền lương

Từ ngày 1/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực, chính thức xác lập các nhóm đối tượng không phải tham gia BHXH bắt buộc. Đây là bước hoàn thiện hệ thống an sinh, giúp đảm bảo công bằng nhưng cũng linh hoạt với từng trường hợp cụ thể.

Theo quy định, các nhóm không phải đóng BHXH bắt buộc gồm: Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng; Người giúp việc gia đình; Một số đối tượng quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã không hưởng lương, đã đủ tuổi nghỉ hưu.

Trường hợp bà Nguyễn Thu H. (sinh năm 1968, TP Thanh Hóa) là ví dụ cụ thể về việc người lao động không phải tiếp tục đóng BHXH bắt buộc từ ngày 1/7/2025. Sau hơn 30 năm làm nhiều nghề, từ công nhân lương thực đến chủ hộ kinh doanh nhỏ, bà H. đã hoàn tất thời gian tham gia BHXH và đủ điều kiện hưởng mức lương hưu tối đa là 75%.

Theo quy định của Luật BHXH 2024, tuổi nghỉ hưu đối với lao động nữ trong năm 2025 là 56 tuổi 8 tháng. Như vậy, từ tháng 7/2025, bà H. chính thức bước vào tuổi nghỉ hưu và bắt đầu được nhận lương hưu hằng tháng. Dù vẫn phụ con cháu bán hàng tại nhà, bà không còn thuộc diện phải đóng BHXH bắt buộc nữa.

“Mỗi tháng nhận hơn 5 triệu đồng tiền hưu, tôi cảm thấy an tâm hơn rất nhiều. Nhất khi lương hưu được điều chỉnh thường xuyên và khi ốm đau có bảo hiểm y tế chi trả”, bà H. chia sẻ.

Ảnh minh hoạ.

Đặc biệt, Luật cũng cho phép người còn thiếu tối đa 6 tháng đóng BHXH để đủ điều kiện hưởng hưu có thể đóng một lần để hoàn tất thời gian. Điều này tạo cơ hội để người lao động lớn tuổi không bị “lỡ chuyến tàu” an sinh chỉ vì thiếu vài tháng đóng bảo hiểm.

Có thể lấy ví dụ trường hợp ông Nguyễn Văn A., đến tháng 7/2025, ông đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định đối với nam là 61 tuổi 3 tháng. Tuy nhiên, do bắt đầu tham gia BHXH bắt buộc muộn, đến thời điểm đó ông mới tích lũy được 14 năm 6 tháng tham gia BHXH.

Theo Luật BHXH 2024, từ ngày 1/7/2025, điều kiện hưởng lương hưu hàng tháng được điều chỉnh theo hướng giảm thời gian đóng BHXH bắt buộc xuống còn 15 năm đối với cả nam và nữ. Với quy định mới, ông A. đủ điều kiện tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu 6 tháng đóng BHXH để đủ 15 năm. Trong trường hợp này, ông được phép đóng một lần cho số tháng còn thiếu, tức 6 tháng, để hoàn tất điều kiện hưởng lương hưu.

Những người sẽ phải đóng BHXH bắt buộc từ 1/7/2025

Luật BHXH 2024 mở rộng diện bao phủ BHXH bắt buộc, đưa thêm nhiều nhóm lao động vốn dễ bị bỏ sót khỏi hệ thống an sinh vào lưới an toàn xã hội. Các đối tượng mới phải tham gia BHXH bắt buộc gồm:

Người làm việc không trọn thời gian (part-time), nhưng có thu nhập trong tháng bằng hoặc cao hơn mức lương tối thiểu vùng. Đây là điểm mới quan trọng, đảm bảo người làm việc bán thời gian cũng được hưởng quyền lợi như người làm toàn thời gian.

Người làm việc theo hợp đồng không mang tên “hợp đồng lao động”, nhưng có đầy đủ yếu tố việc làm - trả công - sự quản lý (ví dụ: hợp đồng giao khoán công việc dài hạn, hợp đồng hợp tác có phân công công việc cụ thể…). Chủ hộ kinh doanh cá thể có đăng ký kinh doanh; Người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã không hưởng lương, nhưng vẫn có vai trò điều hành, kiểm soát, đại diện phần vốn;

Lực lượng dân quân thường trực; Người hoạt động không chuyên trách cấp xã: từ 1/7/2025, sẽ được mở rộng hưởng đầy đủ các chế độ BHXH như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động… thay vì chỉ dừng lại ở chế độ hưu trí như trước.

Chị Lê Thị Lan (38 tuổi, chủ tiệm tạp hóa tại Hà Nam), cho biết, trước đây chỉ lo làm ăn, không nghĩ đến chuyện đóng BHXH. Nhưng giờ thấy rõ, nếu đóng BHXH, sau này có lương hưu, có BHYT, đỡ gánh nặng cho con cái.

Đặc biệt, từ ngày 1/7 tới, người lao động chỉ cần đóng BHXH 15 năm thay vì 20 năm như hiện nay là đã đủ điều kiện nhận lương hưu khi đến tuổi nghỉ hưu.

Quy định mới này mở ra thêm cơ hội cho nhiều người tham gia BHXH muộn vẫn còn đủ thời gian để tích lũy, để khi về già có thêm một khoản thu nhập ổn định, an tâm hơn trong cuộc sống.

“Dù mức đóng hiện nay nhiều người lao động tự do thấy còn cao so với thu nhập không ổn định của mình, tuy nhiên nếu có hỗ trợ từ Nhà nước hoặc linh hoạt trong phương thức đóng thì chắc chắn sẽ khuyến khích nhiều người tham gia hơn. Chỉ cần được góp dần, đóng linh hoạt theo quý hay theo thu nhập thực tế thì không chỉ tôi mà nhiều người khác sẽ tham gia để có điểm tựa về già", chị Lan nói.

Một chuyên gia lao động, tiền lương đánh giá, với những thay đổi quan trọng trong Luật BHXH 2024, Chính phủ đang từng bước mở rộng mạng lưới an sinh xã hội, nhưng vẫn giữ được tính linh hoạt, không áp đặt một cách cứng nhắc.

Những trường hợp đã hoàn thành nghĩa vụ, người cao tuổi, người làm việc phi chính thức nhưng có thu nhập ổn định, nay đều có lộ trình phù hợp để được bảo vệ hoặc miễn nghĩa vụ đóng bảo hiểm. Trong khi đó, các nhóm dễ bị bỏ sót trước đây như dân quân, người làm công việc bán thời gian cũng được đưa vào lưới an sinh. 

Theo Vũ Điệp (VietNamNet)