Mối đe dọa từ những thiết bị bay nhỏ bé: Vì sao UAV có thể khiến toàn bộ sân bay phải "tê liệt"?

Với khả năng di chuyển linh hoạt ở tầm thấp, UAV rất khó bị phát hiện từ xa. Thế nhưng, chỉ một sự xuất hiện bất hợp pháp của thiết bị này trong vùng trời hàng không cũng đủ để buộc hàng loạt máy bay phải bay chờ, chuyển hướng, thậm chí khiến toàn bộ sân bay phải tạm dừng cất hạ cánh.

Sự cố tại Tân Sơn Nhất và bức tranh báo động về an toàn hàng không

Sự cố tối 11/8 tại sân bay Tân Sơn Nhất là minh chứng rõ nhất cho mức độ nghiêm trọng của vấn đề này. Chỉ trong một buổi tối, việc UAV hai lần xuất hiện trái phép đã khiến sân bay buộc phải tạm dừng khai thác. Theo Cục Hàng không, từ 18h14 đến 19h14, tổ lái đã phát hiện UAV hoạt động ở độ cao từ 550m đến 900m (1.800-3.000 feet), thậm chí có thời điểm chỉ cách máy bay khoảng 500m. Đến 19h34, Sư đoàn 367 tiếp tục phát hiện một UAV khác cách sân bay 3km về hướng Tây Nam, buộc hoạt động bay phải dừng lần thứ hai và chỉ được khôi phục hoàn toàn vào lúc 20h34.

Hệ lụy từ hai lần tạm dừng này vô cùng lớn: 3 chuyến bay buộc phải hạ cánh khẩn nguy do cạn nhiên liệu, 24 chuyến phải chuyển hướng sang sân bay khác, 19 chuyến phải bay vòng chờ trên không và 15 chuyến khác bị dồn chuyến, dừng chờ cất cánh tại mặt đất.

Phân tích về sự cố, các chuyên gia hàng không nhận định việc UAV xuất hiện ở độ cao và khoảng cách nguy hiểm như trên là điều hết sức đáng lo ngại. Mọi vật thể lạ — dù là drone, chim hay động vật xuất hiện trên đường băng — đều đe dọa trực tiếp đến an toàn của tàu bay. Khi UAV xâm nhập, các chuyến bay phải kéo dài thời gian chờ hoặc chuyển hướng, gây sụt giảm lượng nhiên liệu dự trữ và kéo theo hàng loạt rủi ro dây chuyền.

Đáng chú ý, đây không phải sự cố hiếm hoi. Số liệu từ Cục Hàng không cho thấy chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn quốc đã ghi nhận 17 vụ việc liên quan đến UAV với tổng cộng 168 chuyến bay bị ảnh hưởng. Trong đó, Đà Nẵng là điểm nóng nhất với 10 trường hợp (khiến 137 chuyến bay bị ảnh hưởng), Nội Bài ghi nhận 2 vụ (ảnh hưởng 28 chuyến), Cát Bi có 4 vụ (ảnh hưởng 3 chuyến) và Buôn Ma Thuột ghi nhận 1 vụ. Những con số này cho thấy UAV trái phép không còn là câu chuyện quản lý thiết bị đơn thuần mà đã trở thành mối hiểm họa trực tiếp đối với toàn ngành hàng không.

Mối đe dọa từ đặc tính "nhỏ, thấp, chậm" và đề xuất nâng cấp hệ thống chế áp

Theo nhận định chuyên môn an toàn hàng không, sự nguy hiểm của UAV nằm chính ở đặc tính "nhỏ, thấp, chậm và cơ động". Thiết bị này có thể đổi hướng bất ngờ, đứng yên tại chỗ hoặc ẩn nấp giữa môi trường nhiều vật cản. Chính vì nhỏ bé nên UAV rất khó bị phát hiện bằng các phương pháp thông thường, nhưng một khi đã xâm nhập vào không phận hoạt động của tàu bay, nó lại gây ra xáo trộn khổng lồ cho cả dây chuyền vận hành, gây thiệt hại nặng nề cho các hãng hàng không và hành khách. Thực tế trên thế giới cũng từng ghi nhận nhiều vụ việc UAV "làm loạn" gần sân bay, khiến hàng nghìn chuyến bay bị đình trệ trên diện rộng.

Trước thực trạng nguy hiểm này, Cục Hàng không Việt Nam đã có báo cáo gửi Bộ Xây dựng xung quanh sự cố tại Tân Sơn Nhất. Dù các đơn vị đã phối hợp hiệu quả để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các chuyến bay, nhưng Cục Hàng không cũng thẳng thắn chỉ ra rằng việc phát hiện, xử lý UAV hiện nay vẫn phụ thuộc nhiều vào việc quan sát thủ công do thiếu hụt trang thiết bị chuyên dụng.

Nhằm giải quyết triệt để bài toán này, Cục Hàng không đã kiến nghị cơ quan chức năng sớm chỉ định đơn vị đầu mối chịu trách nhiệm xử lý khi có UAV xâm nhập trái phép. Đồng thời, cần khẩn trương đầu tư hệ thống trang thiết bị chuyên dụng để phát hiện, cảnh báo sớm và sẵn sàng chế áp UAV khi cần thiết. Bên cạnh giải pháp công nghệ, Cục cũng đề xuất siết chặt và tăng nặng các chế tài xử phạt hành chính lẫn hình sự đối với những hành vi vi phạm quy định về quản lý, sử dụng thiết bị bay không người lái.