Theo quy định trong Luật Bảo hiểm xã hội, trường hợp người đang nhận lương hưu qua đời, người thân nếu đáp ứng điều kiện có thể được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng theo chế độ tử tuất. Quy định này đang được nhiều người lao động quan tâm nhằm đảm bảo quyền lợi cho thân nhân hưởng tuất sau khi người tham gia bảo hiểm xã hội mất.

Nhiều người lao động khi bước vào tuổi nghỉ hưu thường quan tâm đến quyền lợi của gia đình nếu chẳng may qua đời trong thời gian đang nhận lương hưu. Câu hỏi phổ biến được đặt ra là trong trường hợp này, người thân có được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội hay không, và mức hưởng cụ thể được xác định như thế nào.

Liên quan đến vấn đề này, bạn đọc Lộc Thị Lành (Bắc Ninh) gửi câu hỏi tới chuyên gia pháp lý: người đang nhận lương hưu nếu qua đời thì người thân có được hưởng quyền lợi nào từ bảo hiểm xã hội. Đồng thời, bạn đọc cũng muốn biết điều kiện để thân nhân hưởng tuất và mức trợ cấp cụ thể theo chế độ tử tuất hiện hành.

Trao đổi về nội dung này, luật sư Nguyễn Thu Trang, Phó Giám đốc Công ty TNHH Luật Heva cho biết các quy định liên quan đến trợ cấp tuất hàng tháng đã được nêu rõ trong Luật Bảo hiểm xã hội. Theo đó, một số trường hợp người tham gia bảo hiểm xã hội khi qua đời thì người thân có thể được hưởng chế độ tử tuất theo hình thức trợ cấp định kỳ hàng tháng.

Cụ thể, theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội, nếu người tham gia bảo hiểm có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên và qua đời thì gia đình có thể được xem xét hưởng trợ cấp tuất hàng tháng. Ngoài ra, những trường hợp người đang nhận lương hưu hoặc đang tạm dừng hưởng lương hưu mà qua đời cũng thuộc diện được áp dụng chế độ tử tuất.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định các trường hợp người lao động tử vong do tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp theo quy định về an toàn, vệ sinh lao động thì thân nhân hưởng tuất vẫn có thể được nhận trợ cấp tuất hàng tháng. Trường hợp người lao động đang nhận trợ cấp tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp hằng tháng với mức suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên, nếu qua đời thì gia đình cũng được xem xét hưởng quyền lợi theo Luật Bảo hiểm xã hội.

trọ 1s
Người thân của người hưởng lương hưu mà chết có thể hưởng trợ cấp tuất hàng tháng. Ảnh: Giang Linh

Đối tượng được xác định là thân nhân hưởng tuất theo quy định bao gồm nhiều thành viên trong gia đình của người đã mất. Trước hết là con ruột hoặc con nuôi hợp pháp chưa đủ 18 tuổi. Ngoài ra, con đã đủ 18 tuổi nhưng bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên cũng thuộc nhóm được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng.

Trong một số trường hợp đặc biệt, nếu người cha qua đời khi người mẹ đang mang thai thì đứa trẻ sau khi sinh ra vẫn được tính là thân nhân hưởng tuất và được hưởng quyền lợi theo chế độ tử tuất. Điều này cũng áp dụng đối với trường hợp mang thai hộ theo quy định của pháp luật.

Ngoài con cái, vợ hoặc chồng của người đã mất cũng có thể thuộc diện thân nhân hưởng tuất nếu đáp ứng các điều kiện về độ tuổi theo quy định của Bộ luật Lao động. Trong trường hợp chưa đủ tuổi nghỉ hưu nhưng bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên thì vẫn có thể được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng theo Luật Bảo hiểm xã hội.

Không chỉ vợ chồng và con cái, cha mẹ ruột, cha mẹ của vợ hoặc chồng, hoặc các thành viên khác trong gia đình nếu đang được người tham gia bảo hiểm xã hội trực tiếp nuôi dưỡng cũng có thể được xem xét hưởng chế độ tử tuất. Tuy nhiên, điều kiện đi kèm là những người này phải đủ tuổi theo quy định của pháp luật hoặc bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

Dù vậy, pháp luật cũng quy định một số trường hợp không được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng. Ví dụ, nếu những người thuộc diện thân nhân hưởng tuất đang có việc làm và tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, hoặc đang nhận lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hoặc các khoản trợ cấp hằng tháng khác với mức bằng hoặc cao hơn mức tham chiếu thì sẽ không được áp dụng chế độ tử tuất dưới hình thức trợ cấp hàng tháng.

Đối với những trường hợp cần xác định mức suy giảm khả năng lao động để đủ điều kiện hưởng trợ cấp tuất hàng tháng, việc giám định y khoa phải được thực hiện trong thời hạn tối đa 6 tháng kể từ ngày người tham gia bảo hiểm xã hội qua đời. Đây là căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng xem xét quyền lợi cho thân nhân hưởng tuất theo đúng quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.

Liên quan đến mức hưởng cụ thể, Luật Bảo hiểm xã hội quy định mỗi thân nhân hưởng tuất sẽ nhận khoản trợ cấp tuất hàng tháng bằng 50% mức tham chiếu. Trong trường hợp người thụ hưởng không có người trực tiếp nuôi dưỡng, mức trợ cấp có thể tăng lên 70% mức tham chiếu.

Pháp luật cũng quy định số lượng thân nhân hưởng tuất tối đa được nhận trợ cấp tuất hàng tháng trong một trường hợp là 4 người. Nếu có từ hai người thuộc đối tượng quy định cùng qua đời trong một vụ việc, người thân có thể được hưởng mức trợ cấp theo quy định riêng của chế độ tử tuất.

Thời điểm bắt đầu chi trả trợ cấp tuất hàng tháng được tính từ ngày đầu tiên của tháng kế tiếp sau tháng mà người đang nhận lương hưu hoặc người tham gia bảo hiểm xã hội qua đời. Riêng trường hợp con được sinh ra sau khi người cha mất thì thời điểm hưởng chế độ tử tuất được tính từ tháng đứa trẻ chào đời.

Theo các chuyên gia pháp lý, việc nắm rõ quy định của Luật Bảo hiểm xã hội về lương hưu, trợ cấp tuất hàng tháng và chế độ tử tuất là rất cần thiết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người lao động cũng như thân nhân hưởng tuất khi không may xảy ra rủi ro. Điều này cũng góp phần giúp người dân hiểu rõ hơn về hệ thống an sinh xã hội và các chính sách bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm xã hội tại Việt Nam.