Nữ anh hùng 40 tuổi Lê Thị Hằng: Hành trình từ bếp gas mini, nồi nhôm đến công nghệ đầu tự dẫn tên lửa hiện đại

Chiều 24/9, tại Đại hội Thi đua Quyết thắng toàn quân lần thứ XI, trước sự hiện diện của Tổng Bí thư Tô Lâm và các đại biểu, Trung tá Lê Thị Hằng – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Giám đốc Trung tâm C4, Viện Hàng không Vũ trụ Viettel – đã có những chia sẻ chưa từng công bố về hành trình nghiên cứu, sản xuất tên lửa của Việt Nam.

Theo Trung tá Hằng, công nghệ tên lửa là lĩnh vực có tính đặc thù và bí mật hàng đầu của mỗi quốc gia, bởi đó là công nghệ lõi, công nghệ nền. Chính vì vậy, khi bắt tay vào nghiên cứu, chị và nhóm cộng sự phải đối diện với những thách thức tưởng chừng không thể vượt qua: nhóm chỉ có bảy người, chưa ai từng làm việc trong lĩnh vực tên lửa, không có tài liệu hoàn chỉnh, không có hạ tầng thử nghiệm và hoàn toàn không nhận được sự hỗ trợ từ đối tác nước ngoài.

Trong bối cảnh ấy, việc một nữ sĩ quan vừa gánh trọng trách khoa học vừa làm mẹ của hai con nhỏ lại càng trở thành thử thách lớn lao. Nhưng thay vì dừng lại, chị đã chọn tiến lên, bởi như lời tâm sự: “Nếu mình bỏ cuộc, khó khăn này sẽ chuyển cho ai?”.

Nhiệm vụ Viettel được giao khi ấy là nghiên cứu, phát triển đạn tên lửa đối hạm tầm trung, trong đó đầu tự dẫn – “đôi mắt” của quả đạn – là khâu then chốt, quyết định toàn bộ hiệu quả của hệ thống. Thế nhưng, ngay từ đầu, nhóm nghiên cứu thậm chí còn chưa hình dung rõ đầu tự dẫn là gì. Thiếu thốn thiết bị, họ buộc phải sáng tạo theo cách “không giống ai”: để phát triển công nghệ hàn nhúng hàng không vũ trụ, họ dùng bếp gas mini và nồi nhôm gia dụng; để kiểm chứng sản phẩm trong điều kiện thực tế, họ dựng phòng bắn thử nghiệm tên lửa đầu tiên tại Đông Nam Á, sử dụng ca nô, máy bay mang đầu tự dẫn tiếp cận mục tiêu thay vì bắn đạn thật. Đồng thời, bằng phương pháp thiết kế ngược, giả lập hàng trăm kịch bản tác chiến và chế tạo nhiều phiên bản thử nghiệm, họ rút ngắn quãng đường nghiên cứu vốn dĩ tưởng chừng kéo dài vô tận.

Quá trình ấy là chuỗi ngày đêm làm việc cật lực, có những lúc kiệt sức đến mức chảy máu cam nhưng vẫn chỉ kịp lấy giấy cầm máu rồi tiếp tục. Chính tinh thần “còn sức thì còn làm” đã đưa họ tới thành công đầu tiên. Năm 2020, sản phẩm được nghiệm thu cấp Bộ Quốc phòng, đánh dấu cột mốc lịch sử: lần đầu tiên Việt Nam tự chủ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo thành công đầu tự dẫn tên lửa – điều mà ngay cả nhiều nước phát triển cũng chưa làm được. Sản phẩm này sau đó được trang bị cho tên lửa chống hạm Sông Hồng trong tổ hợp Trường Sơn, xuất hiện tại Triển lãm 80 năm thành tựu đất nước như một niềm tự hào.

Không dừng lại ở đó, Viettel tiếp tục được giao những nhiệm vụ mới khó khăn hơn, tiến độ gấp gáp hơn, điều kiện thực tế khắc nghiệt hơn. Nếu tại các quốc gia phát triển, việc hoàn thiện một dòng tên lửa mất không dưới 10 năm, thì chỉ trong 8 năm, nhóm nghiên cứu của Trung tá Hằng đã cho ra đời 3 dòng sản phẩm đầu tự dẫn cùng hệ thống ra đa đo cao, giúp tên lửa bay bám biển ở độ cao cực thấp và chống tác chiến điện tử. Bên cạnh sản phẩm, họ còn xây dựng được nền tảng hạ tầng nghiên cứu, tạo tiền đề phát triển những thế hệ vũ khí hiện đại hơn trong tương lai.

Nhìn lại chặng đường ấy, Trung tá Lê Thị Hằng khẳng định, thành tựu đạt được không chỉ là lời tri ân dành cho các thế hệ cha anh đã đi trước mà còn là trách nhiệm thiêng liêng của thế hệ hôm nay trong sự nghiệp bảo vệ vững chắc Tổ quốc. Hành trình từ bếp gas mini, nồi nhôm đến công nghệ tên lửa hiện đại đã trở thành minh chứng cho ý chí, bản lĩnh và khát vọng làm chủ công nghệ lõi của người Việt Nam.

Trung tá Lê Thị Hằng (sinh 1985) với thành tích đặc biệt xuất sắc trong nghiên cứu, phát triển vũ khí, trang bị, góp phần hiện đại hóa quân đội. Trong vòng 5 năm qua, trung tá Lê Thị Hằng đã được nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc, các bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng Quốc phòng, danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quân.

Đặc biệt, tháng 8-2025, trung tá Lê Thị Hằng đã được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, đây cũng là nữ Anh hùng đầu tiên được phong tặng thời kỳ đổi mới.