Phát hiện di vật đặc biệt tại mộ liệt sĩ vô danh ở Hà Tĩnh: Những dòng chữ viết tay vẫn còn hiện rõ

Trong quá trình khai quật các phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính để thu nhận mẫu ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ Núi Nài (phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh), lực lượng làm nhiệm vụ đã phát hiện một hiện vật đặc biệt là tấm tăng quân dụng còn lưu lại nhiều dòng chữ viết tay và một hình vẽ bằng mực. Đây được đánh giá là một trong những phát hiện đáng chú ý ngay trong ngày đầu tiên triển khai kế hoạch lấy mẫu ADN phục vụ công tác xác định danh tính các anh hùng liệt sĩ.

Ngày 29/7, Thượng tá Trần Văn Sơn - Đội trưởng Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh - cho biết hiện vật được tìm thấy tại phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính số 8, hàng 2, lô 8.

Theo Thượng tá Trần Văn Sơn, ngay sau khi phát hiện tấm tăng, nhận định đây có thể là di vật chứa đựng những thông  tin quan trọng liên quan đến người đã khuất, tổ công tác đã tiến hành làm sạch hiện vật hết sức cẩn trọng nhằm giữ nguyên hiện trạng, tránh làm mất các dấu tích còn lưu lại sau nhiều thập kỷ.

Qua kiểm tra ban đầu, trên bề mặt tấm tăng vẫn còn nhận diện được nhiều dòng chữ viết tay dù đã phai mờ theo thời gian. Một số câu chữ vẫn có thể đọc được như: "Những người như con...", "Hôm ấy mắt con...", "Con trằn trọc...".

Bên dưới các dòng chữ là một hình vẽ bằng mực đã nhòe màu theo năm tháng, phác họa hình một bàn chân. Phần cổ chân được vẽ thêm một vòng tròn khép kín và nối bằng một đoạn nét mảnh. Theo nhận định ban đầu của lực lượng làm nhiệm vụ, hình vẽ này có thể gắn với những trải nghiệm của người chiến sĩ trong những năm tháng chiến tranh, tuy nhiên hiện vẫn chưa đủ căn cứ để xác định ý nghĩa cụ thể.

Ngoài tấm tăng đặc biệt, lực lượng quy tập còn phát hiện thêm 10 chiếc cúc áo, một chiếc lược cùng nhiều di vật cá nhân khác đã bị thời gian bào mòn. Đây đều là những hiện vật có giá trị trong quá trình nghiên cứu, đối chiếu và xác minh thông tin về các liệt sĩ chưa xác định được danh tính.

Sau khi hoàn tất việc thu nhận mẫu ADN, toàn bộ hài cốt cùng các di vật được hoàn táng theo đúng quy trình, bảo đảm sự trang nghiêm, thành kính và thể hiện lòng biết ơn đối với các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Theo lực lượng làm nhiệm vụ quy tập, những dòng chữ còn lưu trên tấm tăng rất có thể là một đoạn nhật ký, những lời tâm sự hoặc những vần thơ được người lính ghi lại trong những phút lặng hiếm hoi giữa chiến trường ác liệt. Dù chưa thể xác định chính xác chủ nhân của hiện vật, những bút tích còn sót lại được đánh giá là nguồn tư liệu quý, góp phần tái hiện đời sống tinh thần, tâm tư và cảm xúc của người lính trong chiến tranh.

Đặc biệt, việc phát hiện hiện vật này cũng mở ra thêm hy vọng trong quá trình đối chiếu thông tin, hỗ trợ công tác giám định ADN để từng bước xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, giúp nhiều gia đình có cơ hội tìm lại người thân sau nhiều năm chờ đợi.

Theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Hà Tĩnh, việc khai quật và thu nhận mẫu ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ Núi Nài sẽ được thực hiện trong hai ngày 29 và 30/7. Sau đó, lực lượng chức năng sẽ tiếp tục lấy mẫu đối với 8 phần mộ liệt sĩ tại Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc (xã Đồng Lộc) và một phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Kỳ Anh (xã Kỳ Khang).

Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Hà Tĩnh đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ kế hoạch thu nhận mẫu ADN trước ngày 30/8/2026. Đây là bước đi quan trọng trong hành trình tìm lại tên tuổi cho các liệt sĩ chưa xác định danh tính, góp phần xoa dịu nỗi đau chiến tranh và tri ân những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.