Sau hơn nửa thế kỷ, một bức ảnh cũ được tìm thấy trong phần mộ liệt sĩ ở Đà Nẵng đã giúp mở ra manh mối quan trọng về danh tính người đã hy sinh. Người phụ nữ trong ảnh cũng bất ngờ nhận ra chính mình khi còn trẻ.

Từ câu chuyện mẹ chồng từng kể về một nghĩa trang tạm giữa những năm chiến tranh, bà Lê Thị Ngân Hà đã cung cấp manh mối quan trọng giúp Đội K91 tìm thấy 44 bộ hài cốt liệt sĩ dưới một vườn dừa ở Đồng Tháp.

Sau đơn kiến nghị từ con gái cố Bí thư Nguyễn Thị Minh Khai, Bộ Tư lệnh TP.HCM đã vào cuộc khảo sát vị trí chôn cất và chuẩn bị lập hương án tưởng niệm nhằm đáp ứng nguyện vọng suốt gần một thế kỷ của gia đình.

Qua đối chiếu hồ sơ, lời kể nhân chứng và khảo sát thực địa, cơ quan chức năng bước đầu xác định khu vực Hố Chuối, dãy Hòn Tàu là nơi có khả năng còn hài cốt hơn 10 liệt sĩ Đội phẫu 5 hy sinh năm 1969.

Sau gần 2 tháng tìm kiếm, lực lượng chức năng đã quy tập 268 bộ hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, trong đó 158 bộ có di vật. Riêng trong ngày 11/8, thêm 12 bộ hài cốt được phát hiện tại Khu B.

Lực lượng quy tập tiếp tục phát hiện thêm 12 hài cốt liệt sĩ cùng 7 bộ di vật tại công viên Lê Thị Riêng, nâng tổng số hài cốt liệt sĩ được tìm thấy tại đây từ ngày 23/6 đến nay lên 209.

Qua đối chiếu dữ liệu lịch sử cùng lời kể của các nhân chứng, cơ quan chức năng bước đầu nhận định 17 hài cốt được phát hiện tại khu vực Đồi Thị nhiều khả năng là các chiến sĩ đặc công thuộc Sư đoàn 2, Quân khu 5.

Hai gia đình đã liên hệ với cơ quan chức năng sau khi hai bức ảnh chân dung được phục dựng từ chiếc ví tìm thấy trong một phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ Đức Minh, xã Mỏ Cày, Quảng Ngãi.

Ít ai biết rằng ngay dưới những thảm cỏ xanh của Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM) là nơi nhiều chiến sĩ cách mạng đã nằm lại sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, trong đó có nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Lê Thị Riêng.

Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng đang xác minh nguồn gốc 17 bộ hài cốt nghi là liệt sĩ được phát hiện tại huyện Hiệp Đức (cũ) từ năm 1994 để hoàn thiện hồ sơ theo quy định.

Một tấm tăng cũ còn lưu nhiều dòng chữ viết tay cùng hình vẽ đặc biệt vừa được phát hiện trong quá trình lấy mẫu ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ Núi Nài (Hà Tĩnh). Điều này mở ra hy vọng tìm thêm manh mối về danh tính liệt sĩ và khiến nhiều người không khỏi xúc động.

Tại không gian trưng bày "Thanh xuân gửi lại" ở Hà Nội, nhiều hiện vật đặc biệt như vàng và sổ tiết kiệm của các cán bộ đi B khiến không ít người xúc động. Sau hơn 50 năm, phần lớn những tài sản và kỷ vật này vẫn chưa thể trở về với chủ nhân hoặc thân nhân hợp pháp.

Sau gần nửa thế kỷ đằng đẵng nằm lại nơi chiến trường Tây Nam, cốt hai anh em liệt sĩ Nguyễn Hữu Tư và Nguyễn Hữu Năm đã được gia đình, đồng đội đưa về yên nghỉ tại quê nhà Nghệ An trong sự xúc động nghẹn ngào của đông đảo người dân.

Hơn nửa thế kỷ sau ngày người lính trẻ Hoàng Hữu Thảo ngã xuống trên chiến trường Quảng Trị, cuốn nhật ký cùng những lá thư, bài thơ và kỷ vật của ông vẫn được gia đình gìn giữ nguyên vẹn như báu vật.

Giữa rừng sâu, bãi mìn và những ký ức ngày càng phai nhạt của nhân chứng, các đội quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn miệt mài tìm kiếm với hy vọng đưa những người lính đã ngã xuống trở về và trả lại tên cho họ.

Trong quá trình cất bốc, quy tập hài cốt liệt sĩ tại điểm cao 74 (xã Minh Đức, TP Đồng Nai), lực lượng chức năng đã tìm thấy hai chiếc ví da chứa nhiều bức ảnh chân dung bộ đội và người thân.

Sau khi quy tập hơn 100 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM), lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện thêm một hố chôn tập thể mới chỉ cách vị trí cũ khoảng 50 m. Việc tìm thấy thêm 4 hài cốt liệt sĩ sáng 24/7 không chỉ mở rộng quy mô cuộc tìm kiếm mà còn làm sáng tỏ thêm những dấu tích còn sót lại của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.

Dù không thể nói và khả năng nghe rất hạn chế, ông La Văn Hai (79 tuổi, ngụ phường Hòa Hưng, TP.HCM) vẫn cố gắng dùng ngôn ngữ hình thể và những dòng chữ gõ nguệch ngoạc trên điện thoại để cung cấp thông tin về một rãnh mộ tập thể được cho là chôn cất các liệt sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968.