Theo thông tin từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, năm 2026 được dự báo có số lượng bão trên Biển Đông ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm, nhưng diễn biến thời tiết vẫn chịu tác động mạnh của El Nino, khiến mùa bão 2026 và thời tiết tháng 7 có nhiều biến động khó lường, tiềm ẩn nguy cơ thiên tai trên diện rộng.

Thời tiết tháng 7 và bối cảnh mùa bão 2026

Các chuyên gia khí tượng nhận định, thời điểm tháng 7 hằng năm luôn là giai đoạn mở đầu của mùa bão, khi các hình thái thời tiết trên Biển Đông bắt đầu gia tăng hoạt động trở lại sau thời kỳ chuyển mùa. Năm 2026, yếu tố El Nino tiếp tục đóng vai trò chi phối khiến dự báo bão có xu hướng giảm về số lượng nhưng không giảm mức độ nguy hiểm.

Ông Hoàng Phúc Lâm, đại diện Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết El Nino 2026–2027 có khả năng đạt cường độ tương đương các giai đoạn mạnh trong quá khứ, tác động trực tiếp đến hoàn lưu khí quyển và làm thay đổi quy luật hình thành bão trong mùa bão 2026.

Theo thống kê khí hậu, các năm xuất hiện El Nino mạnh như 1997, 2002, 2009, 2015 và 2023 đều ghi nhận số lượng bão và áp thấp nhiệt đới giảm so với trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là thiên tai vẫn xảy ra bất thường với cường độ lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng tại một số khu vực.

Trong bối cảnh đó, dự báo bão năm 2026 trên Biển Đông có thể dao động khoảng 8–10 cơn, trong đó 3–5 cơn có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam. Thời gian tập trung chủ yếu rơi vào giai đoạn tháng 7–9 ở khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ, sau đó dịch chuyển xuống miền Trung và Nam Bộ vào cuối năm.

Đáng chú ý, thời tiết tháng 7 được dự báo tiếp tục xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa dông cục bộ. Sự đan xen này làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan như dông lốc, sét đánh, mưa đá và gió giật mạnh.

Dự báo bão, thiên tai và xu hướng tác động trong năm 2026

Theo Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai, Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu. Trong giai đoạn gần đây, hầu hết các loại hình thiên tai đều xuất hiện với tần suất cao hơn, đặc biệt là bão, lũ quét và sạt lở đất.

Thống kê giai đoạn 2020–2025 cho thấy, trung bình mỗi năm thiên tai khiến hơn 300 người thiệt mạng hoặc mất tích, thiệt hại kinh tế vượt 45.000 tỷ đồng. Riêng năm 2024 và 2025 ghi nhận nhiều con số kỷ lục về thiệt hại do các đợt thiên tai liên tiếp.

Trong thực tế, dù dự báo bão có thể ở mức trung bình hoặc thấp hơn, nhưng chỉ cần một cơn bão mạnh kết hợp với gió mùa hoặc áp thấp nhiệt đới cũng đủ gây ra mưa lớn diện rộng, ngập úng đô thị, lũ quét và sạt lở nghiêm trọng.

Hiện tượng El Nino cũng góp phần làm gia tăng tính cực đoan của khí hậu. Không chỉ gây khô hạn ở một số khu vực, El Nino còn có thể tạo ra các đợt mưa lớn bất thường trái quy luật, khiến công tác dự báo bão và thiên tai trở nên phức tạp hơn.

Trong mùa bão 2026, các chuyên gia cảnh báo cần đặc biệt theo dõi sát diễn biến thời tiết tháng 7 và các tháng cao điểm tiếp theo, khi các hình thái đối lưu mạnh có thể phát triển nhanh và khó lường.

tiết 1s
Thiên tai, mưa bão năm nay dự báo còn diễn biến phức tạp. Ảnh: Tuấn Anh

Công tác dự báo và giải pháp ứng phó thiên tai

Những năm gần đây, công tác dự báo bão và cảnh báo thiên tai tại Việt Nam đã có nhiều bước tiến quan trọng. Hệ thống quan trắc được nâng cấp, dữ liệu vệ tinh và mô hình số ngày càng được ứng dụng sâu rộng, giúp nâng cao độ chính xác của các bản tin dự báo bão.

Trong giai đoạn 2020–2025, hàng triệu lượt tàu thuyền đã được thông tin kịp thời về diễn biến bão, giúp hạn chế thiệt hại trên biển. Đồng thời, hàng trăm nghìn hộ dân tại vùng nguy cơ cao đã được sơ tán an toàn trước khi thiên tai xảy ra.

Theo đánh giá của các chuyên gia, việc dự báo sớm từ 6–9 tháng đối với các hiện tượng khí hậu quy mô lớn như El Nino là cơ sở quan trọng để các địa phương chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, điều chỉnh cơ cấu mùa vụ, đảm bảo an ninh nguồn nước và năng lượng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng nhấn mạnh định hướng chuyển đổi từ “dự báo hiện tượng” sang “dự báo tác động”, nhằm giúp chính quyền và người dân hiểu rõ mức độ ảnh hưởng thực tế của thiên tai thay vì chỉ tập trung vào thông số khí tượng.

Mùa bão 2026 được đánh giá có số lượng bão không quá cao, nhưng diễn biến thiên tai vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro do tác động của El Nino và biến đổi khí hậu. Đặc biệt, thời tiết tháng 7 được xem là giai đoạn mở đầu quan trọng, có thể xuất hiện nhiều hình thái thời tiết cực đoan.

Việc chủ động theo dõi dự báo bão, nâng cao năng lực ứng phó và cập nhật liên tục thông tin từ cơ quan khí tượng sẽ là yếu tố then chốt giúp giảm thiểu thiệt hại do thiên tai trong năm 2026.